Farklı medeniyetlerin kültürleri, yaşama biçimleri, felsefeleri ve inanışları geçmişten günümüze kadar sanata yansımıştır. Sanat, insanoğlunun kendini ifade edebilmesinde büyük rol oynamıştır. Farklı medeniyetlerin kültür ve felsefesinden önemli izler taşıyan kültür öğelerden biri de bahçelerdir. Bu kapsamda farklı medeniyetlerin bahçeleri, kendi felsefelerine dair önemli izler yansıtır. Milli ve kültürel değerlerini koruyan Japonya, Dünya'da gelişmiş ülkeler arasında önde yer alan ülkelerden biridir. Japon kültürünün tabiat sevgisini yansıtan Japon Bahçeleri, bin yılı aşkın tarihiyle Japon kültürünün somut örneklerinden biridir. Japonlar kuru bahçeleri ve çay seremonisi bahçeleri ile Dünya'daki bahçe kültürleri içinde büyük öneme sahiptir. Japon bahçelerinin güzelliğinin arkasında, köklü bir tarih ve derin bir felsefe vardır. Her yönüyle tabiatı simgeleyen bu bahçeler, derin felsefesiyle tüm Dünya'da ilgi görmektedir. Türkiye ve Japonya arasındaki diplomatik ilişkilerin tesisinin 100. yıldönümündeyiz. Kültürel diplomasi bakımından, Japon kültürünün önemli unsurlarından biri olan Japon bahçeleri bu vesileyle ele alınmıştır.
Japonlar evrendeki her şeyin bir ruha sahip olduğunu düşünür. Japon bahçeleri, geçmişle bir buluşma yeridir. İnsan eli değmemiş gibi gözüken Japon bahçeleri, Japonların tabiata karşı duydukları hayranlığın yansımasıdır. Japonlar için doğa ile kurdukları bağ, bahçedir. Japon bahçe sanatının temel ilkesi, tabiatı, küçülmüş olarak yeniden tasarlamaktır. Japon bahçeleri yalnızca bir bahçe değil, kültürdür (Çınar Altınçekiç, 2016).
Japon bahçeleri, doğayla uyum içerisinde olma kaygısı taşır. Japon bahçelerindeki tasarım kaygılarından biri, bahçe dışındaki manzaranın korunarak, bahçeye yansıtılmasıdır. Japon bahçeleri içinde bulunduğu dönemlere göre zaman içinde değişime uğramıştır. Tarihi dönemleri boyunca Japon Bahçeleri Budizm, Taoizm ve Şintoizm dinlerinden etkilenmiştir (Altuntaş ve Sazlı, 2021). Bahçeler bazen Budist rahipler tarafından eğitim amacıyla, bazen de, inziva için kullanılıyordu.
Japon Bahçe Sanatı Dönemleri:
İlk Japon bahçeleri, Shinto rahiplerinin törenleri için çakıl taşları ile düzenlenmiş avlular şeklinde tasarlanmıştır. Japon bahçe sanatı ilk dönemlerde Çin ve Kore'ye ait kültürlerden etkilenmiştir. Japon bahçe sanatının tarihsel gelişimine bakıldığında, en eski bulguların Asuka Dönemi'ne dayandığı görülmekte. Japonya'nın ilk büyükelçisi, Çin'e yaptığı bir seyahatte, kentte yapılan bir park tasarımından etkilenmiş ve Japonya'da İmparatorluk Sarayı'nın önüne bir su bahçesi yaptırmıştır. Çin bahçelerinden ilham alarak oluşan Japon bahçeleri, Zen Budizm'in çeşitli prensiplerine göre oluşmuştur. Budist öğretisi, tasarımcılara, bahçenin cennetin ideal bir temsili olarak görülmesinde ilham vermiştir.
Japon bahçeleri ve tasarım ilkeleri ile ilgili ilk yazılı kaynak, 11. yüzyılın sonunda, bahçecilik kılavuzu olan "Sakuteiki"dir. Sakuteiki, bir bahçeyi tasarlamak için gerekli olan tüm ilkeleri sunan bir kitap. Kitabın sunduğu temel ilkelerden biri, bahçe tasarımında, model olarak doğal peyzajın kullanılmasıdır.
Kamakura Dönemi'nde bahçe sanatını etkileyen önemli olaylardan biri, Zen Tarikatı'nın Çin'den Japonya'ya gelmesidir. Budizmi benimseyen çok sayıda rahip, Zen kültürü ve tarikatını Japonya'ya getirdi. Budizm'in Japonya'ya ulaşması, Japon bahçe sanatı için dönüm noktası olmuştur. Bu dönemde, bahçe düzenleme ilkelerinde, bazı dini düşünceler büyük rol oynadı. Bahçelerde kullanılan bazı kayalara Budist isimler verildi (Demirbaş, 1997). Kamakura Dönemi'nde Japonya'da en ünlü peyzaj mimarlarının birçoğu, ressam olan din adamlarıydı. Din adamları içinde Muso Soseki, bahçe çalışmalarının öncülerinden biriydi. Soseki, dini yapılarla bağlantılı olan 50'ye yakın bahçe tasarlamıştır (Polat ve Öztürk Kurtaslan, 2010).
Muromachi Dönemi:
Japon kültürünün temeli Muromachi Dönemi'nde atılmıştır. Bu dönem Japon bahçelerinin altın çağını yaşadığı bir dönemdir. Japon bahçelerinin en güzel örnekleri bu dönemde ortaya çıkmıştır. Önceki dönemde yapılan Zen bahçe tasarımı aynı şekilde devam etmiştir. Bu dönemde çay merasimleri yapılırdı. Bu merasimler için düzenlenen bahçeler, Japon sanatında devrim yaratmıştır (Demirbaş, 1997).
Momoyama Dönemi:
İnsanlar doğayı denge unsuru olarak görmeye başlamıştır. Bu dönemde Kyoto ve çevresinde birçok bahçe tasarlanmıştır.
Edo Dönemi:
En fazla bu dönemde tasarlanan bahçeler, doğal manzaralardan etkilenmiştir. Bu dönemde yapılan bahçeler çoğunlukla Fuji Dağı'nın manzarasından ilham almıştır. Bu dönemde bahçelere çay evleri ilave edilmiştir. 16. yüzyılda ev sahibi ve konuklar arasında olan çay servisini içeren törenler, bahçe geleneğinin önemli hale gelmesine neden olmuştur. Özel bir çay odasında gerçekleşen törene ulaşmak için misafirler, bahçeden geçmektedir.
Devamını okumak için tıklayınız..
Japonlar evrendeki her şeyin bir ruha sahip olduğunu düşünür. Japon bahçeleri, geçmişle bir buluşma yeridir. İnsan eli değmemiş gibi gözüken Japon bahçeleri, Japonların tabiata karşı duydukları hayranlığın yansımasıdır. Japonlar için doğa ile kurdukları bağ, bahçedir. Japon bahçe sanatının temel ilkesi, tabiatı, küçülmüş olarak yeniden tasarlamaktır. Japon bahçeleri yalnızca bir bahçe değil, kültürdür (Çınar Altınçekiç, 2016).
Japon bahçeleri, doğayla uyum içerisinde olma kaygısı taşır. Japon bahçelerindeki tasarım kaygılarından biri, bahçe dışındaki manzaranın korunarak, bahçeye yansıtılmasıdır. Japon bahçeleri içinde bulunduğu dönemlere göre zaman içinde değişime uğramıştır. Tarihi dönemleri boyunca Japon Bahçeleri Budizm, Taoizm ve Şintoizm dinlerinden etkilenmiştir (Altuntaş ve Sazlı, 2021). Bahçeler bazen Budist rahipler tarafından eğitim amacıyla, bazen de, inziva için kullanılıyordu.
Japon Bahçe Sanatı Dönemleri:
İlk Japon bahçeleri, Shinto rahiplerinin törenleri için çakıl taşları ile düzenlenmiş avlular şeklinde tasarlanmıştır. Japon bahçe sanatı ilk dönemlerde Çin ve Kore'ye ait kültürlerden etkilenmiştir. Japon bahçe sanatının tarihsel gelişimine bakıldığında, en eski bulguların Asuka Dönemi'ne dayandığı görülmekte. Japonya'nın ilk büyükelçisi, Çin'e yaptığı bir seyahatte, kentte yapılan bir park tasarımından etkilenmiş ve Japonya'da İmparatorluk Sarayı'nın önüne bir su bahçesi yaptırmıştır. Çin bahçelerinden ilham alarak oluşan Japon bahçeleri, Zen Budizm'in çeşitli prensiplerine göre oluşmuştur. Budist öğretisi, tasarımcılara, bahçenin cennetin ideal bir temsili olarak görülmesinde ilham vermiştir.
Japon bahçeleri ve tasarım ilkeleri ile ilgili ilk yazılı kaynak, 11. yüzyılın sonunda, bahçecilik kılavuzu olan "Sakuteiki"dir. Sakuteiki, bir bahçeyi tasarlamak için gerekli olan tüm ilkeleri sunan bir kitap. Kitabın sunduğu temel ilkelerden biri, bahçe tasarımında, model olarak doğal peyzajın kullanılmasıdır.
Kamakura Dönemi'nde bahçe sanatını etkileyen önemli olaylardan biri, Zen Tarikatı'nın Çin'den Japonya'ya gelmesidir. Budizmi benimseyen çok sayıda rahip, Zen kültürü ve tarikatını Japonya'ya getirdi. Budizm'in Japonya'ya ulaşması, Japon bahçe sanatı için dönüm noktası olmuştur. Bu dönemde, bahçe düzenleme ilkelerinde, bazı dini düşünceler büyük rol oynadı. Bahçelerde kullanılan bazı kayalara Budist isimler verildi (Demirbaş, 1997). Kamakura Dönemi'nde Japonya'da en ünlü peyzaj mimarlarının birçoğu, ressam olan din adamlarıydı. Din adamları içinde Muso Soseki, bahçe çalışmalarının öncülerinden biriydi. Soseki, dini yapılarla bağlantılı olan 50'ye yakın bahçe tasarlamıştır (Polat ve Öztürk Kurtaslan, 2010).
Muromachi Dönemi:
Japon kültürünün temeli Muromachi Dönemi'nde atılmıştır. Bu dönem Japon bahçelerinin altın çağını yaşadığı bir dönemdir. Japon bahçelerinin en güzel örnekleri bu dönemde ortaya çıkmıştır. Önceki dönemde yapılan Zen bahçe tasarımı aynı şekilde devam etmiştir. Bu dönemde çay merasimleri yapılırdı. Bu merasimler için düzenlenen bahçeler, Japon sanatında devrim yaratmıştır (Demirbaş, 1997).
Momoyama Dönemi:
İnsanlar doğayı denge unsuru olarak görmeye başlamıştır. Bu dönemde Kyoto ve çevresinde birçok bahçe tasarlanmıştır.
Edo Dönemi:
En fazla bu dönemde tasarlanan bahçeler, doğal manzaralardan etkilenmiştir. Bu dönemde yapılan bahçeler çoğunlukla Fuji Dağı'nın manzarasından ilham almıştır. Bu dönemde bahçelere çay evleri ilave edilmiştir. 16. yüzyılda ev sahibi ve konuklar arasında olan çay servisini içeren törenler, bahçe geleneğinin önemli hale gelmesine neden olmuştur. Özel bir çay odasında gerçekleşen törene ulaşmak için misafirler, bahçeden geçmektedir.
Devamını okumak için tıklayınız..
