Konvansiyonel Cepheden Kritik Akışlara: 21. Yüzyılın "Kısıtlama Ekonomisi" ve Türkiye’nin Dayanıklılık Stratejisi

Makale

İnsanlık tarihi boyunca savaşın ve stratejinin temel birimi "toprak" olmuştur. Westphalia düzeninden bu yana egemenlik; sınırların korunması, kaynakların fiziksel işgali ve orduların cephe hattındaki yıpratıcı mücadelesiyle ölçülmüştür. Ancak 21. yüzyılın ilk çeyreği tamamlanırken, özellikle 2025-2026 döneminde tanık olduğumuz bölgesel gerilimler, ulusal güvenlik paradigmasında köklü bir mutasyonun gerçekleştiğini kanıtlamaktadır...

Konvansiyonel Cepheden Kritik Akışlara: 21. Yüzyılın "Kısıtlama Ekonomisi" ve Türkiye’nin Dayanıklılık Stratejisi

Paradigma Değişimi ve Akışların Jeopolitiği

İnsanlık tarihi boyunca savaşın ve stratejinin temel birimi "toprak" olmuştur. Westphalia düzeninden bu yana egemenlik; sınırların korunması, kaynakların fiziksel işgali ve orduların cephe hattındaki yıpratıcı mücadelesiyle ölçülmüştür. Ancak 21. yüzyılın ilk çeyreği tamamlanırken, özellikle 2025-2026 döneminde tanık olduğumuz bölgesel gerilimler, ulusal güvenlik paradigmasında köklü bir mutasyonun gerçekleştiğini kanıtlamaktadır.

Artık zafer; bir bayrağın yabancı bir başkente dikilmesiyle değil, küresel ekonomik dolaşım sistemindeki "muslukların ve valflerin" kontrol edilmesiyle tanımlanmaktadır.
 

1.Topraktan Akışa: Güvenlik Ekonomisinin Yeni Ontolojisi

Klasik "Savaş Ekonomisi", bir ulusun tüm üretim kapasitesini cephedeki askeri birimleri beslemek üzere seferber etmesini odağa alırken; günümüzün "Güvenlik Ekonomisi", küresel ağlara (network) olan bağımlılığı bir silah olarak kullanma sanatı haline gelmiştir. Literatürde "Silahlandırılmış Karşılıklı Bağımlılık" (Weaponized Interdependence) olarak adlandırılan bu yeni doktrin, küresel sistemin merkezi düğüm noktalarını (nodes) elinde tutan aktörlere, rakibini tek bir mermi atmadan felç etme gücü vermektedir.
 

2.Kritik Eşik: Altyapı ve Lojistik Boğazlar

Bu yeni dönemde stratejik öncelik, coğrafi genişlemeden ziyade, küresel ticaret ve enerji akışının geçtiği dar koridorların —"chokepoints"— denetlenmesine kaymıştır. Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir varil petrolün veya Kızıldeniz’den süzülen bir konteynerin kaderi, sadece ticari bir mesele değil; bir ülkenin enflasyonunu, bütçe dengesini ve toplumsal istikrarını belirleyen bir ulusal güvenlik unsurudur. Savaş artık cephede değil, bu akışların kesintiye uğradığı "kısıtlama noktalarında" yaşanmaktadır.
 

3.Dayanıklılık (Resilience) ve Bypass Arayışı

Küresel sistemin bu denli kırılganlaşması, devletleri "etkinlik" (Efficiency) odaklı ekonomik modellerden, her türlü şoka karşı ayakta kalmayı amaçlayan "Dayanıklılık" (Resilience) odaklı modellere zorlamaktadır. Just-in-Time (Tam Zamanında) üretim felsefesinin yerini alan Just-in-Case (Her İhtimale Karşı) doktrini, tedarik zincirlerinin yeniden haritalanmasına ve stratejik bypass rotalarının inşasına yol açmaktadır.
 

4.Analizin Kapsamı

Bu çalışma; ilk olarak 21. yüzyılın bu yeni "Kısıtlama Ekonomisi"nin dört temel sütununu kuramsal olarak inceleyecek, ardından ABD-İsrail-İran üçgenindeki güncel çatışmaları bu çerçevede analiz edecektir. Son bölümde ise Türkiye’nin, küresel tıkanıklıkları aşan bir "Bypass Aktörü" ve stratejik bir "Güvenli Liman" olarak bu yeni düzendeki yerini ve savunma ekonomisi perspektifinden sunduğu fırsatları ele alacaktır.
 
Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2863 ) Etkinlik ( 228 )
Alanlar
TASAM Afrika 80 666
TASAM Asya 100 1157
TASAM Avrupa 23 664
TASAM Latin Amerika ve Karayip... 16 68
TASAM Kuzey Amerika 9 308
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1415 ) Etkinlik ( 56 )
Alanlar
TASAM Balkanlar 24 297
TASAM Orta Doğu 25 630
TASAM Karadeniz Kafkas 3 297
TASAM Akdeniz 4 191
Kimlikler ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1308 ) Etkinlik ( 78 )
Alanlar
TASAM İslam Dünyası 58 786
TASAM Türk Dünyası 20 522
TASAM Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2072 ) Etkinlik ( 85 )
Alanlar
TASAM Türkiye 85 2072

Latin Amerika'nın ikinci en büyük ekonomisi ve küresel imalat ağlarının kritik bir düğüm noktası olan Meksika, sanayi kapitalizmi ile yapısal kırılganlıkların iç içe geçtiği özgün bir kalkınma modeli sergilemektedir.;

William Nordhaus 30 Ekim 2026'da, 85 yaşında öldü. Ölümü, 2026 Nobel iktisat ödülünün Robert Hall ile Michael Woodford'a "makroiktisadi istikrarın mikroiktisadi temelleri" için verilmesinden on sekiz gün sonraya denk geldi. Ekim ayı böylece ana akım makroiktisadın iki farklı yüzünü yan yana getirdi....;

Suçlu yalnızca Çin değil.Michael Froman, “Bir Sonraki Küresel Ekonomik Kriz Çin’de Başlayabilir” (Eylül/Ekim 2026) başlıklı yazısında, Çin’in ekonomik büyüme için ihracata dayalı modelinin artık sınırlarına ulaştığı uyarısında bulunuyor.;

Şubat 2026'nın sonunda başlayan ABD–İran savaşı ve dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kapanması, Uluslararası Enerji Ajansı'nın deyişiyle "petrol piyasası tarihindeki en büyük arz kesintisi"ne yol açtı.;

Küresel enerji etkisi, siyasi açıdan parçalanmış piyasalarda kaynakları, işleme tesislerini ve tüketicileri birbirine bağlayabilme kapasitesine giderek daha fazla dayanmaktadır. Hindistan bu dönüşümü açıkça örneklemektedir. İthal hidrokarbonlara büyük ölçüde bağımlı olmasına karşın Hindistan, faaliy...;

İktisat dergisi bir yüzyıl içinde meslek içi bir tartışma forumundan, kurumların ödül kurallarına bağlanmış bir sertifika ürününe dönüştü. Bu makale, 1880'lerden 2026'ya uzanan bu dönüşümü Almanya, Britanya ve ABD üzerinden izler ve dönüşümün yarattığı rantın nasıl ortaya çıktığını biçimsel olarak m...;

Finlandiya ve Baltık ülkelerinin Rusya sınırları boyunca gerçekleştirebilecekleri ortak devriye faaliyetleri, savaş sonrası Avrupa güvenlik mimarisinin kalıcı bir unsuru hâline gelebilir.;

Kosta Rika'nın günümüzdeki barışçıl, yüksek gelirli ve demokratik profilinin kökleri, yüzyıllar boyunca şekillenen özgün bir coğrafi ve tarihsel evrime dayanır. Ülkenin modern kalkınma modelini ve 2026 ekonomik görünümünü anlamak için, bu temelin ilk iki evresini yani antik dönemin kültürel dinamikl...;

Asimetrik Güvenlik Tehditleri ve Risk Değerlendirme Raporu

TASAM Güvenlik ve Strateji Merkezi yürütücülüğünde hayata geçirilen "TASAM Yıllık Asimetrik Güvenlik Tehditleri ve Risk Değerlendirme Raporu", yıllık periyotlarla yayımlanması planlanan stratejik bir çalışma projesidir. Proje; küresel ve bölgesel ölçekteki asimetrik tehditlerin derinlemesine analizine odaklanarak, değişen güvenlik mimarisi karşısında proaktif stratejik öngörüler ve karara esas yol haritaları sunmayı amaçlamaktadır.

  • 19 Kas 2026 - 20 Kas 2026
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul -

12. İstanbul Güvenlik Konferansı (2026)

  • 19 Kas 2026 - 20 Kas 2026
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul - Türkiye

9. Türkiye - Körfez Savunma ve Güvenlik Forumu

  • 27 Kas 2025 - 28 Kas 2025
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul -

7. Denizcilik ve Deniz Güvenliği Forumu

  • 27 Kas 2025 - 28 Kas 2025
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul -

4. İstanbul Siber-Güvenlik Forumu

  • 27 Kas 2025 - 28 Kas 2025
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul -

8. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik ve Uzay Forumu

  • 27 Kas 2025 - 28 Kas 2025
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul -

2. Yeniden Asya Güvenlik Forumu

  • 27 Kas 2025 - 28 Kas 2025
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul -

Millî Savunma ve Güvenlik Akademisi Sertifika Programı | 2024 Dönem 1

Millî Savunma ve Güvenlik Akademisi Sertifika Programları ile katılımcılara stratejik yönetim ve liderlik alanlarındaki yeniliklerin aktarılması, Türkiye ve dünyadaki gelişmeler ışığında ulusal ve uluslararası güvenlik stratejileri konularında çok yönlü analiz, sentez ve değerlendirmeler yapabilmelerine, çözüm önerileri, farkındalık ve gelecek öngörüleri geliştirmelerine destek sağlanması amaçlanıyor.

  • 20 Oca 2024 - 10 Şub 2024
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

Geçmişte büyük imparatorluklar kuran Çin ve Hindistan, 20. asırda boyunduruktan kurtularak bağımsızlıklarına kavuşmuş ve ulus inşa sorunlarını aştıkça geçmişteki altın çağ imgelerinin cazibesine kapılmıştır.

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ilişkilerinin bugünü ve geleceğinin ele alındığı Avrupa Birliği Sempozyumu, Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) ile Türk Avrupa Bilimsel ve Eğitimsel Araştırmalar Vakfı (TAVAK) işbirliğinde 02 Şubat 2018’de İstanbul Taksim Hill Otel’de gerçekleştirildi.

1982 Anayasası'nın defalarca değişikliğe uğramasına rağmen iskeletinin değiştirilememesi nedeniyle Türkiye'nin yeni bir anayasaya gereksinimi olduğu konusunda kamuoyunda genel bir konsensüs bulunmaktadır.

Rusya'nın hem Avrasya bölgesine hâkim olmak hem de dünya politikalarında lider aktörlerden biri olmak amacıyla geliştirdiği Avrasyacılık tartışmaları, analitik olarak klasik ve modern olarak değerlendirilebilir.

Somali Cumhuriyeti; Afrika’nın doğusunda yer almakta olup Afrika Boynuzu olarak adlandırılan ve dünya gündemine açlığın, kıtlığın ve bulaşıcı hastalıkların yol açtığı felaketler nedeniyle sık sık gelen bir bölgede konumlanmış durumdadır.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) bünyesinde yaptığımız bilimsel çalışmalar ile Dünya ve Türkiye’deki gelişmeleri kavrama ve analiz etmeye yönelik çabalarımızın ortaya koyduğu açık bir gerçek var: Aktörleri, kuralları, vizyonu eskisinden çok farklı olan yeni bir uluslararası sistem il...

Başta ülkemizde bulunan on Afrika büyükelçiliğinin değerli temsilcileri, yine Başbakanlığımız başta olmak üzere, Dışişleri Bakanlığımızın ve periyodik olarak bu toplantılara katılan bütün kamu kurumları ve diğer kurumların kıymetli temsilcileri teşrifinizden ötürü hepinize teşekkür ediyor ve hoş gel...