Hakan FİDAN’IN Çin Ziyareti

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Çinli mevkidaşı Wang Yi'nin davetlisi olarak 3-5 Haziran 2024 tarihleri ​​arasında Çin'i ziyaret etti. Üç gün süren ziyareti sırasında Çinli yetkililerle üst düzey görüşmelerde bulunan Fidan, iki ülke arasındaki ikili bağların ve iş birliğinin güçlendirilmesine yönelik çeşitli etkinliklere katıldı.

Ziyaretten Önemli Noktalar

1.Küresel Tedarik Zinciri ve Ekonomik İş birliği
Fidan, küresel tedarik zincirinin korunmasında hem Türkiye'nin hem de Çin'in oynadığı önemli rolü vurguladı. Çin'in dünyanın ikinci büyük ekonomisi olduğunu ve Türkiye'nin güçlü üretim kapasitesi, genç ve dinamik nüfusu, gelişmiş altyapısı, siyasi istikrarı ve lojistik yeteneklerine dikkat çekti.

2. Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridor Girişimi
Fidan, Türkiye'yi Kafkaslar, Hazar Denizi ve Orta Asya üzerinden Çin'e bağlayan bir ticaret yolu olan Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridor Girişimi'ni ele aldı. Bu rota, Avrupa ile Asya arasındaki deniz yolundan yaklaşık 2.000 kilometre daha kısa olup seyahat süresini 15 gün kısaltmaktadır. İş birliğini geliştirmek ve jeopolitik risklerin etkisini azaltmak için bu girişimi Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi ile uyumlu hale getirmenin öneminin altını çizdi.

3. BRICS Toplantısı
Fidan, Türkiye'nin yeni işbirliği fırsatlarını keşfetmesi kapsamında önümüzdeki hafta Rusya'da Çin liderliğinde yapılacak BRICS toplantısına katılacağını duyurdu. Ankara'nın Asya ve Afrika'da işbirliğine ve çok taraflılığa verdiği desteği ifade ederek, ülkenin Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği anlaşmasını ve yeni ortaklıklar arayışını vurguladı.

4. İkili Ticaret ve Yatırımlar
Fidan, Türkiye ile Çin arasındaki ticaret dengesizliğini kabul etti; Çin, Asya'nın en büyük, dünyanın ise üçüncü büyük ticaret ortağıydı. İkili ticareti dengelemek ve ticari ilişkilerin sürdürülebilirliğini sağlamak için yeni alanlar keşfetmenin önemine değindi. Türkiye, yabancı şirketler için yatırım dostu bir ortam sağlıyor ve Fidan, Çin'in doğrudan yatırımlarının ekonomik ilişkilerdeki hayati rolünü vurguladı.

5. Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi
Fidan, Türkiye'nin iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğini artıracak ve stratejik uyumu güçlendirecek BRI'ya katılma potansiyelini tartıştı. Ankara'nın, uluslararası sahnede "güç siyasetini" dengelemek ve işbirliği için ek fırsatlar sağlayacak olan BRICS bloğuna üye olma arzusunu dile getirdi.

Genel olarak Fidan'ın ziyareti, Türkiye ile Çin arasındaki ekonomik bağları güçlendirmeyi, stratejik iş birliğini geliştirmeyi ve karşılıklı anlayışı geliştirmeyi amaçladı.

Ziyaretin Çin tarafında, Çin, güçlü üretim kapasitesi, genç ve dinamik nüfusu, gelişmiş altyapısı, siyasi istikrarı ve lojistik yetenekleri göz önüne alındığında, Türkiye'nin küresel tedarik zincirinin korunmasındaki önemli rolünü kabul etti.
Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridor Girişimi ile ilgili Çin, işbirliğini geliştirmek ve jeopolitik risklerin etkisini azaltmak için bu girişimi Kuşak ve Yol Girişimi ile uyumlu hale getirmekle ilgilendiğini ifade etti.

Hakan Fidan’ın BRICS ile ilgili düşüncelerini ifade etmesi karşısında Çin, yeni işbirliği fırsatlarını keşfetme fırsatı olarak Türkiye'nin Rusya'da yapılacak BRICS toplantısına katılımını memnuniyetle karşıladıklarını ifade ettiler.

Çin, Fidan'a Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki Urumçi ve Kaşgar şehirlerini ziyaret etme izni vererek 2012'den bu yana bölgeye yapılan ilk üst düzey Türk ziyareti oldu. Bu ziyaret bir mesaj olarak görüldü. Batılı başkentlere Sincan'ın yabancı ziyaretlere açık olduğunu bildirdi.

Çin, Türkiye ile olan ticaret dengesizliğini kabul etti ve Türkiye'nin dış ticaret açığının azaltılmasına yardımcı olmak için doğrudan yatırımlar içeren ortak projelerin potansiyelini tartıştı.

Çin, Türkiye'de üçüncü bir nükleer enerji santralinin geliştirilmesi de dahil olmak üzere bu sektörlerde Türkiye ile iş birliği yapmakla ilgilendiğini ifade etti. Genel olarak Çin tarafı, Fidan'ın ziyareti sırasında Türkiye ile ekonomik bağları güçlendirmeyi, stratejik iş birliğini geliştirmeyi ve karşılıklı anlayışı geliştirmeyi hedefledi.

Hakan Fidan'ın Çin ziyareti, uluslararası ilişkiler bağlamında Türkiye ve Çin arasındaki stratejik ve ekonomik bağları güçlendirme çabalarını yansıtan önemli bir diplomatik girişimdir. Realist teori, devletlerin uluslararası arenada kendi çıkarlarını maksimize etmek için güç arayışında olduğunu savunur. Türkiye'nin Çin ile ilişkilerini derinleştirmesi, küresel güç dengesinde ABD ve Avrupa'nın yanı sıra Asya'nın yükselen gücüne de ağırlık verme stratejisinin bir parçası olarak görülebilir. Özellikle BRICS toplantısına katılım, Türkiye'nin çok kutuplu bir dünya düzeninde kendi pozisyonunu güçlendirme çabasını yansıtır. Türkiye, bu şekilde sadece ekonomik kazanç sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda stratejik olarak da kendini daha güvenli ve etkili bir konuma getirebilir.

Devletler arasındaki ekonomik iş birliği ve ticaret, barış ve istikrarın anahtarıdır. Fidan'ın ziyareti sırasında vurgulanan küresel tedarik zinciri, ikili ticaret ve yatırımlar gibi konular, bu bakış açısıyla ele alınabilir. Türkiye'nin Çin ile olan ticaret dengesizliğini dengelemek istemesi, ekonomik iş birliğinin sürdürülebilirliği açısından önemlidir. Ayrıca, Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridor Girişimi gibi projeler, iki ülke arasındaki ticaretin ve dolayısıyla karşılıklı bağımlılığın artırılmasına yönelik adımlar olarak değerlendirilebilir.

Türkiye'nin Çin ile ilişkilerini geliştirmesi, ekonomik güç unsurlarının stratejik hedeflere ulaşmada nasıl kullanıldığını gösterir. Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi ile uyumlu projeler geliştirme çabası, Türkiye'nin bölgesel ve küresel ticaretteki rolünü artırma arzusunu yansıtır. Bu tür stratejik ortaklıklar, sadece ekonomik kazanç sağlamakla kalmaz, aynı zamanda jeopolitik risklerin azaltılmasına ve bölgesel istikrarın sağlanmasına katkıda bulunur.

Fidan'ın Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ni ziyaret etmesi, kültürel diplomasi ve yumuşak güç unsurları açısından önemli bir adım olarak değerlendirilebilir. Türkiye'nin bu bölgeye ilgisi, hem kültürel bağların pekiştirilmesi hem de uluslararası kamuoyuna mesaj verilmesi açısından stratejik bir hamle olarak görülebilir. Çin'in bu ziyarete izin vermesi, Türkiye ile ilişkilerini daha da derinleştirme ve olası eleştirileri yumuşatma çabası olarak yorumlanabilir.
 

 

Türkiye'nin BRICS toplantısına katılımı ve bu bağlamda dile getirilen iş birliği fırsatları, çok taraflılık ilkesinin bir yansımasıdır. Bu, Türkiye'nin uluslararası ilişkilerde tek bir bloğa bağımlı kalmaksızın çeşitli ülkelerle iş birliği yaparak kendi çıkarlarını maksimize etme stratejisinin bir parçası olarak değerlendirilebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Asya ve Afrika'da yeni ortaklıklar arayışı, bölgesel iş birliğinin önemini ve Türkiye'nin küresel bir oyuncu olma arzusunu yansıtır.

Yararlanılan Kaynaklar
https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/-turkiye-china-play-major-roles-in-protecting-global-supply-chain-turkish-foreign-minister/3238627
https://www.middleeastmonitor.com/20240604-turkiye-fidan-visits-china-will-travel-to-uyghur-region/
https://www.al-monitor.com/originals/2024/06/china-turkeys-fidan-says-he-plans-attend-brics-meeting-russia
https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3265328/turkey-sees-brics-ekonomik-potential-it-waits-full-eu-membership
https://www.aa.com.tr/en/anadolu-agency-staff-detained-by-egyptian-police/turkish-foreign-minister-continues-to-hold-high-level-talks-with -Çinli yetkililer/3239227
https://www.hurriyetdailynews.com/fidan-due-in-china-for-bilateral-talks-194200