21. Yüzyılda Çin’in Kuşak-Yol Girişimi ile ABD’nin Zengezur Koridoru Projesi Çerçevesinde Türkiye’nin Konumu

Makale

Geçmişten günümüze insanlık boyunca büyük medeniyetler, imparatorluklar ve de devletler açısından önde gelen unsurlardan birisi kara-deniz ticaret yollarının kontrolü olmuştur. Çin tarafından 2013 senesinde geliştirilen ve Çin Komünist Devrimi’nin 100. Yıldönümü olan 2049 yılında İpek Yolu’nun yeniden canlandırılması olarak da nitelenen Kuşak-Yol Girişimi bunun günümüzde en çok ön plana çıkan ve sıkça tartışılan örneklerindendir....

21. Yüzyılda Çin’in Kuşak-Yol Girişimi ile ABD’nin Zengezur Koridoru Projesi Çerçevesinde Türkiye’nin Konumu

Geçmişten günümüze insanlık boyunca büyük medeniyetler, imparatorluklar ve de devletler açısından önde gelen unsurlardan birisi kara-deniz ticaret yollarının kontrolü olmuştur. Çin tarafından 2013 senesinde geliştirilen ve Çin Komünist Devrimi’nin 100. Yıldönümü olan 2049 yılında İpek Yolu’nun yeniden canlandırılması olarak da nitelenen Kuşak-Yol Girişimi bunun günümüzde en çok ön plana çıkan ve sıkça tartışılan örneklerindendir. Çin’in özel önem atfettiği girişimin hayata geçirilmesi bağlamında Pekin, Kuşak-Yol Girişimi Rotası üzerindeki tüm ülkelere yönelik olarak büyük ölçekte fon tahsisatları gerçekleştirmekte ve de buradaki ülkelerde konuşlu ulaştırma altyapılarının geliştirilmesi bağlamında ciddi projelere imza atmaktadır. Orta Kuşak ölçeğinde Çin açısından özel önem atfedilen ülkelerin arasında Türkiye de yer almaktadır. Türkiye stratejik coğrafi pozisyonu ele alındığında Avrupa-Akdeniz-Orta Doğu-Asya dörtgeninde Çin’in Kuşak Yol Girişimi’nin köprübaşı ülkelerinden birisidir. Öte yandan 2020 senesinde Azerbaycan ve Ermenistan arasında vuku bulan ve de Bakü’nün mutlak zaferiyle sonuçlanan İkinci Karabağ Savaşı’nın ertesinde savaşan taraflar arasındaki nihai bir barış antlaşmasını imzalanmasına dönük son dönemde ABD’nin aktif olarak rol aldığı Azerbaycan-Ermenistan ilişkilerinin düzeltilmesi hususu Çin’in Kuşak Yol Girişimi’ni engellemek maksadı taşımaktadır. Bu sebeple ABD, Azerbaycan’ı ulaşım yollarıyla Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’ne ve nihai olarak Türkiye’ye bağlamayı hedefleyen Zengezur Koridoru projesine destek vermektedir. Ayrıca bölgenin önemli aktörlerinden birisi olan İran’ın bu projeye karşı çıkması konuya ayrı bir önem katmaktadır.
 

Bu çalışmada Çin’in Kuşak-Yol Girişimi ile ABD’nin Zengezur Koridoru projesinin içinde olan Türkiye’yi ne gibi fırsat ya da tehditlerin beklediği üzerinde durulacaktır. Bu bağlamda çalışma için kullanılacak ana uluslararası ilişkiler teorisi bağımlılık olacaktır. Bu çerçeve temelinde çalışmada ilk olarak Çin’in Kuşak-Yol Girişimi’nin ana bileşenleri ortaya konmaya çalışılacaktır. İkinci bölümde ABD tarafından Kuşak-Yol Girişimi’ne alternatif olarak geliştirilen ulaştırma koridorları bağlamında son zamanlarda sıklıkla gündemde yer almaya başlayan Zengezur Koridoru ele alınacaktır. Çalışmanın sonuç bölümünde ise araştırılan konuyla ilgili olarak birtakım değerlendirmelerde ve de öngörülerde bulunulacaktır.

Çin Halk Cumhuriyeti’nin Kuşak-Yol Girişimi (KYG)

“Kuşak-Yol Girişimi“, Çin tarafından geliştirilmesinden ötürü mevcut dünya sistemine yönelik bir meydan okuma, Çin’in evrensel niyetlerini ve amaçlarını vücuda getirme politikası olarak değerlendirilebilir. 2013 senesinde Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Başkanı Xi Jinping’in Kazakistan’da bulunan Nazarbayev Üniversitesi’nde Yeni İpek Yolu Girişimi’ni ilan etmesinin ertesinde “Yeni İpek Yolu Bağlantısı“nın karadan ve de denizden vücuda getirilmesi son derece önemli bir konu olarak gündemde yer almaktadır. Çin Cumhurbaşkanı, bu proje kanalıyla kıtalar arasında büyük ölçekli bir koridor tesis etmeyi hedeflemektedir. Bundan ötürü “Kuşak-Yol Girişimi“ Çin’in kendisini dünyaya yeniden açması olarak kıymetlendirilmektedir. Bu strateji kanalıyla Pekin, dünya sistemine yeni bir renk vermekte sahil bölgelerinin dışında iç ve de kırsal alanlarda toplu bir gelişmeyi amaç edinmektedir. Kuşak-Yol sayesinde eşitsizliklerin, dengesizliklerin ve refah bağlamında eksikliklerin bulunmadığı bir dünya kurulacağı tahayyül edilmektedir. Kuşak-Yol Girişimi esasında kara ve de deniz ipek yolundan oluşmaktadır. Kara rotalarının birbirine bağlanması konusunda üye devletler ile beraber aralarında hızlı tren, demir yolları, kara yolları ve boru hatlarının olduğu altyapı projelerinin geliştirilmesi ve de devreye alınması tasarlanmaktadır. Bu altyapı projelerin bazıları tamamlanmışken bir kısmının inşası ise sürmektedir. Bunlara ilaveten girişime dahil olan ülkeler çerçevesinde sıfır kilometre altyapı projeleri oluşturulmaktadır. Deniz rotaları bağlamında ise limanlar da kara rotalarına benzer şekilde tesis edilmektedir. Örneklendirmek gerekirse Pakistan Gwadar Limanı’nın bitirilmesi veyahut Pire Limanı’nın kapasitesinin büyütülmesi verilebilir.
 

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2863 ) Etkinlik ( 228 )
Alanlar
TASAM Afrika 80 666
TASAM Asya 100 1157
TASAM Avrupa 23 664
TASAM Latin Amerika ve Karayip... 16 68
TASAM Kuzey Amerika 9 308
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1415 ) Etkinlik ( 56 )
Alanlar
TASAM Balkanlar 24 297
TASAM Orta Doğu 25 630
TASAM Karadeniz Kafkas 3 297
TASAM Akdeniz 4 191
Kimlikler ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1308 ) Etkinlik ( 78 )
Alanlar
TASAM İslam Dünyası 58 786
TASAM Türk Dünyası 20 522
TASAM Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2071 ) Etkinlik ( 84 )
Alanlar
TASAM Türkiye 84 2071

14-15 Mayıs 2026 tarihleri arasında Pekin'de gerçekleşen Trump-Xi zirvesi, ABD'nin 2017'den bu yana gerçekleştirdiği başkanlık düzeyindeki ilk Çin ziyareti niteliği taşımaktadır. Gündemin resmi odak noktasını ticaret, gümrük vergisi müzakereleri ve İran savaşının bölgesel yansımaları oluştursa da zi...;

Yakın zamanda Erivan’da iki AB toplantısı yapıldı: Birisi AB-Ermenistan zirvesi, diğeri de 2022 yılında Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısından sonra kurulan ve elli ülke başbakan veya devlet başkanının, bizden de Cumhurbaşkanı yardımcısının katıldığı Avrupa Siyasi Topluluğu. Aynı tarihlerde Fransa Cumhu...;

Bir önceki yazımda Pekin'in İran savaşı karşısındaki sessizliğini saldırgan realist çerçevede okumuştum. Aslında argüman son derece açıktı. Çin sessiz değil sadece “hesaplanmış bir strateji”uyguluyordu. Şimdi o ‘stratejik sessizliğin’karşılığı masaya geliyor. Donald Trump 13-15 Mayıs'ta Pekin'de. Bu...;

Teke tek dövüşün cazibesi, medeniyetler veya klanlar arasındaki daha büyük ve karmaşık askeri veya siyasi mücadelelerin, bireysel cesaret, zekâ ve meşruiyet testleri yoluyla çözülebileceği inancından kaynaklanmaktadır. ABD Başkanı Donald Trump ve Çin lideri Xi Jinping'in bu hafta Pekin'de bir araya ...;

Kuzey Ülkelerinin iktisadi başarısını sadece 20. yüzyılın refah devleti politikalarıyla açıklamak, bir binanın sağlamlığını sadece dış cephe boyasıyla izah etmeye benzer. "Kuzey Kliniği"nin asıl sırrı, temeldeki sarsılmaz hukuki rasyonalite ve toplumsal güven dokusunda saklıdır. Bu giriş bölümünde, ...;

Türkiye tarımda zayıflarken gıdada ihracatçı hale geliyor. Bu yazı, bu çelişkiyi ithalata dayalı işleme modeli, çok uluslu şirketlerin artan etkisi ve üretim üzerindeki kontrolün el değiştirmesi üzerinden tartışıyor.;

DeepSeek, kuruluşundan bu yana sürdürdüğü dış sermayeyi reddetme tutumunu terk ederek devlet bağlantılı fonların öncülüğünde 50 milyar dolar değerleme bandında ilk yatırım turunu açmıştır.;

Kuzey ülkeler coğrafyasının iktisadi tecrübesi, genellikle homojen bir "kuzey başarısı" olarak tasvir edilse de Danimarka bu bütünün içinde en "esnek" ve adaptasyon kabiliyeti en yüksek halkayı temsil eder. İsveç’in merkeziyetçi endüstriyel planlaması veya Norveç’in kaynak odaklı etik disiplini ile ...;

Millî Savunma ve Güvenlik Akademisi Sertifika Programı | 2023 Dönem 1

21. yüzyıl güvenlik sorunlarının dönüşümünü takip edebildiğimiz bir dönem olarak dikkat çekmektedir.

  • 11 Kas 2023 - 02 Ara 2023
  • Cumartesileri 10.00-13.30 (Çevrimiçi) -
  • İstanbul - Türkiye

Türkiye - AB İlişkilerinin 60. Yılı ve Geleceği Konferansı

  • 24 Eki 2023 - 24 Eki 2023
  • İstanbul Kent Üniversitesi Kağıthane Kampüsü -
  • İstanbul - Türkiye

Doğu Akdeniz Programı 2023-2025

  • 17 Tem 2023 - 19 Tem 2023
  • Sheraton Istanbul City Center -
  • İstanbul - Türkiye

6. Türkiye - Körfez Savunma ve Güvenlik Forumu

  • 04 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik ve Uzay Forumu

  • 04 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

3. Türkiye - ABD Forumu

Türkiye - ABD Forumu bu amaçla oluşturulmuştur. Karşılıklı gerçekleştirilecek Forum’un; aktif ve proaktif müzakerelerle Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin güçlenmesine katkı yapması, ikili ve çok taraflı menfaatleri karşılıklı yükseltecek fırsatlar ve fikirleri ortaya koyan bir platform olarak hizmet sunması hedeflenmiştir.

  • 14 Ağu 2017 - 17 Ağu 2017
  • Washington - ABD

Türkiye - Güneydoğu Asya Stratejik Diyaloğu

Türkiye - Güneydoğu Asya Stratejik Diyaloğu; karşılıklı potansiyellerin ve mevcut işbirliklerinin nasıl stratejik bir işbirliğine dönüştürülebileceğini ortaya çıkarmayı hedeflemekte ve stratejik zeminin kapasite inşasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

  • 2021
  • Türkiye - Güneydoğu Asya

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “ABD Hegemonyasına Meydan Okuyan Çin’in Zorlu Virajı; Güney Çin Denizi” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Sri Lanka’nın Çöküşüne Küresel Siyaset Çerçevesinden Bir Bakış” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Çin-Japon Anlaşmazlığında Doğu Çin Denizi Derinlerdeki Travmalar” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

Geçmişte büyük imparatorluklar kuran Çin ve Hindistan, 20. asırda boyunduruktan kurtularak bağımsızlıklarına kavuşmuş ve ulus inşa sorunlarını aştıkça geçmişteki altın çağ imgelerinin cazibesine kapılmıştır.

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ilişkilerinin bugünü ve geleceğinin ele alındığı Avrupa Birliği Sempozyumu, Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) ile Türk Avrupa Bilimsel ve Eğitimsel Araştırmalar Vakfı (TAVAK) işbirliğinde 02 Şubat 2018’de İstanbul Taksim Hill Otel’de gerçekleştirildi.