Ahmedinejad ve İran Dış Politikası

Haziran 2005 tarihinde İran Cumhurbaşkanı seçimlerini Tahran Belediye Başkanı Mahmut Ahmedinejad kazandığı zaman, İran siyasi hayatında radikal muhafizekarların iş üstüne gelmesi dünya gündeminde tartışılmaya neden ol­muştur. 24 yıl sonra İran Cumhurbaşkanlığı tahtına, molla olmayan birisi otur­muştur. Ahmedinejad ve onun çevresi İran siyasi hayatında geleneksel muha- fizekarlar içerisinde yaşamış , ancak son yıllarda fikir ayrılıkları nedeniyle ge­leneksel muhafizekarlardan ayrılmışlardır.
İran’da yaşan en yoğun etniklerden birisi Türklerdir. Türkler de genel olarak İran’ın kuzey batısında yaşamaktadırlar. Siyasi literatürde bu bölgeye Güney Azerbaycan adı verilmektedir. Burada yaşayan Türkler milli haklarını elde etme mücadelesinde kültürel ve demokratik yolları izlemektedirler. Buna örnek olarak her yıl gerçekleştirilen Babek kalesi yürüyüşüdür.
ABD’nin bölgede büyük Ortadoğu projesi çerçevesinde gerçekleştirmek istediği plan çerçevesinde, bir taraftan kendi güvenliğini sağlama amacı, diğer taraftan da bu ülkeleri demokratikleştirme iddiaları, İran-Türkiye ilişkilerini farklı boyutlara taşımayabilir. Bu nedenle Türkiye’nin bölgede İran üzerinde nasıl bir politika izlemesi gerektiği de tartışma konusudur.
Hala İran halkı içerisinde Rafsancani’nin derin devleti ve ekonomik mafyayı temsil ettiğine dair genel görüşler bulunmaktadır. Rafsancani bugün kendisini bir reform yanlısı olarak göstermeye çalışsa da onun geçmişi bunu reddetmektedir. Rafsancani’nin cumhurbaşkanı olduktan sonra nasıl bir politika izleyeceğini belli değildir.
İran çok etnikli bir ülkedir. İran’ın değişik bölgelerinde değişik milletler yaşamaktadır. Türkler ( Genel olarak İran’ın kuzey batısında veya Güney Azerbaycan’da yaşamaktadırlar. Bunu yanı sıra kaşkaylar İran’ın güneyinde, Türkmenler İran’ın Kuzey doğusunda ve dağınık olarak İran’ın her yerinde Türkler yaşamaktadırlar).
8 yıldır reformcu Cumhurbaşkanı olarak bilinen Hatemi’nin ardından İran içerisinde siyasi ve ekonomik gelişmeler arasında bir uyuşmazlık ortaya çıkmıştır. Hatemi, sivil toplum sloganıyla 8 sene önce Cumhurbaşkanlığına seçildi. 8 sene sonra onun devamı olarak bilinen Muin’in düşük oy alması, reformist söylemlerin İran içerisinde kriz ile karşı karşıya geldiğini göstermektedir.

İran Cumhurbaşkanlığı Seçimleri üzerine

İran’da yapılacak olan Cumhurbaşkanlığı seçimleri İran rejiminin uluslararası ilişkilerdeki konumunu belirleyecektir. Bu seçimler, bölgenin ve özelliklede ABD’nin İran’a bakış açısını farklı şekillerde ortaya koyacaktır. Dolayısıyla 17 Haziran’da yapılacak olan seçimler hakkında genel bir analize ihtiyaç duyulmaktadır.