Küresel Ekonomiyi Kim Öldürdü ?

Makale

Suçlu yalnızca Çin değil.Michael Froman, “Bir Sonraki Küresel Ekonomik Kriz Çin’de Başlayabilir” (Eylül/Ekim 2026) başlıklı yazısında, Çin’in ekonomik büyüme için ihracata dayalı modelinin artık sınırlarına ulaştığı uyarısında bulunuyor....

Michael Froman, “Bir Sonraki Küresel Ekonomik Kriz Çin’de Başlayabilir“ (Eylül/Ekim 2026) başlıklı yazısında, Çin’in ekonomik büyüme için ihracata dayalı modelinin artık sınırlarına ulaştığı uyarısında bulunuyor. Froman, Pekin’in küresel piyasaları yüksek ölçüde sübvanse edilmiş ihracat ürünleriyle doldurma uygulamasının korumacılığın yükselmesine yol açacağını; bunun ardından Çin’in ihracat artışının muhtemelen çökeceğini ve Çin ekonomisinde kayda değer bir yavaşlama yaşanacağını, bunun da dünyanın geri kalanında zincirleme olumsuz etkiler doğuracağını savunuyor. Froman, Çin’in cari işlemler fazlasının aşırı büyüklükte olduğunu ve bunun aniden düzeltilmesinin dünya genelinde şok dalgaları yaratacağını söylemekte haklı. Bununla birlikte, söz konusu riskin özellikle şu anda yüksek olduğu yönündeki iddiasını yeterince ikna edici biçimde ortaya koyamıyor.
 
Froman’ın öngörüsü doğru çıkabilir. Ancak büyük küresel dengesizliklerin dünya ekonomisi açısından risk yarattığı yönündeki görüş, küresel ticaret dengesizliklerinin çok daha yüksek olduğu bu yüzyılın ilk on yılında da yaygındı: 2007’de küresel GSYH’nin yaklaşık yüzde 6’sı düzeyinde olan bu dengesizlikler, bugün yaklaşık yüzde 3,7 seviyesindedir. Çin’in fazlasının küresel GSYH’ye oranı da o dönemde bugünkü kadar büyüktü. Buna rağmen korumacılıkta bir sıçrama yaşanmadı. Ülkeler o dönemde Çin’in fazlasına misilleme yapmak yerine bu fazlayı kendi ekonomilerinde soğurmayı tercih etti; bunun muhtemel nedeni, Çin’in düşük maliyetli mamul mallarından yararlanıyor olmalarıydı. Ucuz ithalattan hâlâ önemli ölçüde fayda sağlayan ülkeler, Çin’in cari fazlasını yeniden soğurmayı tercih edebilir.
 
Çin’in cari işlemler fazlası son birkaç yılda olağanüstü ölçüde artmış olsa da Froman’ın ileri sürdüğü gibi bunun nedeni mutlaka Pekin’in sanayi sübvansiyonları değildir. Çin, Başbakan Li Keqiang’ın ülkenin belirli kritik sektörlerde kendine yeterliliğini artırmak amacıyla “Made in China 2025“ programını başlattığı en az 2015 yılından bu yana kapsamlı bir sanayi sübvansiyonu programı yürütmektedir. Uluslararası Para Fonu’nun Ağustos 2025 tarihli bir araştırmasına göre, geniş anlamda ölçülen sanayi sübvansiyonlarının Çin GSYH’si içindeki payı 2011-2023 döneminde büyük ölçüde istikrarlı kalmıştır. Çin bu yıllarda sürekli cari işlemler fazlası vermiş olsa da söz konusu fazlanın ülke GSYH’sine oranı ortalama yalnızca yüzde 1,6 olmuş, 2007’deki yaklaşık yüzde 10’luk zirvenin oldukça altında kalmıştır. Çin’in sübvansiyon programının bir bileşeni olan borsaya kote Çinli şirketlere yönelik doğrudan sübvansiyonlar ise 2022’deki zirve seviyesinden dörtte bir oranında gerileyerek 2025’te GSYH’nin yüzde 0,1’ine düşmüştür.
 
Çin’in fazla vermesindeki artışın 2024’te başlaması, daha ziyade yurt içi tasarruflar ile yatırımlar arasındaki dengesizliğin büyümesiyle açıklanabilir. Çin’de konut yatırımları ve daha yakın dönemde altyapı ile imalat sanayisine yönelik yatırımlar yavaşlarken ulusal tasarruflar yüksek düzeyini korumuştur. Bunun sonucunda cari işlemler dengesizliği artmıştır.
 
Bu dengesizliklere en büyük katkıyı Çin’in fazlası değil, ABD’nin açığı yapmaktadır.
 
Küresel ekonominin dengesizlikler karşısındaki kırılganlığını incelerken Froman, neredeyse tüm dikkatini Çin’e yöneltiyor. Ekonomik açıdan sancılı olabilecek küresel ekonomi dengesizliklerinin giderilmesi konusunda iş birliği ve eşgüdümden olumlu biçimde söz ediyor. Ancak ona göre bu çabalar, Çin’in ekonomisini ön alıcı biçimde yeniden dengelemesini sağlamaya yönelik olmalıdır. Froman’a göre ABD, Çin’den para birimini yeniden değerlemesi, sanayi sübvansiyonlarını azaltması, hanehalkı kayıt sisteminde reform yapması ve daha güçlü bir sosyal güvenlik ağı kurması yönünde doğrulanabilir taahhütler almaya çalışmalıdır. Ne var ki Froman, Washington’ın kendi aşırı büyüklükteki cari işlemler açığından söz etmiyor. ABD böylesine büyük bir açık verdiği sürece, günümüzde Çin, Almanya,Japonya ve Güney Kore örneklerinde olduğu gibi, bu açığı dengeleyen cari işlemler fazlasına sahip ülkelerin bulunması kaçınılmazdır.


Devamı için...
Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2863 ) Etkinlik ( 228 )
Alanlar
TASAM Afrika 80 666
TASAM Asya 100 1157
TASAM Avrupa 23 664
TASAM Latin Amerika ve Karayip... 16 68
TASAM Kuzey Amerika 9 308
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1415 ) Etkinlik ( 56 )
Alanlar
TASAM Balkanlar 24 297
TASAM Orta Doğu 25 630
TASAM Karadeniz Kafkas 3 297
TASAM Akdeniz 4 191
Kimlikler ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1308 ) Etkinlik ( 78 )
Alanlar
TASAM İslam Dünyası 58 786
TASAM Türk Dünyası 20 522
TASAM Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2072 ) Etkinlik ( 85 )
Alanlar
TASAM Türkiye 85 2072

Lionel Robbins'in 1932'de önerdiği kıtlık tanımı, iktisadı amaçlar ile alternatif kullanımlı kıt araçlar arasındaki ilişkiyi inceleyen bilim olarak tanımlar ve bugün disiplinin sağduyusu sayılır. Bu yazı, tanımın yüzüncü yılına yaklaşırken onu ahlak felsefesi ekseninde yeniden okuyor. Tanım hem bir ...;

Shenzhen önümüzdeki çarşamba günü Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu (APEC) üyesi ülkelerin liderlerini ağırlamaya hazırlanıyor. Ancak küresel ilgi bahse konu zirvede biraraya gelmesi beklenen Trump, Şi ve Putin’e odaklanmış durumda. ;

Keynes 1930’da yayımladığı “Torunlarımızın İktisadi Olanakları” denemesinde iki öngörüde bulunmuştu. Birincisi, yüz yıl içinde “ilerlemiş ülkelerde” yaşam standardının dört ile sekiz kat artacağıydı. ;

Latin Amerika'nın ikinci en büyük ekonomisi ve küresel imalat ağlarının kritik bir düğüm noktası olan Meksika, sanayi kapitalizmi ile yapısal kırılganlıkların iç içe geçtiği özgün bir kalkınma modeli sergilemektedir.;

William Nordhaus 30 Ekim 2026'da, 85 yaşında öldü. Ölümü, 2026 Nobel iktisat ödülünün Robert Hall ile Michael Woodford'a "makroiktisadi istikrarın mikroiktisadi temelleri" için verilmesinden on sekiz gün sonraya denk geldi. Ekim ayı böylece ana akım makroiktisadın iki farklı yüzünü yan yana getirdi....;

Suçlu yalnızca Çin değil.Michael Froman, “Bir Sonraki Küresel Ekonomik Kriz Çin’de Başlayabilir” (Eylül/Ekim 2026) başlıklı yazısında, Çin’in ekonomik büyüme için ihracata dayalı modelinin artık sınırlarına ulaştığı uyarısında bulunuyor.;

İktisat dergisi bir yüzyıl içinde meslek içi bir tartışma forumundan, kurumların ödül kurallarına bağlanmış bir sertifika ürününe dönüştü. Bu makale, 1880'lerden 2026'ya uzanan bu dönüşümü Almanya, Britanya ve ABD üzerinden izler ve dönüşümün yarattığı rantın nasıl ortaya çıktığını biçimsel olarak m...;

Kosta Rika'nın günümüzdeki barışçıl, yüksek gelirli ve demokratik profilinin kökleri, yüzyıllar boyunca şekillenen özgün bir coğrafi ve tarihsel evrime dayanır. Ülkenin modern kalkınma modelini ve 2026 ekonomik görünümünü anlamak için, bu temelin ilk iki evresini yani antik dönemin kültürel dinamikl...;

Doğu Akdeniz Programı 2023-2025

  • 17 Tem 2023 - 19 Tem 2023
  • Sheraton Istanbul City Center -
  • İstanbul - Türkiye

5. Denizcilik ve Deniz Güvenliği Forumu

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul Kent Üniversitesi Kağıthane Kampüsü -
  • İstanbul - Türkiye

7. Türkiye - Körfez Savunma ve Güvenlik Forumu

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul Kent Üniversitesi Kağıthane Kampüsü -
  • İstanbul - Türkiye

9. İstanbul Güvenlik Konferansı (2023)

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul Kent Üniversitesi Kağıthane Kampüsü -
  • İstanbul - Türkiye

İstanbul Siber-Güvenlik Forumu

Bilgi teknolojilerinin hızlı gelişimi, aynı büyüklükteki güvenlik sorunlarını beraberinde getirmiştir. İnternetin ilk yıllarında bilgi güvenliğinin üç önemli bileşeni olan “erişilebilirlik, gizlilik, bütünlük” kavramlarından “erişilebilirlik” öne çıkmış; önce internetin gelişmesi ve işletilmesi düşünülmüş, “gizlilik ve bütünlük” geri planda kalmıştır.

  • 03 Kas 2022 - 03 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

Teknolojideki hızlı gelişmeler, toplumun ilgilendiği tüm alanlarda büyük değişim ve dönüşümlere neden olmaktadır. Bilim, teknoloji, ekonomi, siyaset, güvenlik, sosyoloji ve kültür alanlarındaki değişim ve dönüşümler, olayların ve sonuçların algılanmasını güçleştirmektedir.

Teknolojideki hızlı gelişmeler, toplumun ilgilendiği tüm alanlarda büyük değişim ve dönüşümlere neden olmaktadır. Bilim, teknoloji, ekonomi, siyaset, güvenlik, sosyoloji ve kültür alanlarındaki değişim ve dönüşümler, olayların ve sonuçların algılanmasını güçleştirmektedir.

Teknolojideki hızlı gelişmeler, toplumun ilgilendiği tüm alanlarda büyük değişim ve dönüşümlere neden olmaktadır. Bilim, teknoloji, ekonomi, siyaset, güvenlik, sosyoloji ve kültür alanlarındaki değişim ve dönüşümler, olayların ve sonuçların algılanmasını güçleştirmektedir. Değişimin çok hızlı ve ola...

Teknolojideki hızlı gelişmeler, toplumun ilgilendiği tüm alanlarda büyük değişim ve dönüşümlere neden olmaktadır. Bilim, teknoloji, ekonomi, siyaset, güvenlik, sosyoloji ve kültür alanlarındaki değişim ve dönüşümler, olayların ve sonuçların algılanmasını güçleştirmektedir.

21. yüzyılın kuşkusuz en önemli paradigma değişimlerinden birini küreselleşme süreci oluşturuyor. Bu süreçle beraber siyasal, sosyal, ekonomik pek çok alanda köklü değişimler yaşandı, yeni yol ve yöntemler keşfedildi, eski yöntemler yeniden inşa edildi; sonuçta yepyeni bir anlayışla karşı karşıya ka...