5 Temmuz 2007 tarihinde Petkim’in 2 milyar 50 milyon dolara Kazak-Rus ortaklığına satıldığı ihalenin yankıları halen sürüyor. İhaleyi kazanan Trans-CentralAsia Ortak Girişim Grubu’nun arkasındaki aktörlerin ortaya çıkmasıyla tartışmalar daha da büyüdü. Petkim’in yeni sahibi olan 3 ortak (Caspi Neft JSC, Investment Production Eurasia, Troika Dialog Bank) arasında %54 ile en büyük pay sahibi bir Rusya şirketi olan Troika Dialog Bank. 2006 itibariyle Troika Diyalog Bank’ın varlıkları toplamı 2,5-3 milyar dolar, menkul kıymet işlemleri ise 160 milyar dolar civarında.
Troika Dialog’un sahibi ise ünlü ve zengin bir işadamı olan Ermeni asıllı Rusya vatandaşı Ruben Karlenoviç Vardanyan. Vardanyan’a ilişkin Ermeni diasporası ile yakın ilişkiler içerisinde olduğu iddialarına Türk kamuoyunda yükselen tepkiler Trans-CentralAsia yetkililerini geri adım atmaya zorladı. İhale sürecinde basın mensuplarının grubun ortaklık yapısına yönelik sorularını yeterince net yanıt vermeyen Trans-CentralAsia Ortak Girişim Grubu, Petkim’e Türk ortak olacaklarını açıkladı. Açıklamalarda asıl büyük sermayeyi toplayan şirket olarak gösterilen Troika Dialog Bank’ın ortaklıktaki payının düşürüleceği belirtiliyor.
Peki, kim bu Ruben Vardanyan ve iddia edildiği gibi Ermeni Diasporası ile yakından ilişkili bir kişi mi? Ruben Vardanyan 1968 yılında Erivan doğumlu. Dedesi tarafından soyu Erzurum’a kadar uzanıyor. Kendisiyle yapılan bir röportajda Vardanyan bunu “Baba tarafından dedem Erzurumlu. 7 yaşındayken Türklerin yaptığı soykırımdan mucizevî bir şekilde kurtulmuş“ şeklinde tarif ediyor.[1] Anne tarafından soyu ise Tiflis’e uzanıyor. 1991’de “Troika Dialog Bank“ şirketini kurdu. 1992 yılında Moskova Devlet Üniversitesi Ekonomi Fakültesi’ni üstün başarıyla bitirdi. Aynı yıl Troika Dialog Bank’ın genel müdürü oldu. Bankanın %65 hissesi Vardanyan’a ait. Geri kalan hisseler ise şirketin 70 yöneticisi arasında paylaşılıyor. Vardanyan, 2002–2004 yılları arasında “RusGosStrah“ adlı sigorta şirketinin yöneticiliğini de yaptı. Vardanyan aynı zamanda Ermenistan’ın kalkınma modellerini tartışan “Armenia 2020 Project“ adlı oluşumun koordinasyon kurulu üyesi. “Armenia 2020 Project“ Ermenistan Ermenileri ile dünya Ermeni diasporasını bir araya getirme ve Ermenistan hakkında ekonomik tartışmalar, araştırmalar ve anket çalışmaları yapmayı amaçlıyor.
Vardanyan, hem Rusya’nın en zenginleri hem de en başarılı işadamları listesinde ön sıralarda yer alıyor. Amerikan Forbes dergisinin Rusça baskısının yayınladığı listeye göre en zengin 100 Rusya vatandaşı arasında Ruben Vardanyan 980 milyon dolarlık servetiyle 62. sırada. Vardanyan, Rusya Ermeni diasporasında ve Ermenistan’da oldukça tanınan bir şahsiyet. Moskova’daki Ermeni Kilisesi Kompleksi yapımına da finansal destek sağlamakta.[2] Vardanyan’ın Rusya Ermeni diasporası ile ilişkileri ise bir iddia olmaktan öte gerçek.
Rusya’nın toplumsal hayatında, eğitim kurumlarında, büyük ve orta ölçekli ticari kurumlarında, politik ve kültürel kurumlarında birçok tanınmış Ermeni bulunmakta. Rusya Ermeni diasporasını yönlendiren iki önemli kurum bulunmakta: REB[3] (Rusya Ermenileri Birliği) ve DEK[4] (Dünya Ermenileri Kongresi). 2000 yılında kurulan REB, sözde Ermeni soykırımının Rusya tarafından resmi olarak tanınması ve sözde soykırımın Rusya ve dünya kamuoyuna duyurulması için yoğun çalışmalarda bulunuyor. 2000 yılında Rusya’nın 60 şehrinde temsilciliği bulunan REB, 2007 yılına girildiğinde temsilciliğinin bulunduğu şehir sayısını 350’ye çıkardı. REB’in çabaları sonucunda Moskova, uluslararası Ermeni diasporasının aktif merkezlerinden birisi haline gelmiş durumda. REB her yıl 24 Nisan tarihinde Moskova’daki Türk büyükelçiliği önünde Türkiye’yi protesto gösterileri ve mitingleri organize ediyor. Petkim’in yeni sahibi 3 ortaktan birisi Troika Dialog Bank’ın sahibi Ruben Vardanyan kısaca faaliyetlerinden bahsettiğimiz REB’in yönetim kurulu üyelerinden birisi.[5]
Petrol-İş Sendikası, Petkim ihalesinin yürütmeyi durdurma istemli olarak iptali için Danıştay 13. Dairesi’nde dava açtı. Dava dilekçesinde, alıcı grup içinde Ermeni asıllı işadamı Ruben Vardanyan’a ait olan Troika Dialog’un yer aldığına işaret edilerek, “Ermeni Diasporası içerisinde önemli bir yeri bulunan bir iş adamının sahibi olduğu Troika Dialog Group’un finansal yatırımcı olduğunun ortaya çıkması, ihale ile ilgili ciddi soru işaretlerinin doğmasına neden olmuştur" denilmekte.[6] Öyle görülüyor ki, Petkim’in satışı ve kimlere satıldığı konusu seçimler arifesinde Türk kamuoyunda daha tartışılmaya devam edecek.
* TASAM Küresel ve Bölgesel Güç Merkezleri Çalışma Grubu Proje Yöneticisi.
