Çeviren: Muharrem Hilmi ÖZEV
Başbakan Nuri el-Malikî’yi görevinden uzaklaştırmak üzere Bağdat’ta yeni bir girişim canlanmaya başladı. ABD böyle bir değişime karşı olduğu yönünde açıklamalar yapsa da, Bağdat’ta bulunan üst düzey bir ABD’li yetkili Irak’taki şu anki atmosferin Malikî rejimi için bozulma ve dağılma sinyalleri verdiğini söylüyor.
Malikî’ye karşı yeni hareketler Kürt liderlerden geliyor. ABD’li yetkililerden ve Irak’lı kaynaklardan aldığım bilgilere göre, Kürt liderler Aralık ayı sonlarında Malikî’ye bir kesin uyarı göndermişler. Kürt liderler Bağdat politikalarının yönü konusunda ciddi kaygılar taşıdıklarını, amaçlarının hükümete yardım etmek olduğunu, aksi halde … (hükümete verdikleri desteği geri çekeceklerini) söylemişler.
Kürtler Maliki’nin geçen yaz petrol yasası, bölgesel iktidarla ilgili yasa vb çıkarma ve Kerkük’te referandum yapma sözü verdiğini ama verdiği sözleri tutmadığını ileri sürüyorlar.
Malikî’ye karşı harekete geçenlerin başında Barzani’nin bulunduğu ileri sürülüyor. Geçen Bush’tan gelen bir telefon üzerine Malikî’yi destekleme sözü veren Barzani, Türkiye’nin sınır ötesi operasyonları ve Kerkük referandumunun gecikmesi nedeniyle savaş hazırlıklarına girmişi görünüyor.
Yılbaşından sonra Celal Talabani ve Barzani ile görüşen ABD’nin Bağdat Büyükelçisi Ryan Crocker “Şu an için hepimiz mevcut hükümeti güçlendirmenin yolarını aramalıyız; hükümeti değiştirmenin değil“ diyor. ABD’li yetkililer Malikî’nin uzaklaştırılmasına karşı çıkıyorlar ama, bir taraftan da Malikî hükümetinin kendisine bir an önce kendisine çeki düzen vermesi gerektiğini belirtmekten de geri kalmıyorlar. Kıdemli ABD’li yetkili “Kürtler, Sünniler ve Şiiler arasında hükümetin üzerine düşeni gereği gibi yerine getirmediği yönünde bir inanç var, hükümet derhal kendisini toparlamalı“ diyor.
Malikî karşıtı güçler, onun yerine başkan yardımcısı ve başkanlığını Abdülaziz el-Hekim’in yaptığı Irak İslam Yüksek Konseyi liderlerinden Adil Abdü’l-Mehdi’yi getirmek istiyorlar. Mehdi’yi destekleyenler Kürt partilerden 53, Sünni gruplardan 55, el-Hekim’in Konseyi’nden 30 ve eski başbakanlar Iyad Allavi ile İbrahim el-Caferi yanlılarından 40 oy alarak hükümeti devirmek için 138 sayılık güvensizlik oyuna erişebileceklerini ve hükümet kurmak için gerekli üçte ikilik çoğunluğa yaklaşabileceklerini hesap ediyorlar.
Bağdat’taki dedikodularda yeni hükümetteki bakanlık koltuklarına oturacak olan yetkililerin isimleri bile ortalıkta dolaşıyor. Kürtler ülkenin güvenliği ile ilgili temel bakanlıkları, örneğin, Milli Güvenlik Bakanlığı aracılığıyla milli istihbaratı ele geçirme hesapları yapıyorlar. Enerji Bakanlığı için önerilen birkaç aday var. Bu adaylardan birinin Enerji Bakanı olması halinde güney Irak petrol hattından İran’a petrol kaçırılmasının da önlenebileceği düşünülüyor.
Malikî’nin uzaklaştırılmasının önündeki en büyük engel Ayetullah Uzma Ali Sistani. Malikî’nin performansından Sistani de memnun değil, buna rağmen Şii ittifakının parçalanmasından çekindiği için Sistani’yi desteklemeye devam ediyor.
Iraklıların Malikî’ye dair yaşadıkları hayal kırıklıkları Bush yönetimi tarafından da paylaşılıyor ama şu an yaşanacak olası bir rejim değişikliğinin mevcut kaotik siyasi manzarayı uzatmasından ve iyice karartmasından çekiniyorlar. ABD’li bir diğer yetkili “bu geçiş süreci ne kadar uzayacak? Yeni bir hükümetin kurulması ne kadar zaman alacak?“ diyor.
Bush yönetimi Malikî hükümetini devirmek yerine, “üç artı bir“ adıyla bilinen koalisyonla birlikte çalışarak Malikî’yi çevrelemeyi düşünüyor. Bu grup Malikî ile birlikte Celal Talabani ve başkan yardımcıları Mehdi ile Tarık el-Hâşimi’den oluşuyor. ABD’li yetkililer Malikî’ye tek başına davranamayacağını, grubun bir parçası olarak hareket etmek zorunda olduğunu hatırlatıyorlar. Büyükelçi Crocker yönetimdeki bu ittifaktan gelen talepler neticesinde Baassızlaştırma yasasını yumuştan düzenlemelerin bu hafta sonunda meclisten geçirileceğini umuyor. Bu yasa Irak’taki siyasi gerilimin düşürülmesinin temel koşulu olarak değerlendiriliyor.
Seçim atmosferine girmiş bulunan ABD için Irak şimdi daha az ilgilenilen bir konu haline gelmiş olabilir. Ama önümüzdeki birkaç hafta içerisinde Irak’ta gerçekleşmesi muhtemel olaylar, 2008’in kalan günlerini ve hatta Irak’ın geleceğini etkileyecek durumdadır.
*Washington Post, 9 Ocak 2008
