İSTANBUL’UN FETHİNDE DONANMANIN ROLÜ: ŞEHRE İLK GİRENLER DENİZCİLERDİ
Giriş
Dünya tarihinde deniz kuvvetinin desteklemediği hiç bir savaş kazanılamamiştir. 21 nci yüzyılda öne çıkan güç merkezleri dikkate alındığında, bundan sonraki savaşlarda da deniz kuvvetinin doğrudan katkısı ve desteği olmayan hiç bir savaşın kazanılması da mümkün olamayacaktır.
İstanbul’un Fethinde Deniz Cephesi
Yaklaşık 600 yıl önce İstanbul’un fethinde de durum böyle olmuştur. İstanbul tarih boyunca bir çok ülke tarafından fethedilmek istenmiş ancak deniz kuvvetlerinin desteği olmadığı ve denizden kuşatılamadığı için fethi mümkün olmamıştır. Fatih Sultan Mehmet (FSM) denizden kuşatmanın önemini çok önceden fark etmiş, Rumeli Hisarı’nı yaptırmış ve mümkün olduğunca en kısa sürede bir donanmaya sahip olmayı hedeflemiştir.
Baltaoğlu Süleyman Bey Kaptanı Derya yapılmış ve Gelibolu’da inşa edilen gemiler İstanbul’a getirilmiştir. Rum tarihçilerine göre, bunlardan 75 tanesi büyük gemiler olup 18’i üç sıra kürekli, 32 tanesi iki sıra kürekli idi. 25 adette nakliye gemisi vardı.
Kuşatma, Rumeli Hisarı’ nın tamamlanmasından yedi ay sonra başlamıştır. Şehri savunan asker sayısı yerli ve takviye gelen personel de dahil olmak üzere 150 bin civarındaydı. Şehrin bir cephesi karaya üç cephesi denize bakıyordu.
1. Kuşatma başlayıp da topların etkisizliği görülünceye kadar donanma Balta Limanı’nda bulunuyordu. Rum donanması ise Haliç’te bulunuyordu. 1453 yılının 15 Nisan günü kuşatmaya destek vermek için Osmanlı Donanması Beşiktaş önlerine geldi.
2. Bahçekapı ile Karaköykapı’sı arasında gerilmiş zincir donanmanın Haliç’e girmesini engelliyordu.
3. Osmanlı donanması kuşatmaya Marmara denizinden destek veriyor ayrıca nakliye işlerinde üstüne düşen görevi icra ediyordu. Bir kaç gün sonra ikisi kalyon üçü diğer tip beş adet geminin yardım ve destek için İstanbul’a doğru geldiği görüldü. FSM, bu gemilerin derhal ele geçirilmesini emretti. Gelen gemilerin biri Bizans, diğerleri Ceneviz bayrağı taşıyordu. İstanbul halkı olabilecek çatışmayı izlemek üzere deniz tarafındaki surların üzerine çıkmış, FSM de muharebenin sonucunu merak edip sahile inmişti. Osmanlı donanması 18 gemi ile borda nizamında hücuma geçmiş ancak yaklaştıklarında ok, sapan taşı ve Rum ateşi gibi müthiş silahların etkisi altında kalarak Yeşilköy sahiline doğru geri çekilmek zorunda kalmıştır. Bu çekilme düşmana daha da cesaret vermiş, iki Osmanlı gemisi ateş almıştır. Durumu gören FSM, gazaba gelmiş atını denize doğru sürmüştür. FSM’nin bu halini gören Osmanlı gemileri son bir gayretle ikinci bir hücuma kalkmış ancak rüzgarın yön değiştirmesi üzere düşman gemileri uzaklaşarak Haliç ağzına gelmişler, zincir açılarak Haliç’e girmişlerdir. Daha sonra zincir tekrar kaldırılmıştır.
4. Haliç’e indirilene kadar Osmanlı gemilerinin bir kısmında top yoktu. Düşman gemileri daha büyük olup, atılan oklar nedeniyle kürekçiler görevlerini yapamamışlardır. Ayrıca Osmanlı gemilerinin inşa ve teçhizatında da önemli eksiklikler vardı.
5. Çatışma esnasında gözünden yaralanan Baltaoğlu Süleyman bey sevk ve idarede başarılı olamamıştır.
6. FSM yenilgi nedeniyle Baltaoğlu’nu azarladıktan sonra, affetmiş ve bahriye askerini takdir etmiş ve donanmanın bir an önce düzeltilmesi ve eksikliklerinin giderilmesi çaresine bakmıştır.
Devamı için...
_png_2026_25_6_e3cd2c8e-a847-463d-add2-091cfe27fb2c.png)
