Doç. Dr. Emel Parlar DAL
Ali Murat KURŞUN
Ali Murat KURŞUN
Giriş
Bir coğrafyada patlak veren iç çatışma ya da iç savaşların genelde komşu bölgelere ve ülkelere yayılma eğiliminde olduğu gözlenmektedir. Bu argümanın birçok kereler kendini kanıtladığını görmekle beraber, belki de en güncel örneğini çeşitli silahlı devlet dışı aktörlerin ve isyancı grupların birbirleriyle ve rejimle aynı anda savaştığı Suriye iç savaşında görmekteyiz. Suriye’dekigittikçe derinleşen, uluslararasılaşan ve de hızlıca ulus ve sınır ötesi hale ulaşan bu çok katmanlı ve de çok aktörlü sivil savaş çatışmaların sınırları aşan etkisinin gerek komşu coğrafyalara gerekse de Avrupa’ya kadar uzanmasıyla son yıllarda hızlı bir yayılma göstererek adeta bulaşıcı hale gelmiştir. Suriye iç savaşının bu yayılmacı ve bulaşıcı karakterinin belirgin hale gelmesi sürecine Türkiye örneğinden hareketle yakından baktığımız zaman bu iç savaşa beş yıldan uzun bir süredir komşu olan bir devlete savaşın yansımalarını somut olarak görmekteyiz.
Suriye savaşının Türkiye’ye yayılması ve bunun sonuçları incelendiğinde istemli (kasıtlı) ve istemsiz (kasıtsız) olmayan bir dizi faktörün bileşiminin bu yayılmada etkili olduğu görülmektedir. Bu makale, Türkiye’nin özellikle son iki yıl içerisinde Suriye iç savaşı kaynaklı krizlere maruz kalmasının etkilerini IŞİD tehdidinin yükselmesi ve Kürt hareketinin değişen doğasını merceğe alarak anlatmayı hedeflemektedir. Ayrıca, bu çalışma Suriye iç savaşının Türkiye’ye yayılmasına katkıda bulunan unsurları teorik ve ampirik olmak üzere iki düzlem üzerinde incelemeye çalışarak literatürdeki mevcut boşluğu doldurmaya adaydır. Bu faktörleri açıklamaya yönelik olarak makale şu temel araştırma sorularına yanıt bulmaya çalışmaktadır: Son beş yıl içinde Suriye iç savaşının şiddeti hangi kanallardan Türkiye’ye yayılmıştır? Suriye rejiminin ülkedeki iç çatışmaları Türkiye’ye istemli şekilde yayma istemesinin arkasında yatan sebepler nelerdir ve bunun tersinin yani Türkiye’nin de istemli bir şekilde iç savaşı kendi ülkesine yayması söz konusu olmuş mudur? Suriye iç savaşının istemsiz/kasıtsız bulaşıcı etkileri Türkiye’yi nasıl etkiledi ve hangi faktörler bu yayılmaya yol açmıştır? Suriye sivil savaşının Türkiye’ye yayılmasının en önemli iki boyutu ve de sonucu olan IŞİD ve PYD-YPG tehditlerinin başlaması, yayılması ve tırmanması nasıl gerçekleşmiştir?
Bu yazı, bu sorulara sistematik olarak cevap vermek amacıyla yayılma olarak literatürde adlandırılan sürecin karmaşık yönlerini kategorik olarak ortaya koymak istemekte ve bunu yaparken de iki aşamalı bir analitik çerçeve kullanmaktadır: İlk olarak, çatışma ve silahlı çatışma literatüründen aldığımız istemli ve istemsiz yayılma etkilerini inceleyen bütünleştirici bir çerçeve kullanmaktadır. İkincisi, Suriye iç savaşının yayılmasının en önemli iki sonucu olan IŞİD ve PYD-YPG tehditlerinin nasıl bir süreçten geçerek dönüşüme uğradığına bakmaktadır. Bu çalışma ilk aşamada, önce Suriye savaşının istemli yayılma etkilerini Suriye ve Türk hükümetlerinin iç savaşı yayma niyeti olup olmadığına bakarak analiz etmeye çalışır. İkinci aşamada, savaşın istemli-istemsiz yayılım etkileri ve bunların Türkiye iç ve dış politikasında yarattığı dönüşümler IŞİD ve PYD-YPG tehditleri üzerinden anlatılacaktır.
Bu çalışmanın en önemli yeniliği, başta bundan sonraki dönemlerdeki araştırmalarda da kullanılmak üzere farklı coğrafyalardaki diğer çatışmaların yayılma durumlarını anlatmak için de uyarlanabilecek bir teorik çerçeve sunmasıdır. Bu yazının bir başka yeniliği, Suriye iç savaşının ulusötesileştirilmesi ile ilgili mevcut ampirik araştırmalara Türkiye örneğini ekleyerek ampirik alanı genişletmesidir.
1. Çatışmanın Yayılması Literatürüne Genel Bir Bakış: Kasıtlı ve Kasıtsız Faktörler
İletişim ve ulaşım teknolojilerindeki hızlı ilerlemeler ve bunların çatışma bölgelerinde dahi yaygın kullanımı göz önünde bulundurulduğunda artık en ufak bir çatışmanın bile sadece yerel etkileri ile değerlendirilemeyeceği yadsınamayacak bir gerçektir. Aynı şekilde çatışmaların artık sadece siyasi kontrol ya da kaynak kontrolü gibi maddi nedenler ile gerçekleşmiyor oluşu aksine ideolojik, sosyal vb. nedenlerin de çatışmalara kaynaklık ediyor oluşu resmi daha da karmaşık hale getirmekte ve çatışmaların ideolojik ve sosyal boyutları ile daha da yayılmaya yatkın bir yapıya kavuşmasına neden olmaktadır. Bu gerçekler ve gelişmeler karşısında çatışmaların yayılmaya yatkınlığını inceleyen literatür, bu yayılmaları özellikle etkileyici faktörleri açısından ele almış ve aynı zamanda bu yayılmaların ne gibi sonuçlara yol açabileceğini de incelemiştir. Genel bir değerlendirmeye tabi tutulduğunda söz konusu literatürün çatışmanın yayılmasına (her ne kadar bu kavram İngilizce literatürden birebir alındığında çatışmanın yayılması olarak çevrilse de bu çalışmada zaman zaman sadece yayılma kavramı kullanılacaktır) neden olan etkileri kasıtlı ve kasıtsız olmak üzere ikiye ayırdığı söylenebilir.
Çatışmaların yayılmasını kasıtlı nedenlere bağlayan literatür ilk olarak incelendiğinde bu kasıtlı etkileyici faktörlerin genellikle siyasi ve ekonomik çıkarlar yaratmak amacıyla harekete geçirildiği savunulmaktadır. Darfur örneği üzerinden çatışmanın yayılmasını kasıtlı nedenler ile açıklayan Jennifer De Maio, Sudan hükümetinin yayılmayı bilinçli bir şekilde istediğini ve böylece sınırları ötesinde siyasal ve ekonomik etkiler yaratacak şekilde hareket etme kabiliyetini kendine kazandırmayı arzuladığını ifade etmektedir (De Maio 2010, 25-27). Çatışma yayılmalarını bu doğrultuda ele alan Kristian Skrede Gledistch ve Idean Salehyan ve Kenneth Schultz gibi yazarlar da aynı şekilde devletlerin çatışmanın yayılmasını tetikleyerek sınır ötesi siyasi amaçlarını gerçekleştirmek için zemin hazırlayabildiklerini ifade etmektedirler.
Çatışmaların yayılmasını devletlerin kasıtlı eylemlerine bağlamayan ve daha çok mevcut sosyo-politik ve coğrafi nedenler ile açıklayan ikinci yaklaşım esasında literatürde kendine daha çok yer bulmuştur. Bu minvalde Suriye özelinde, ancak Türkiye’yi büyük ölçüde göz ardı ederek, hazırlanan bir raporda harici destek, mülteci nüfus, etnik bağlar gibi nedenler devletlerin kastından bağımsız ancak çatışmanın yayılmasını tetikleyen önemli nedenler olarak ele alınmıştır (Young v.d. 2014, 7-14). Bu bağlamda yapılan ve daha kapsamlı bir çerçeve sunan Buhag ve Gleditsch’in çalışması ise bu kasıtsız faktörleri istikrarsız çevre, etkileşim fırsatları ve bağları ve çatışma özellikleri olarak üç ana başlık altına ayırmakta ve ikinci başlığın altına ayrıca en yakın çatışma bölgesine olan mesafe, çatışma içerisindeki komşu ile sınırın uzunluğu, çatışma içerisindeki komşu nüfus ile etnik bağların varlığı, çatışma içerisindeki komşudan gelen mülteci nüfusu, çatışma içerisindeki komşudaki çatışmanın şiddeti ve çatışma içerisindeki ülkenin büyüklüğü gibi alt başlıklara ayırmaktadır (Buhaug ve Gledistch 2008, 223).
Bu çalışma yukarıda anlatılan literatürün üzerinde durduğu yayılmadaki kasıtlı ve kasıtsız etkenleri genel bir çerçeve olarak kabul ederek bu etkenlerin Türkiye özelinde nasıl etkili hale geldiği yaklaşımından ziyade bu etkenler sonucunda meydana gelen bir takım gelişmelerin Türk iç ve dış politikasında ortaya çıkardığı dönüşümler ve sonuçlar üzerinden bir değerlendirme yapacaktır.
2. Suriye İç Savaşının Türkiye’ye Yayılması ve Yayılma Etkilerinin Türk İç ve Dış Siyasetindeki Etkileri: IŞID ve PYD-YPG Örnekleri
Yukarıda kısaca özetlenen literatürden hareketle bu çalışmada Suriye içsavaşının Türkiye’ye yayılması ve bu yayılmanın Türkiye’de yol açtığı bir takım sonuçlar ve neden olduğu bazı dönüşümler incelenecektir. Bu noktada şu hususun vurgulanmasında yarar vardır: Her ne kadar Türkiye, iç savaşın derinleşmeye başladığı 2011 yazından beri Suriye krizinin ana aktörlerinden biri konumunda olsa da, Türkiye’nin literatürde bahsedilen kasıtlı yayılma etkisini hem bölgesel manada hem de kendi sınırları açısından bilinçli ve istemli bir şekilde harekete geçirdiği iddia edilemez. Bu argümanın en temel dayanaklarından bir tanesi olarak ise zaten iç savaşın başından itibaren çatışmanın yayılmasının Türkiye’nin sahip olduğu bölgesel ve iç dinamikleri olumsuz yönde etkilediği ve bunun literatürde anlatıldığı gibi kasıtlı bir yayma ile daha da olumsuz hale getirilmek istenmesinin rasyonel olmayacağı gösterilebilir.
Ancak bu durumun aksini yani Suriye rejiminin iç savaşta elini güçlendirmek ve komşu ülkelere çatışmayı yayarak çatışmanın odak noktasını kendi sınırları dışına taşımak amacıyla literatürde ele alınan faktörleri harekete geçirdiği ve bu noktada çatışmayı bilinçli olarak yaymaya çalıştığı kısmi de olsa bir ölçüde iddia edilebilir. Bu açıdan incelendiğinde, aşağıda da detaylıca anlatılacak olan, Suriye’nin kuzeyinde PYD-YPG’nin kısmen rahat bir biçimde konumlanması ve bu durumun Türkiye’yi uzun bir süre boyunca meşgul etmesi bunun en önemli örneklerinden bir tanesidir. Bu çerçevede hatırlatılması gereken bir diğer nokta ise bu tarz çatışma yayılmalarının literatürde ele alındığı gibi kasıtlı ve kasıtsız olarak katı bir şekilde ikiye ayrılmasının eksik kalacağıdır. Zira kasıt taşımadan yapılsa bile bir takım etkenlerin ve dinamiklerin dolaylı bir şekilde çatışmanın yayılmasını önemli ölçüde tetiklediği de gözlemlenmektedir. Bu durum Suriye iç savaşı örneğinde de rahatça görülebilir. Örneğin Türkiye’nin iç savaşın başından itibaren Suriyeli muhaliflere sağladığı açık destek (Parlar Dal 2013, 722-723) ve bu doğrultuda uzun süre boyunca takip ettiği açık sınır politikası gibi atılan bir takım adımlar da Suriye iç savaşının Türkiye’ye bir şekilde etki etmesine sebep olmuştur ve bunların da Türkiye’nin attığı bir takım adımların dolaylı yayılma sonuçları olduğu öne sürülebilir.
Suriye iç savaşının Türkiye’ye nüfuz etmesi süreci genel olarak ele alındığında bu sürecin etkilerinin yalnızca tek boyutlu olmadığı aksine bu yayılma sürecinin Türkiye’yi hem iç politikası hem de dış politikası bağlamındabir takım yapısal değişikliklere sebep açabilecek derecede etkilediği gözlemlenmektedir. Dış politika bağlamında yayılmanın neden olduğu etkilerden en önemlisi olarak Türkiye’nin attığı ilgili mecburi ya da tercihi bir takım adımların özellikle tarihsel manada ABD ve AB uyumlu dış politikasından ciddi anlamdaki bir kopuşun en belirgin yansımalarından olduğu eleştirisi gösterilebilir. Bu çerçeve özellikle Suriye’deki çatışmaların hem siyasal hem de ekonomik olarak Türkiye’ye etkilerinin artması karşısında Türkiye’nin de artan bir şekilde “adalet“ temelli dış politika söyleminde ısrar etmesi Türkiye’yi aynı zamanda batılı müttefiklerinin takındığı tavırdan farklı bir konumda pozisyonlandırmıştır (Parlar Dal 2015).
KİTABIN KÜNYESİ
Bir coğrafyada patlak veren iç çatışma ya da iç savaşların genelde komşu bölgelere ve ülkelere yayılma eğiliminde olduğu gözlenmektedir. Bu argümanın birçok kereler kendini kanıtladığını görmekle beraber, belki de en güncel örneğini çeşitli silahlı devlet dışı aktörlerin ve isyancı grupların birbirleriyle ve rejimle aynı anda savaştığı Suriye iç savaşında görmekteyiz. Suriye’dekigittikçe derinleşen, uluslararasılaşan ve de hızlıca ulus ve sınır ötesi hale ulaşan bu çok katmanlı ve de çok aktörlü sivil savaş çatışmaların sınırları aşan etkisinin gerek komşu coğrafyalara gerekse de Avrupa’ya kadar uzanmasıyla son yıllarda hızlı bir yayılma göstererek adeta bulaşıcı hale gelmiştir. Suriye iç savaşının bu yayılmacı ve bulaşıcı karakterinin belirgin hale gelmesi sürecine Türkiye örneğinden hareketle yakından baktığımız zaman bu iç savaşa beş yıldan uzun bir süredir komşu olan bir devlete savaşın yansımalarını somut olarak görmekteyiz.
Suriye savaşının Türkiye’ye yayılması ve bunun sonuçları incelendiğinde istemli (kasıtlı) ve istemsiz (kasıtsız) olmayan bir dizi faktörün bileşiminin bu yayılmada etkili olduğu görülmektedir. Bu makale, Türkiye’nin özellikle son iki yıl içerisinde Suriye iç savaşı kaynaklı krizlere maruz kalmasının etkilerini IŞİD tehdidinin yükselmesi ve Kürt hareketinin değişen doğasını merceğe alarak anlatmayı hedeflemektedir. Ayrıca, bu çalışma Suriye iç savaşının Türkiye’ye yayılmasına katkıda bulunan unsurları teorik ve ampirik olmak üzere iki düzlem üzerinde incelemeye çalışarak literatürdeki mevcut boşluğu doldurmaya adaydır. Bu faktörleri açıklamaya yönelik olarak makale şu temel araştırma sorularına yanıt bulmaya çalışmaktadır: Son beş yıl içinde Suriye iç savaşının şiddeti hangi kanallardan Türkiye’ye yayılmıştır? Suriye rejiminin ülkedeki iç çatışmaları Türkiye’ye istemli şekilde yayma istemesinin arkasında yatan sebepler nelerdir ve bunun tersinin yani Türkiye’nin de istemli bir şekilde iç savaşı kendi ülkesine yayması söz konusu olmuş mudur? Suriye iç savaşının istemsiz/kasıtsız bulaşıcı etkileri Türkiye’yi nasıl etkiledi ve hangi faktörler bu yayılmaya yol açmıştır? Suriye sivil savaşının Türkiye’ye yayılmasının en önemli iki boyutu ve de sonucu olan IŞİD ve PYD-YPG tehditlerinin başlaması, yayılması ve tırmanması nasıl gerçekleşmiştir?
Bu yazı, bu sorulara sistematik olarak cevap vermek amacıyla yayılma olarak literatürde adlandırılan sürecin karmaşık yönlerini kategorik olarak ortaya koymak istemekte ve bunu yaparken de iki aşamalı bir analitik çerçeve kullanmaktadır: İlk olarak, çatışma ve silahlı çatışma literatüründen aldığımız istemli ve istemsiz yayılma etkilerini inceleyen bütünleştirici bir çerçeve kullanmaktadır. İkincisi, Suriye iç savaşının yayılmasının en önemli iki sonucu olan IŞİD ve PYD-YPG tehditlerinin nasıl bir süreçten geçerek dönüşüme uğradığına bakmaktadır. Bu çalışma ilk aşamada, önce Suriye savaşının istemli yayılma etkilerini Suriye ve Türk hükümetlerinin iç savaşı yayma niyeti olup olmadığına bakarak analiz etmeye çalışır. İkinci aşamada, savaşın istemli-istemsiz yayılım etkileri ve bunların Türkiye iç ve dış politikasında yarattığı dönüşümler IŞİD ve PYD-YPG tehditleri üzerinden anlatılacaktır.
Bu çalışmanın en önemli yeniliği, başta bundan sonraki dönemlerdeki araştırmalarda da kullanılmak üzere farklı coğrafyalardaki diğer çatışmaların yayılma durumlarını anlatmak için de uyarlanabilecek bir teorik çerçeve sunmasıdır. Bu yazının bir başka yeniliği, Suriye iç savaşının ulusötesileştirilmesi ile ilgili mevcut ampirik araştırmalara Türkiye örneğini ekleyerek ampirik alanı genişletmesidir.
1. Çatışmanın Yayılması Literatürüne Genel Bir Bakış: Kasıtlı ve Kasıtsız Faktörler
İletişim ve ulaşım teknolojilerindeki hızlı ilerlemeler ve bunların çatışma bölgelerinde dahi yaygın kullanımı göz önünde bulundurulduğunda artık en ufak bir çatışmanın bile sadece yerel etkileri ile değerlendirilemeyeceği yadsınamayacak bir gerçektir. Aynı şekilde çatışmaların artık sadece siyasi kontrol ya da kaynak kontrolü gibi maddi nedenler ile gerçekleşmiyor oluşu aksine ideolojik, sosyal vb. nedenlerin de çatışmalara kaynaklık ediyor oluşu resmi daha da karmaşık hale getirmekte ve çatışmaların ideolojik ve sosyal boyutları ile daha da yayılmaya yatkın bir yapıya kavuşmasına neden olmaktadır. Bu gerçekler ve gelişmeler karşısında çatışmaların yayılmaya yatkınlığını inceleyen literatür, bu yayılmaları özellikle etkileyici faktörleri açısından ele almış ve aynı zamanda bu yayılmaların ne gibi sonuçlara yol açabileceğini de incelemiştir. Genel bir değerlendirmeye tabi tutulduğunda söz konusu literatürün çatışmanın yayılmasına (her ne kadar bu kavram İngilizce literatürden birebir alındığında çatışmanın yayılması olarak çevrilse de bu çalışmada zaman zaman sadece yayılma kavramı kullanılacaktır) neden olan etkileri kasıtlı ve kasıtsız olmak üzere ikiye ayırdığı söylenebilir.
Çatışmaların yayılmasını kasıtlı nedenlere bağlayan literatür ilk olarak incelendiğinde bu kasıtlı etkileyici faktörlerin genellikle siyasi ve ekonomik çıkarlar yaratmak amacıyla harekete geçirildiği savunulmaktadır. Darfur örneği üzerinden çatışmanın yayılmasını kasıtlı nedenler ile açıklayan Jennifer De Maio, Sudan hükümetinin yayılmayı bilinçli bir şekilde istediğini ve böylece sınırları ötesinde siyasal ve ekonomik etkiler yaratacak şekilde hareket etme kabiliyetini kendine kazandırmayı arzuladığını ifade etmektedir (De Maio 2010, 25-27). Çatışma yayılmalarını bu doğrultuda ele alan Kristian Skrede Gledistch ve Idean Salehyan ve Kenneth Schultz gibi yazarlar da aynı şekilde devletlerin çatışmanın yayılmasını tetikleyerek sınır ötesi siyasi amaçlarını gerçekleştirmek için zemin hazırlayabildiklerini ifade etmektedirler.
Çatışmaların yayılmasını devletlerin kasıtlı eylemlerine bağlamayan ve daha çok mevcut sosyo-politik ve coğrafi nedenler ile açıklayan ikinci yaklaşım esasında literatürde kendine daha çok yer bulmuştur. Bu minvalde Suriye özelinde, ancak Türkiye’yi büyük ölçüde göz ardı ederek, hazırlanan bir raporda harici destek, mülteci nüfus, etnik bağlar gibi nedenler devletlerin kastından bağımsız ancak çatışmanın yayılmasını tetikleyen önemli nedenler olarak ele alınmıştır (Young v.d. 2014, 7-14). Bu bağlamda yapılan ve daha kapsamlı bir çerçeve sunan Buhag ve Gleditsch’in çalışması ise bu kasıtsız faktörleri istikrarsız çevre, etkileşim fırsatları ve bağları ve çatışma özellikleri olarak üç ana başlık altına ayırmakta ve ikinci başlığın altına ayrıca en yakın çatışma bölgesine olan mesafe, çatışma içerisindeki komşu ile sınırın uzunluğu, çatışma içerisindeki komşu nüfus ile etnik bağların varlığı, çatışma içerisindeki komşudan gelen mülteci nüfusu, çatışma içerisindeki komşudaki çatışmanın şiddeti ve çatışma içerisindeki ülkenin büyüklüğü gibi alt başlıklara ayırmaktadır (Buhaug ve Gledistch 2008, 223).
Bu çalışma yukarıda anlatılan literatürün üzerinde durduğu yayılmadaki kasıtlı ve kasıtsız etkenleri genel bir çerçeve olarak kabul ederek bu etkenlerin Türkiye özelinde nasıl etkili hale geldiği yaklaşımından ziyade bu etkenler sonucunda meydana gelen bir takım gelişmelerin Türk iç ve dış politikasında ortaya çıkardığı dönüşümler ve sonuçlar üzerinden bir değerlendirme yapacaktır.
2. Suriye İç Savaşının Türkiye’ye Yayılması ve Yayılma Etkilerinin Türk İç ve Dış Siyasetindeki Etkileri: IŞID ve PYD-YPG Örnekleri
Yukarıda kısaca özetlenen literatürden hareketle bu çalışmada Suriye içsavaşının Türkiye’ye yayılması ve bu yayılmanın Türkiye’de yol açtığı bir takım sonuçlar ve neden olduğu bazı dönüşümler incelenecektir. Bu noktada şu hususun vurgulanmasında yarar vardır: Her ne kadar Türkiye, iç savaşın derinleşmeye başladığı 2011 yazından beri Suriye krizinin ana aktörlerinden biri konumunda olsa da, Türkiye’nin literatürde bahsedilen kasıtlı yayılma etkisini hem bölgesel manada hem de kendi sınırları açısından bilinçli ve istemli bir şekilde harekete geçirdiği iddia edilemez. Bu argümanın en temel dayanaklarından bir tanesi olarak ise zaten iç savaşın başından itibaren çatışmanın yayılmasının Türkiye’nin sahip olduğu bölgesel ve iç dinamikleri olumsuz yönde etkilediği ve bunun literatürde anlatıldığı gibi kasıtlı bir yayma ile daha da olumsuz hale getirilmek istenmesinin rasyonel olmayacağı gösterilebilir.
Ancak bu durumun aksini yani Suriye rejiminin iç savaşta elini güçlendirmek ve komşu ülkelere çatışmayı yayarak çatışmanın odak noktasını kendi sınırları dışına taşımak amacıyla literatürde ele alınan faktörleri harekete geçirdiği ve bu noktada çatışmayı bilinçli olarak yaymaya çalıştığı kısmi de olsa bir ölçüde iddia edilebilir. Bu açıdan incelendiğinde, aşağıda da detaylıca anlatılacak olan, Suriye’nin kuzeyinde PYD-YPG’nin kısmen rahat bir biçimde konumlanması ve bu durumun Türkiye’yi uzun bir süre boyunca meşgul etmesi bunun en önemli örneklerinden bir tanesidir. Bu çerçevede hatırlatılması gereken bir diğer nokta ise bu tarz çatışma yayılmalarının literatürde ele alındığı gibi kasıtlı ve kasıtsız olarak katı bir şekilde ikiye ayrılmasının eksik kalacağıdır. Zira kasıt taşımadan yapılsa bile bir takım etkenlerin ve dinamiklerin dolaylı bir şekilde çatışmanın yayılmasını önemli ölçüde tetiklediği de gözlemlenmektedir. Bu durum Suriye iç savaşı örneğinde de rahatça görülebilir. Örneğin Türkiye’nin iç savaşın başından itibaren Suriyeli muhaliflere sağladığı açık destek (Parlar Dal 2013, 722-723) ve bu doğrultuda uzun süre boyunca takip ettiği açık sınır politikası gibi atılan bir takım adımlar da Suriye iç savaşının Türkiye’ye bir şekilde etki etmesine sebep olmuştur ve bunların da Türkiye’nin attığı bir takım adımların dolaylı yayılma sonuçları olduğu öne sürülebilir.
Suriye iç savaşının Türkiye’ye nüfuz etmesi süreci genel olarak ele alındığında bu sürecin etkilerinin yalnızca tek boyutlu olmadığı aksine bu yayılma sürecinin Türkiye’yi hem iç politikası hem de dış politikası bağlamındabir takım yapısal değişikliklere sebep açabilecek derecede etkilediği gözlemlenmektedir. Dış politika bağlamında yayılmanın neden olduğu etkilerden en önemlisi olarak Türkiye’nin attığı ilgili mecburi ya da tercihi bir takım adımların özellikle tarihsel manada ABD ve AB uyumlu dış politikasından ciddi anlamdaki bir kopuşun en belirgin yansımalarından olduğu eleştirisi gösterilebilir. Bu çerçeve özellikle Suriye’deki çatışmaların hem siyasal hem de ekonomik olarak Türkiye’ye etkilerinin artması karşısında Türkiye’nin de artan bir şekilde “adalet“ temelli dış politika söyleminde ısrar etmesi Türkiye’yi aynı zamanda batılı müttefiklerinin takındığı tavırdan farklı bir konumda pozisyonlandırmıştır (Parlar Dal 2015).
KİTABIN KÜNYESİ
| Kitap Adı | : Devlet Doğasının Değişimi: Güvenliğin Sınırları |
| Change in State Nature: Boundaries of Security | |
| Editör | : Tolga SAKMAN |
| Sayfa Sayısı | : 595 |
| Yayınevi | : TASAM Yayınları |
| Dizisi | : Uluslararası İlişkiler Dizisi |
| ISBN | : 978-605-4881-16-1 |
| Yayın Tarihi | : 2017 Mayıs |
| Fiyatı | : 30,00 TL (KDV dâhil) |
ARKA KAPAK
“Güvenlik algılamalarında meydana gelen değişimin en önemli sebeplerinden birisi; tehdidin tek boyutlu, devletten devlete olma klasik konumundan çıkarak asimetrik ve çok boyutlu bir konuma ulaşmasıdır. Bu çerçevede devlet doğasının değişimi ile yeni devlet ve toplum mekanizmaları, yeni güvenlik anlayışıyla harekete zorlanmaktadır. Fakat devlet algısı, varlık nedeni, yükümlülükleri ve sınırlar, güvenlik tartışmalarının devlet ve insan temelli yeni rotasına yön vermekte ve sınırlarını da yeniden dizayn etmektedir. Bu çalışmada değişen güvenlik algısı ve yeni dönem risk, tehdit ve önlemleri ile ilgili birçok bölümü bulabileceksiniz.“
TASAM Yayınlarının " Devlet Doğasının Değişimi: Güvenliğin Sınırları" isimli kitabından alınmıştır.
e-kitap için Tıklayınız | kitap için Tıklayınız
