Bosna’da 9 Ocak Provokasyonunun Düşündürdükleri

Yorum

Bir süredir TASAM bünyesinde kaleme aldığımız değerlendirmelerde, genel manada Balkanlar’da ama en sıcak ve kırılgan bölge olarak Bosna Hersek’te devam edegelen zoraki barış yıllarının büyük ölçüde zarar gördüğü yeni bir döneme girdiğimizi; bunun saiklerini de klasik post soğuk savaş dönemi uygulamaları ile anlatmaya çalışıyoruz. ...

Bir süredir TASAM bünyesinde kaleme aldığımız değerlendirmelerde, genel manada Balkanlar’da ama en sıcak ve kırılgan bölge olarak Bosna Hersek’te devam edegelen zoraki barış yıllarının büyük ölçüde zarar gördüğü yeni bir döneme girdiğimizi; bunun saiklerini de klasik post soğuk savaş dönemi uygulamaları ile anlatmaya çalışıyoruz. Kaldı ki; Almanya’nın (doğal olarak ABD’nin) bölgedeki etkinliği arttıkça Rusya’nın özellikle son Bosna seçimleri sonrasında iyice gün yüzüne çıkan cüretkâr baskısını da arttırmasına sebep oldu. Bu noktada bölgedeki Türk İslâm nüfusun arada kalması bir kez daha mukadder oldu. Uyarılarımıza devam ediyoruz. Giderek ilerleyecek yeni gerilimler sadece Bosna için değil Batı Trakya, Kosova ve dahi Makedonya için de söz konusu. Lakin bu yazının konusu sıcak gündeme bağlı olarak 9 Ocak Olayları bağlamında bir kez daha Bosna.

Bosna'da savaşı bitiren Dayton Anlaşması neticesinde Bosna Hersek içerisinde otonomik devlet olarak resmîleşen Republika Srpska, 25 Eylül 2016’da illegal olarak düzenlediği referandumda yüzde 99’luk bir evet ile Sırp Cumhuriyeti’ni kabul etmiş, ancak Bosna Hersek anayasasına aykırı olan bu hareket aynı zamanda ayrılıkçı bir hamle olması sebebi ile hiçbir zaman kabul edilmemişti. Ancak Sırpların bu günü 9 Ocak Sırp Cumhuriyeti Günü olarak kutlamalarının da önüne geçilememişti. Sırpların Dodik ile birlikte giderek artan cüretinin, ülkeyi içine sürüklediği kaosun başka bir halkası olan bu kutlamaların birkaç gün önce yaratığı ortam ise artık iyice ürkütücü hâle gelmeye başladı.

Banja Luka’daki kutlamalara bu sene Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Sırp üyesi Milorad Dodik, Sırp Cumhuriyeti Başkanı Zeljka Cvijanovic’in yanı sıra Sırp Cumhuriyeti emniyetinin 800 mensubu, Sırbistan Meclis Başkanı Ivica Dacic, Sırbistan Başbakanı Ana Brbanic, Rusya Büyükelçisi İgor Kalbuhov ve aşırı sağcı Fransız milletvekilleri dâhil 2 bin 700 kişi katıldı. Sadece bu protokol dahi tek başına konuya dair fikir vermesi açısından dehşet verici. Zira bir anlamda kadim Rus emelleri bağlamında Rusya’nın meydan okuması yanında Sırbistan’ın Bosna üzerindeki emellerinin devam ettiği ve buna da aşırı sağcı Avrupa ülke temsilcilerinin destek verdiği gerçeği çok açık.

Gösterilerin gerçekleştiği gün, şehrin resmî dairelerine asılan Sırp bayrakları ve okunan ırkçı/soykırımcı marşlar sadece provokatif değil ülkedeki Müslüman halk için travmatik de. Özellikle Sava Nehri kıyısındaki özel statülü Brcko bölgesine -Sırbistan sınırı- Sırpların gireceğine dair dedikoduların da artmasıyla bölge halkının evlerini terk edip güneye çekildikleri haberi ise endişeleri arttıran başka bir gelişme.

Şehirde bir taraftar grubu olan “Sindikat“, 8 Ocak Cumartesi gecesi ellerinde meşaleler ile şehrin sokaklarını trafiğe kapattı. Grup, Srebrenitsa soykırımına ait anıtlara zarar verdi. Prijedor şehrinde ise bir grup, savaş suçlusu Ratko Mladic’in onuruna şarkılar söyledi. Ayrıca kutlamalar sırasında Sırp Cumhuriyeti emniyet mensupları, geçit töreninde Osmanlı Sultanı I. Murat’ı şehit eden Sırp soylusu Miloş Obiliç’e ve Orta Çağ’daki Sırp devletinin kurucusu Stefan Nemanya’ya atfen “Obiliç’in şanı için, Nemanyiç’in haçı için“ sloganları attı.

Tüm bunlar olurken içeriden bazı “cılız“ karşı hamleler de geldi. Mesela Bosna Demokratik Eylem Partisi (SDA) kurucularından ve Bosna Hersek Parlamentosu milletvekili olan Semsudin Mehmedovic de sosyal medya hesabında konuya ilişkin şu paylaşımda bulundu: “9 Ocak gününü anmak gerektiğine ben de inanıyorum. Ancak 9 Ocak Sırp Cumhuriyeti günü olarak değil Bosna Hersek’te soykırımların başladığı tarih olarak anılmalı. 9 Ocak Bosna Hersek’te soykırım günü olarak ilan edilmeli“.

Dışarıdan tepkiler de çok etkili gibi durmuyor zira AB’den yapılan açıklamada, “AB, 9 Ocak’taki kutlamalarda Sırp Cumhuriyeti liderlerinin kullandığı olumsuz, bölücü ve kışkırtıcı söylemi kesin olarak kınar“ denilirken durumun devamında ülkenin AB’ye girişi sürecinin zarar göreceği ve yaptırım sürecinin başlayacağına dair tehdit sadece Sırpları değil Bosnalı Müslümanları da ilgilendiriyor elbette.

En son geçtiğimiz Aralık ayı sonunda Bosna’da bulunan Millî Savunma Bakanımız Sayın Hulusi Akar’ın ortak basın toplantısında ifade ettiği Bosna’nın toprak bütünlüğünün korunması bağlamında Türkiye’nin destek sözünün, bir garantörlük söylemi olduğu da düşünülürse Türkiye’nin Bosna’da yaşananlar noktasında ciddi adımlar artması giderek zaruri hâle geliyor. Geçmiş tecrübelerimiz uluslararası kamuoyunun bazı jargon tepkilerle geçiştirdiği bu elim gelişmelerin gelecekte çok can yakıcı sonuçlar doğurabileceğini açıkça gösteriyor. Dolayısıyla tam bu vakitlerde üst düzey bir Bosna ziyareti ile ülkedeki Müslümanların yalnız olmadığının gösterilmesi çok önemli. Bunun yanında bilhassa Dodik’e özel bir yaptırım sürecinin başlatılması noktasında Türkiye’nin net hamleler atması da değerli görülüyor.

Aliya’nın da dediği gibi, “Ne yaparsak yapalım soykırımı unutmayız. Çünkü unutulan soykırım tekrarlanır“.


 

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2763 ) Etkinlik ( 223 )
Alanlar
TASAM Afrika 77 647
TASAM Asya 98 1106
TASAM Avrupa 23 649
TASAM Latin Amerika ve Karayip... 16 67
TASAM Kuzey Amerika 9 294
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1406 ) Etkinlik ( 54 )
Alanlar
TASAM Balkanlar 24 297
TASAM Orta Doğu 23 623
TASAM Karadeniz Kafkas 3 297
TASAM Akdeniz 4 189
Kimlikler ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1304 ) Etkinlik ( 78 )
Alanlar
TASAM İslam Dünyası 58 786
TASAM Türk Dünyası 20 518
TASAM Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2053 ) Etkinlik ( 83 )
Alanlar
TASAM Türkiye 83 2053

İsrail ve Hamas arasında yeniden başlayan çatışmalar, yeniden yüz yüze gelinen Husi füze tehdidi, Hint Pasifik ve Kuzey Kutbu'nda yükselen tansiyon, Sahra Altı Afrika'daki çalkantılar ve Rusya'nın üçüncü yılına doğru ilerleyen Ukrayna savaşı geçtiğimiz yıl oldukça değişken bir güvenlik ortamı yaratt...;

Aliya İzzetbegoviç "ne yaparsanız yapın soykırımı unutmayın, çünkü unutulan soykırım tekrarlanır" derken geleceğe çok önemli bir öğütte bulunuyordu. Srebrenitsa’da yaşananlar bir hamaset tohumu değil gelecek nesiller için bu yüzden önemli bir dersti.;

Dünyadaki ticari taşımacılık faaliyetlerinin %85’ten fazlası deniz yolu ile gerçekleştirilmektedir. Rusya ve Ukrayna temel birçok emtianın ithalat ve ihracatının yapıldığı etkin ve önemli ticaret limanlarına sahiptir. Rusya ile Ukrayna arasında 2014 yılından beri süregelen siyasi ve askeri gerilimle...;

Avrupa Konseyi 14 Aralık 2023 de yapılan toplantıda Ukrayna ve Moldova ile üyelik görüşmelerinin resmen açılmasına karar verdi. Ama akabinde, Konsey oylamasında bulunmayan Macaristan 15 Aralık itibarı ile Ukrayna için düşünülen 50 milyar Avroluk yardım paketine veto kartını kullandı.;

Son yıllarda neredeyse herkes tarafından kabul edilen ve sıklıkla dile getirilen husus, küresel çapta yaşanmakta olan değişim ve dönüşümler olarak göze çarpmaktadır. Bunun başlıca sebeplerinden birisi teknoloji alanında ortaya çıkan baş döndürücü hızdaki gelişmelerin küreselleşme olarak insan hayatı...;

Gaza-Marine, Gazze deniz yetki alanı içinde bulunan bir doğal gaz keşif alanına verilen isim. İlk defa 1999 yılında, British Petrol Grubuna Filistin Ulusal Otoritesi(PA) tarafından arama lisansı verilmiş ve 2000 yılında yetkililerce bu alanda 30 milyar metre küp(veya 1 trilyon kübik feet) doğal gaz ...;

Gazze'de yaklaşık 2 aydır devam eden çatışma, uluslararası mekanizmaların çözüm üretemediği karmaşık bir soruna dönüştü. Çatışma başladığından beri Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) ne pahasına olursa olsun İsrail’e verdiği destek aşınan küresel liderliğini daha da sorgulanır hale getirdi. Bu du...;

Kuzey Kutbu bir dönüm noktasındadır ve politika yapıcılar Kuzey Kutup bölgesinin geleceğinin istikrar ve refah içinde olmasını sağlamak için harekete geçmeli aynı zamanda Kuzey Kutup Dairesi'nin güneyine kadar uzanan siyasi, ekonomik ve çevresel alanlardaki küresel dinamiklerde meydana gelen büyük d...;

3. Türkiye - ABD Forumu

Türkiye - ABD Forumu bu amaçla oluşturulmuştur. Karşılıklı gerçekleştirilecek Forum’un; aktif ve proaktif müzakerelerle Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin güçlenmesine katkı yapması, ikili ve çok taraflı menfaatleri karşılıklı yükseltecek fırsatlar ve fikirleri ortaya koyan bir platform olarak hizmet sunması hedeflenmiştir.

  • 14 Ağu 2017 - 17 Ağu 2017
  • Washington - ABD

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “ABD Hegemonyasına Meydan Okuyan Çin’in Zorlu Virajı; Güney Çin Denizi” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Çin-Japon Anlaşmazlığında Doğu Çin Denizi Derinlerdeki Travmalar” isimli stratejik raporu yayımladı.

Uzun yıllar boyunca Liberya meselesi, dünya gündemini meşgul eden bir konu olmuştur. Yaşanan İç Savaş boyunca sıklıkla çatışmalar ve ölümlerle anılan ülkenin günümüzde yeniden dirilme mücadelesi vermesi, diğer aktörler tarafından dikkatle izlenmektedir.

21. yüzyılın kuşkusuz en önemli paradigma değişimlerinden birini küreselleşme süreci oluşturuyor. Bu süreçle beraber siyasal, sosyal, ekonomik pek çok alanda köklü değişimler yaşandı, yeni yol ve yöntemler keşfedildi, eski yöntemler yeniden inşa edildi; sonuçta yepyeni bir anlayışla karşı karşıya ka...