Rhodium Group’un “Was Made in China 2025 Successful?“ başlıklı raporunda öne çıkanlara yakından bakalım
“Çin, Made in China 2025 ile bazı alanlarda ilerleme sağladı ancak bunun ağır maliyetleri oldu.“
Made in China 2025, Çin’in küresel üretim liderliği hedefiydi. 2015’te başlatıldı, 2018’de resmi söylemden kayboldu ama uygulamada sürdü. Rhodium Group’un yeni raporu, bu stratejinin 10 yıllık bilançosunu çıkarıyor.
Rapora göre ithalat bağımlılığı azaldı. Çin, özellikle çipler ve medikal ekipman gibi alanlarda yabancı firmaları üretimi yerlileştirmeye zorladı. Ancak en ileri teknolojiler hâlâ yurtdışında. Yani bağımlılık azaldı ama tam bitmedi.
Yerli firmaların yükselişi dikkat çekici. Endüstriyel bulut hizmetlerinde ciddi yerli başarılar sağlandı. Fakat uçak, biyoteknoloji ve yüksek hassasiyetli makinelerde yabancı firmalar hâlâ egemen.
Teknolojik liderlikte ilerleme var. Çin, robotik, yeni malzemeler ve yapay zekâda ciddi patent artışı gösterdi. Ancak en gelişmiş yarı iletkenlerde hâlâ geride. 5-10 yıl içinde arayı kapatma hedefi var.
Rapora göre Made in China 2025 başarı getirdi ama ağır bir bedelle. Yerel yönetimlerin projeleri üzerinden aşırı kapasite üretimi ve verimsizlik yaratıldı. Toplam faktör verimliliği durakladı.
Devlet destekleri ölçüsüz hale geldi. Sübvansiyonlar, vergi muafiyetleri ve düşük faizli kredilerle donatılan Made in China 2025 politikası, maliyet-etkinlikten çok üretim hacmini merkeze aldı.
Tüketici değil, üretici odaklı yaklaşım ekonomi dengesini bozdu. Hanehalkı tüketimi baskılandı, iç talep zayıfladı. Sonuç: EV bataryaları ve klasik yarı iletkenlerde aşırı üretim ve ihracat bağımlılığı.
Made in China 2025, Çin’i ileri taşıdı ama yapısal sorunları da büyüttü. Sanayi kapasitesi güçlendi ama ekonomik reformlar ertelendi. Sonuç: küresel liderliğe aday bir üretim gücü ama kırılgan bir büyüme zemini.
Rapor özetle üç hususun altını çiziyor:
Kısmi Teknolojik İlerleme Sağlandı: Çin, özellikle yeni enerji araçları, yapay zekâ ve endüstriyel otomasyon gibi bazı alanlarda ciddi yerli gelişme kaydetti.
Politika Başarılı Ama Maliyetli Oldu: Hedefe ulaşmak için verilen devlet teşvikleri verimsizlik, aşırı kapasite ve kaynak israfına yol açtı. Ekonomik verimlilik zayıfladı.
Küresel Rekabetçilikte Dengesiz Gelişim: Çinli firmalar bazı sektörlerde küresel ölçekte rekabetçi oldu, ancak yüksek katma değerli segmentlerde Batılı firmalarla rekabet edemedi.
Raporu eleştirmek gerekirse değerlendirmenin özellikle rekabet ve verimliliğe indirgendiği görülüyor.
Rapor, merkezi planlama ve devlet destekli inovasyon modellerine karşı normatif bir Batı-merkezli pozisyon alıyor. Bunu Çin'in iç yapısı ve tarihsel duruşu ile birlikte değerlendirmek gerektiğini düşünüyorum.
“Aşırı kapasite“ veya “verimsizlik“ sorunları, birçok gelişmekte olan ülkede sanayileşme sürecinin doğal yan ürünleri. Bunu bir patoloji olarak sunmak ne kadar makul emin değilim ayrıca Made in China 2025'in küresel tedarik zincirlerinde yarattığı jeopolitik etkiler hesaba nerdeyse hiç katılmamış.
X @drhkorkmaz
