NATO'nun Yeni Eşiği: %5 Gerçekçi mi?
Haziran 2025’te Lahey’de yapılan NATO Zirvesi, yalnızca ittifakın 75. yıl dönümünü değil, aynı zamanda tarihinde belki de en iddialı hedeflerden birinin kabul edildiği bir dönüm noktasını simgeliyor: NATO üyeleri, savunma harcamalarını kademeli olarak %5 GSYİH düzeyine çıkarmayı taahhüt etti. Hedefin sembolik gücü açık: Rusya'nın agresif dış politikası, Çin'in Pasifik'teki artan askeri etkinliği ve İran, Kuzey Kore gibi rejimlerin nükleer silah potansiyeli göz önüne alındığında, Batı'nın caydırıcılığı artırma ihtiyacı açıkça ortada.
Ancak mesele yalnızca siyasi kararlılık değil; ekonomik, toplumsal ve stratejik açıdan bu hedefin uygulanabilirliği ciddi tartışma konusudur. Bu yazıda, NATO’nun %5 savunma harcaması hedefinin neden kısa vadede gerçekçi olmadığı çok yönlü verilerle açıklanmakta, çeşitli ülkelerin durumları üzerinden kapsamlı bir analiz sunulmaktadır.
1. Mevcut Harcama Düzeyi ve Dağılım
2025 yılı itibarıyla NATO’nun toplam 32 üyesi bulunmakta ve her biri gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYİH) belirli bir oranını savunma harcamalarına ayırmaktadır. NATO'nun resmi verilerine göre (NATO Defence Expenditure Report, 2025), üye ülkelerin ortalama savunma harcaması oranı %2,61 seviyesindedir. Bu oran, 2014 Galler Zirvesi’nde belirlenen %2 hedefinin üzerinde gibi görünse de, dağılım oldukça eşitsizdir ve büyük çoğunluk henüz bu hedefi yeni yeni karşılayabilmiştir.
1.1. Zirvedekiler: Doğu Avrupa ve ABD
· Polonya: 2025 itibarıyla GSYİH'sinin %4,12’sini savunmaya ayıran Polonya, NATO içinde en yüksek orana sahip ülkelerden biridir. Bu artış, özellikle Ukrayna savaşının başlamasından sonra savunma sanayisine yapılan yoğun yatırımlarla ilişkilidir. Polonya, aynı zamanda tank, topçu ve hava savunma sistemleri ithalatında da Avrupa lideridir (SIPRI, 2025).
· Estonya, Letonya ve Litvanya: Baltık ülkeleri uzun süredir GSYİH'nin %2,5 ile %3,3’ü aralığında savunma harcaması yapmaktadır. 2024’te NATO’nun “Enhanced Forward Presence“ (Geliştirilmiş İleri Mevcudiyet) programı kapsamında doğrudan Rusya sınırındaki konuşlanmalar nedeniyle bu oranlar daha da yükselmiştir.
· Amerika Birleşik Devletleri: %3,4 oranıyla teknik olarak NATO’nun %5 hedefine en yakın büyük ekonomidir. Ancak ABD’nin mutlak savunma bütçesi — 2025 itibarıyla 886 milyar $ — dünya genelinde en büyüktür ve NATO harcamalarının yaklaşık %68’ini tek başına karşılamaktadır. Bu durum, “yük paylaşımı“ tartışmalarının başlıca kaynağı olmayı sürdürmektedir.
1.2. Eşik Ülkeler: %2 Hedefine Yeni Ulaşanlar
· Almanya: 2022'de 100 milyar €’luk özel savunma fonu açıklanmasına rağmen, Almanya ancak 2025 yılında %2 seviyesini yakalayabildi. Bu geçiş, savunma sanayii altyapısındaki yetersizlikler, kamu alım süreçlerinin yavaşlığı ve siyasi çekinceler nedeniyle zaman aldı. Alman kamuoyunun bu artışı hâlâ temkinli karşıladığı gözlenmektedir.
· Birleşik Krallık: GSYİH'nin %2,2’sini savunmaya ayıran İngiltere, artış eğilimini sürdürse de COVID-19 sonrası kamu borcunu azaltma hedefiyle daha temkinli davranmaktadır.
· Norveç, Danimarka, Hollanda gibi Kuzey Avrupa ülkeleri ise %1,8 ile %2,2 arasında dalgalanmaktadır. Bu ülkeler NATO taahhütlerine sadık kalmakla birlikte sosyal refah sistemlerini koruma önceliğini de elden bırakmamaktadır.
1.3. Alt Grup: Harcamaları Yetersiz Kalanlar
· İtalya: GSYİH'nin yalnızca %1,52’si savunmaya ayrılmakta. Ekonomik büyüme hızının düşük seyretmesi, yüksek kamu borcu (%137) ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle savunma artışı zor görünmektedir.
· İspanya: 2025 bütçesinde savunma için GSYİH’nin %1,41’i ayrıldı. Sol partilerin koalisyon içinde olması ve seçmen önceliklerinin refah politikaları etrafında şekillenmesi bu sonucu etkileyen başlıca etkenlerdir.
· Kanada: Uzun süredir %1,3–1,4 bandında seyreden Kanada’nın 2025 için açıkladığı artış planları oldukça sınırlıdır. ABD'nin baskılarına rağmen kamuoyu desteği düşük kalmaktadır.
_jpeg_674fc3b2-f844-4a45-ba8b-dd7980a15fce.jpeg "Afrika 2063 Ağı İstişare Toplantısı 2")
