Gürcistan ve Kosova: Rus - Amerikan Mücadelesinin Av Sahası

Haber

20. yüzyılın ikinci yarısına ABD ile SSCB arasındaki mücadele damgasını vurmuştur. Uluslararası politika ve hatta Dünya ülkelerinin büyük çoğunluğunun – Türkiye dahil – iç ekonomik, politik, kültürel ve ideolojik yapıları bu iki süper gücün mücadelesi tarafından etkilenmiş ve şekillenmiştir. İnsanlık, iki süper güç arasında yaşanan savaşsız mücadelenin (Soğuk Savaşın), savaşlı mücadeleye (Sıcak Savaşa) dönüşmesi korkusu altında yaşamıştır....

20. yüzyılın ikinci yarısına ABD ile SSCB arasındaki mücadele damgasını vurmuştur. Uluslararası politika ve hatta Dünya ülkelerinin büyük çoğunluğunun – Türkiye dahil – iç ekonomik, politik, kültürel ve ideolojik yapıları bu iki süper gücün mücadelesi tarafından etkilenmiş ve şekillenmiştir. İnsanlık, iki süper güç arasında yaşanan savaşsız mücadelenin (Soğuk Savaşın), savaşlı mücadeleye (Sıcak Savaşa) dönüşmesi korkusu altında yaşamıştır. Bu korku ortamı, insanların – hem sıradan insanların hem de politik, ekonomik ve entelektüel seçkinlerin – zihinsel yapılarını ve algılayış tarzlarını da derinden etkilemiş ve şekillendirmiştir.

“Büyük Korku“, 1990’lı yıllarda SSCB’nin parçalanması ve sosyalist ülkelerin dünya kapitalist sistemine entegre olmalarıyla “Sürekli Liberal Barış“ umuduna dönüşmüştür. Amerika merkezli neo-liberal bakış açısına göre; “Komünist Diktatörlükler“[1] ve “Büyük Şeytan“[2] yıkılmıştır; artık tüm ülkeler ve milletler sosyo-politik alanda “liberal parlamenter demokrasi“nin ve ekonomik alanda “serbest piyasa ekonomisi“ni “erdemlerini“ anlamıştır ve Dünya kısa süre içinde “Sürekli Liberal Barışa“ ulaşacaktır.
Fakat 20. yüzyıl bu “liberal umut ve temenni“ ile sonlanırken, 21. yüzyıl, yeni – savaşlı veya savaşsız – mücadeleler ile başladı. Bu mücadeleler, hem küresel güç olmak isteyen küresel aktörler arasında ve küresel düzeyde, hem de bölgesel güç olmak isteyen bölgesel aktörler arasında ve bölgesel düzeylerde yaşanmaktadır. Küresel düzeydeki mücadele büyük ölçüde beş temel küresel güç arasında yaşanmaktadır: Avrupa Birliği, ABD, Rusya, Çin, Japonya. Bunlar arasında yaşanan mücadele ekonomik, politik, ideolojik ve zaman zaman askeri biçimlere bürünmektedir.[3] Böylece Amerika merkezli “Sürekli Liberal Barış“ söylem gerçekliğini ve inanırlığını yitirdi. Ayrıca bu söylemin, bir “Amerikan ideolojik söylemi“ olduğu da ortaya çıkmıştır.
SSCB’nin yokluğunu ve Rusya’nın güçsüzlüğünü fırsat bilen ABD, bu yeni dönemde Dünya hâkimiyetini sağlamak için askeri operasyonlar başlatmıştır. Önce Baba Bush’un ve son olarak da Oğul Bush’un Irak’a saldırması ve NATO ülkeleri ile birlikte Sırbistan ile Afganistan’a yönelik gerçekleştirilen askeri operasyonlar buna örnektir.
Ayrıca ABD, Dünyanın çeşitli bölgelerinde ve ülkelerinde Amerikan çıkarlarına uygun hareket etmeyen liderleri ve hükümetleri devirip, yerlerine Amerikan emperyalizmine hizmet edebilecek veya en azından engel teşkil etmeyecek liderleri ve hükümetleri “tahta“ çıkartmıştır. Sırbistan’da Miloşeviç’in, Irak’ta Saddam Hüseyin’in, Gürcistan’da Eduard Şevardnadze’nin devrilmesi bu politikaya örnektir.[4]
Amerika’nın bir başka politikası ise, sosyalizmden kapitalizme geçiş yapan ülkelerde – NATO vasıtasıyla veya doğrudan ikili anlaşmalar vasıtasıyla – yeni askeri üsler elde etmek olmuştur. Örneğin; 2006 yılında ABD, Bulgaristan ve Romanya ile ikili anlaşmalar yaparak bu iki Balkan ve Karadeniz ülkesinde askeri üsler elde etti. Ayrıca Amerikan Ordusu, BM veya NATO şemsiyesi altında bazı ülkelere de yerleşmiştir. Örneğin; Amerikan askeri gücü, Kosova ve Bosna-Hersek’te BM şemsiyesi altında varlığını sürdürmektedir.
SSCB’nin en büyük mirasçısı olan Rusya Federasyonu, Amerika’nın tüm bu emperyal politikaları karşısında sessiz kalmıştır. Çünkü parçalanma ve kapitalizme geçiş süreci Rusya’nın gücünü kırmıştır. 2000 yılından itibaren Başkan Putin’in liderliğinde ve yönetiminde Rusya, kısa sürede ekonomik yönden toparlanmaya başladı. Ekonomik yönden toparlanma, Rusya’nın politik ve askeri gücüne de yansıdı. Toparlanan Rusya, yukarıda kısaca özetlediğimiz Amerikan emperyal politikalarına yönelik eleştirilerini sertleştirmeye başladı. Böylece, pek çok uluslararası ilişkiler uzmanının da belirttiği gibi, yeni yüzyılda yeni bir Rus - Amerikan Mücadelesi şekillenmeye başlandı.
Kosova ve Gürcistan, bu yeni Rus - Amerikan Mücadelesinin yeni Av Sahalarından ikisidir. İki güç, bu iki ülke üzerinden birbirleriyle mücadele içindedirler ve birbirlerini “avlamaya“ çalışmaktadırlar.
Eski SSCB’nin Dışişleri Bakanı olan Eduard Şevardnadze, Gürcistan’ın bağımsızlığını kazanmasından sonra bu ülkenin Devlet Başkanı oldu. SSCB geleneğinden gelen Şevardnadze, Rusya ile ilişkileri sıkı tutuyor, ABD’ye karşı Rusya ile ittifak kuruyordu. Bu duruma tahammül edemeyen ABD, Şevardnadze’ye karşı muhalif grupları destekledi. Ve nihayet en sonunda, bir halk ayaklanması ile “Rus Dostu Şevardnadze“ devrildi, yerine “Amerika Dostu Sakashvilli“ geçirildi. Kasım 2003’te gerçekleştirilen bu operasyona “Gül Devrimi“ adı verildi. Operasyonun gerçekleşmesinde George Soros’un “Açık Toplum Enstitüsü“ parasal yönden aktif rol üstlendi ve Şevardnadze’ye karşı yoğun propaganda faaliyetleri yürüttü.[5]
Rusya Şevardnadze’ye karşı yapılan bu “Gül Darbesi“ni, kendisine yönelik “Yeni Çevreleme Politikası“ olarak değerlendirdi. Rusya’nın bu yöndeki tedirginliği boş değildir. Çünkü Sakashvilli iktidara geldikten hemen sonra, Rusya yönetiminden, Gürcistan’da bulunan Rus askeri üslerinin boşaltılmasını istemiştir. Bu talep ABD tarafından resmen desteklenmiştir.
Balkanlar’da ise Kosova, Gürcistan’daki darbeden yaklaşık 5 yıl sonra, ABD’nin yoğun desteği sayesinde Sırbistan’dan ayrılarak bağımsızlığını ilan etmiştir. Rusya, BM Güvenlik Konseyi içinde sahip olduğu “veto yetkisini“ kullanarak bağımsızlık ilanını ve Kosova’nın Sırbistan’dan ayrılışını engellemeye çalıştı. Fakat ABD’den aldığı destek ile Kosova Parlamentosu, 17 Şubat 2008 tarihinde bağımsızlık kararı alarak Rusya’nın bu çabasını boşa çıkardı.
Rusya, “Kosova Olayı“nı, ABD’nin kendisine karşı yürütmekte olduğu “Yeni Çevreleme Politikası“nın bir parçası olarak değerlendirdi. Ayrıca Rusya, Amerika’nın Kosova’da askeri üs kurmasını “savaş nedeni“ olarak kabul edeceğini açıkladı.
Ayrıca Rus yetkilileri, henüz Kosova bağımsızlığını ilan etmemişken, Kosova’nın tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan etmesi ve bu ilanın ABD tarafından desteklenmesi durumunda, kendisinin de Gürcistan politikasını gözden geçireceğini, bu ülkedeki ayrılıkçı Osetleri, Acarları ve Abhazaları daha aktif biçimde destekleye(bile)ceğini duyurmuştu. Çünkü Rusya’ya göre, eğer Kosova, tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan ederse ve ABD ile diğer Batılı Devletler tarafından tanınırsa; Gürcistan içindeki Güney Osetya, Acaristan ve Abhazya bölgeleri da tek taraflı olarak bağımsızlıklarını ilan etme hakkına sahip olacaktır ve Rusya da bunları destekleyebilecektir.
<<>>
Rusya’nın bu çıkışı, ABD ve Batılı Devletler tarafından pek ciddiye alınmadı. Fakta Rusya bu konuda kararlı olduğunu gösterdi: Rusya’nın, 8 Ağustos 2008 tarihi itibariyle Gürcistan’a yönelik askeri operasyon başlatması ve Gürcistan’da bazı hedefleri havadan bombalaması, Rusya’nın Amerika’ya kolay kolay teslim olmayacağının bir göstergesidir. Yani bu olay, sadece bir Rus-Gürcü Savaşı olarak değerlendirilemez. Bu, aynı zamanda yeni yüzyılda adım adım yüksen yeni Rus-Amerikan Mücadelesinin bir yönüdür.
Amerikan desteği ile Şevardnadze’yi devirip başa geçen Sakashvilli yönetimi bir Rus saldırısıyla karşı karşıyadır. Rusya, ABD destekli Sakashvilli yönetimini, Rusya’ya karşı ABD ile ittifak kurduğu için cezalandırmaktır istiyor. Ayrıca Rusya, Sırbistan’da “ayrılıkçı Arnavutlara“ destek veren ABD’ye, Gürcistan’daki “ayrılıkçı Osetlere, Abhazalara ve Acarlara“ destek vererek cevap vermek istiyor. Ve nihayet Rusya’nın üçüncü amacı; bu askeri saldırı vasıtasıyla hem ABD’ye hem de Dünya kamuoyuna “Eğer ABD’nin arka bahçesi Latin Amerika ise, benim de arka bahçem Kafkasya ve Orta Asya’dır“ mesajını vermektir.
İki büyük güç, Balkanlar’da, Karadeniz’de ve Kafkasya’da birbirlerine karşı üstünlük kurmak istiyor. Bu mücadele içinde Kosova ve Gürcistan, iki büyük güç arasında iki av sahası haline gelmiş durumdadır. Tabi ki bundan en büyük zararı masum ve zayıf halklar görecektir.
Tarihin de gösterdiği gibi; büyük güçler arasındaki egemenlik mücadeleleri en fazla küçük ülkelere ve zayıf halklara zarar veriyor. Yapılması gereken, dünya hâkimiyeti için birbirleriyle mücadele eden büyük güçlerden her hangi birisinin yanında yer almak değildir. Dünya halkaları için üçüncü bir seçenek de var: Dünya hâkimiyeti için mücadele eden büyük emperyalist güçlere ve bu güçlerle işbirliği içinde çalışan yerel yönetimler karşı “ortak birlikte yaşam projeleri“ geliştirmektir. Aksi takdirde dünya halkları, büyük güçler arasındaki mücadelelerin kurbanı olmaya devam edecektir.


[1] Sosyalist rejimler kastediliyor.
[2] SSCB kastediliyor.
[3] Aslında zaten devletlerarası mücadele, tüm bu parametreleri içeren, zaman zaman birisi diğerine göre daha fazla ön plana çıkan bir komplikasyondur.
[4] Fakat ABD, bu politikasını bazı yerlerde başaramamıştır. Örneğin; Venezüella’da sosyalist lider Hugo Chavez’e karşı ABD destekli askeri darbe girişimi fiyaskoyla sonuçlanmış, sokaklara dökülen yüz binlerce insan Chavez’e ve sosyalist hükümete sahip çıkmıştır. 2002 tarihli bu darbe girişiminin püskürtülmesinde, Venezüella Ordusu içindeki Chavez yandaşı sosyalist subaylar da önemli rol oynamıştır.
[5] Pek çok araştırmacı-yazar ve uluslararası ilişkiler uzmanı, Soros’un, CIA tarafından desteklendiğini ve bu sayede büyük servetler biriktirdiğini ileri sürmektedir.
Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2697 ) Etkinlik ( 219 )
Alanlar
Afrika 74 632
Asya 98 1073
Avrupa 22 638
Latin Amerika ve Karayipler 16 68
Kuzey Amerika 9 286
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1373 ) Etkinlik ( 52 )
Alanlar
Balkanlar 24 292
Orta Doğu 22 601
Karadeniz Kafkas 3 297
Akdeniz 3 183
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1293 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
İslam Dünyası 58 781
Türk Dünyası 19 512
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2041 ) Etkinlik ( 81 )
Alanlar
Türkiye 81 2041

2010 yılında yayınlanan Rus Askerî Doktrinine göre, (bir diğer adıyla Gerasimov Doktrini) kendisine veya müttefiklerine karşı nükleer silah kullanılması hâlinde Rusya Federasyonu da aynı şekilde karşılık verebiliyor. Ayrıca yine bu doktrine göre, konvansiyonel silahlarla Rusya’ya karşı yapılan saldı...;

İçinde yaşadığımız yüzyılın en önemli özelliği politikadan ekonomiye, toplumsal ilişkilerden kültüre kadar hızlı bir değişim ve dönüşüme sahne olmasıdır. Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler sadece ürün ve hizmetleri değil süreç ve iş yapış şekillerini de değiştirmektedir. Bu değişim ve d...;

Seferberlik “harîm-i ismetine” tecavüz eden düşmanı püskürtmek ve vatan topraklarından kovmak için yapılan kutsal bir çağrıdır. Vatan savunması için ilan edildiğinde genç, ihtiyar, kadın, erkek şimdi Ukrayna’da olduğu gibi cepheye koşar, şehit düşen kanıyla gömülür. ;

İletişim alanı temelli kamu diplomasisi, uluslararası ilişkiler disiplini içerisinde her ne kadar yeni bir kavram olarak belirse de, dış politikanın anlamlandırılmasına önemli ölçüde katkı sağlamaktadır. Öncelikle kamu diplomasisi kavramının tarifi, bu doğrultudaki faaliyetlerin değerlendirilmesini ...;

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı. ;

Gorbaçov’un kişiliğinin gizemi, insan Gorbaçov ile devlet adamı Gorbaçov arasındaki ayrıma dayanıyor. Çok farklı iki insandı. Ütopyasının özünde saf bir Leninizm’in olduğu bir Sovyetler Birliği ve Lizbon’dan Vladivostok'a barışçıl bir şekilde uzanan bir Avrupa vardı. O, iktidardaki entelektüelin büy...;

İnsanlığın karşı karşıya olduğu son dönemin en önemli tehdidi şüphesiz iklim değişikliğidir. Küresel ölçekte felaket senaryolarının merkezinde yer alması bunun göstergelerindendir. Buna karşın iklim değişikliği sorunu, kriz olgusunun doğası gereği içerisinde tehditlerle birlikte birtakım fırsatları ...;

Devletlerin uluslararası ilişkilerindeki politika ve uygulamalarının iki önemli öğesi bulunmaktadır. Dış politika analizlerine de konu edilen bu öğeler süreklilik ve değişimdir. Bir ülkenin dış politikasında süreklilik öğesi genel olarak iç politikaya nazaran daha fazla hissedilmektedir. Özellikle g...;

İstanbul Siber-Güvenlik Forumu

Bilgi teknolojilerinin hızlı gelişimi, aynı büyüklükteki güvenlik sorunlarını beraberinde getirmiştir. İnternetin ilk yıllarında bilgi güvenliğinin üç önemli bileşeni olan “erişilebilirlik, gizlilik, bütünlük” kavramlarından “erişilebilirlik” öne çıkmış; önce internetin gelişmesi ve işletilmesi düşünülmüş, “gizlilik ve bütünlük” geri planda kalmıştır.

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • DTB Hilton İstanbul Topkapı Otel -
  • İstanbul - Türkiye

6. Türkiye - Körfez Savunma Ve Güvenlik Forumu

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik Ve Uzay Forumu

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

4. Denizcilik Ve Deniz Güvenliği Forumu 2022

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

8. İstanbul Güvenlik Konferansı (2022)

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “ABD Hegemonyasına Meydan Okuyan Çin’in Zorlu Virajı; Güney Çin Denizi” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Sri Lanka’nın Çöküşüne Küresel Siyaset Çerçevesinden Bir Bakış” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Çin-Japon Anlaşmazlığında Doğu Çin Denizi Derinlerdeki Travmalar” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Devlet geleneğimizde yüksek emsalleri bulunan Meritokrasi’nin tarifi; toplumda bireylerin bilgi, bilgelik, beceri, çalışkanlık, analitik düşünce gibi yetenekleri ölçüsünde rol almalarıdır. Meritokrasi din, dil, ırk, yaş, cinsiyet gibi özelliklere bakmaksızın herkese fırsat eşitliği sunar ve başarıyı...