Modern demokrasilerde silahlı kuvvetler, yürütme organına bağlı olarak faaliyet gösteren ve siyasal alanın dışında tutulması gereken kurumsal yapılardır. Demokratik sistemlerin temel ilkelerinden biri, ordunun seçilmiş sivil otoriteye bağlı olması ve siyasal karar alma süreçlerine doğrudan müdahil olmamasıdır. Bununla birlikte tarihsel deneyimler, ordunun çeşitli dönemlerde darbe girişimleri de dahil olmak üzere siyasal süreçlerde etkin bir aktör haline gelebildiğini göstermektedir. Askeri kurumların siyasal karar alma süreçlerinde aktif rol üstlenmesi; sivil-asker ayrımının belirsizleşmesine ve demokratik mekanizmaların işleyişinin zayıflamasına yol açabilmektedir. Bu nedenle sivil-asker ilişkileri, demokratik sistemlerin sağlıklı işleyişi açısından kuvvetler ayrılığı kadar kritik bir tartışma alanı olarak ön plana çıkmaktadır.
Bu çalışma, söz konusu sivil-asker ilişkisini İsrail örneği üzerinden incelemektedir. İsrail'deki sivil-asker ayrımını kavrayabilmek için devlet kurulmadan önceki Yahudi toplumunun örgütlenme biçimine ve devlet inşa sürecine ilişkin tarihsel okuma büyük önem taşımaktadır. İsrail devleti kurulmadan önce Filistin topraklarında Yahudi toplumunun güvenliği; Haganah, Irgun ve Lehi gibi paramiliter örgütler tarafından sağlanmıştır. Bu örgütler 1948'de İsrail'in bağımsızlığını ilan etmesine kadar geçen süreçte güvenlik faaliyetlerini yürütmüş; ardından kadrolarını yeni kurulan İsrail Savunma Kuvvetleri'ne (IDF) entegre etmiştir. Bu süreç askeri ve siyasi elitlerin büyük ölçüde aynı toplumsal ve ideolojik çevrelerden yetişmesine zemin hazırlamış; İsrail'de sivil-asker ilişkilerinin tarihsel olarak geçişken bir yapıda şekillenmesine neden olmuştur.
İsrail'in 'nation in arms' (silahlanmış millet) kavramı üzerinden literatüre taşınması, hem devlet yapısını hem de bu yapıya özgü sistematiği özetleyen analitik bir çerçeve sunmaktadır. İsrail ordusunun bu tarihsel kökeni ülkeyi sivil-asker ilişkileri açısından karşılaştırmalı siyaset yazınında dikkat çekici bir vaka haline getirmektedir. Bu bağlamda çalışmanın temel araştırma sorusu şudur: İsrail'de asker kökenli aktörlerin siyasi karar alma süreçlerine katılımı ve ordunun kurumsal etkisi dönemin hükümet ideolojisine göre farklılaşmakta mıdır; yoksa ordunun siyasi ağırlığı ideolojiden bağımsız yapısal bir sabit midir? Çalışma bu soruyu yanıtlamak amacıyla ilgili literatürü incelemekte ve İsrail'deki güncel siyasal gelişmeleri analiz etmektedir. Araştırma nitel bir yöntem üzerine kurulmuş olup sistematik literatür taraması ve karşılaştırmalı tarihsel analiz temelinde ilerlemektedir. Bu çerçevede çalışma; İsrail'deki sivil-asker ilişkilerinin tarihsel ve kurumsal yapısını ortaya koymayı, ordunun karar alma süreçlerindeki rolünü değerlendirmeyi ve sivil-asker ilişkileri literatürüne katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Devamı için...
Devamı için...
