19. Asya oyunlarının icra edildiği Çin’in Hangzhou şehrinde bir araya gelen Xi ve Esad iki ülke ilişkilerinin “stratejik ortaklık“ seviyesine yükseltilmesine karar verdi.
Çin devlet başkanı Xi Jinping yaptığı açıklamada "Çin, Suriye'nin dış müdahaleye ve tek taraflı zorbalığa uğramasına karşıdır ve Suriye'nin yeniden inşasını destekleyecektir." dedi ve ekledi: “Çin, Kuşak ve Yol Girişimi aracılığıyla Suriye ile iş birliğini güçlendirmeye isteklidir.“
Bu bağlamda Xi’nin özellikle Kuşak ve Yol Girişimi’ne vurgu yapması önemli. Suriye, Çin açısından Akdeniz’e çıkan önemli bir hattın son durağı olarak görülüyor.
2011 yılında başlayan savaşın harap ettiği Suriye o tarihten beri ağır yaptırımlar altında. Dolayısı ile yeniden inşası ve küresel sahneye dönüşü için ciddi bir finansal ve diplomatik desteğe ihtiyacı var.
Bu sene Mart ayında Pekin, Suudi Arabistan ve İran arasında yedi yıldır süren diplomatik anlaşmazlığı sona erdirecek bir anlaşmaya aracılık etmiş ve Ortadoğu’daki diplomatik angajman seviyesini zirveye çıkarmıştı.
Beklentiler Suriye meselesine de müdahil olabileceği şeklinde idi.
Peki Çin, Suriye’yi yeniden inşa edecek bir finansal sorumluluğun altına girer mi? Stratejik ortaklık ne anlama geliyor? Bu hamlenin küresel ve bölgesel jeo-stratejik dengedeki yeri nedir?
Çin diplomasisinde "stratejik ortaklık" askeri ilişkiler de dahil olmak üzere bölgesel ve uluslararası meselelerde daha yakın koordinasyon anlamına geliyor. Bu seviyenin bir üstü "kapsamlı stratejik ortaklık" olarak adlandırılıyor.
ABD'nin 2020 tarihli Sezar Yasası kapsamında Suriye'ye uyguladığı yaptırımlara maruz kalma riski (Yaptırımlar kapsamında Suriye ile iş yapan firmaların mal varlıkları dondurulabiliyor) yüzünden Çin'in Suriye'ye yardım konusunda somut bir taahhütte bulunup bulunmayacağı net değil.
Dünya Bankası'na göre Suriye'nin GSYH'si 2020'de dramatik bir şekilde küçülerek 11,16 milyar dolara geriledi. Bu rakam savaşın başlamasından bir yıl önce 2010'daki GSYH'sinin sadece yüzde 4,4'üne denk geliyor.
Suriye'de giderek kötüleşen ekonomik kriz, başta güneydeki Süveyda olmak üzere ülkenin hükümet kontrolündeki bölgelerinde protestolara yol açmış durumda.
Suriye meselesinde Esad’ın önemli destekçilerinden biri olan Çin şu ana kadar BM tarafından Esad hükümetini kınayan kararları (8) defa veto etti. Öte yandan Suriye, geçtiğimiz yıl Çin’in küresel marka projesi Kuşak ve Yol Girişimi'ne katıldı. Ayrıca bu sene Mayıs ayında Suriye’nin Arap Birliği’ne yeniden katıldığını not etmekte de yarar var.
