Rusya’nın Askeri Müdahalesi Bağlamında Ukrayna ve Gürcistan’ın Ulusal Güvenlik Stratejisi

Makale

Bu çalışmada, Ukrayna (2015) ve Gürcistan’ın (2011) ulusal güvenlik strateji belgeleri araştırılmıştır. Ulusal güvenlik stratejileri devletlerin karşılaştıkları sorunları çözmek için oluşturdukları planlardır. Üst düzey resmi makamlar tarafından hazırlanan belgeler, devletlerin uluslararası sistemi nasıl algıladıkları, ulusal güvenlik tehditleri ve ulusal güvenlik yöntemlerinden oluşur....

ÖZET

Bu çalışmada, Ukrayna (2015) ve Gürcistan’ın (2011) ulusal güvenlik strateji belgeleri araştırılmıştır. Ulusal güvenlik stratejileri devletlerin karşılaştıkları sorunları çözmek için oluşturdukları planlardır. Üst düzey resmi makamlar tarafından hazırlanan belgeler, devletlerin uluslararası sistemi nasıl algıladıkları, ulusal güvenlik tehditleri ve ulusal güvenlik yöntemlerinden oluşur. Stratejiler somut göstergeler ile süreklilik içinde değerlendirilebilirken bu durum birçok bakımdan farklılığa sahip devletlerin dış politikalarında bir karşılaştırma yapma şansı sunar ve aynı zamanda uluslararası sistemin yapısı açısından da sonuçlar üretir. Bunlara ek olarak güvenlik stratejileri değişen güvenlik algısının yanında güvenlik konusunda süreklilik arz eden hususları tespit etmemizi sağlar. Çalışmanın giriş bölümünde Rusya’nın Ukrayna ve Gürcistan’a karşı düzenlediği askeri müdahalelerin arka planına ait bilgiler sunulacaktır. Buna göre, Ukrayna ve Gürcistan, Sovyetler Birliği döneminin bir devamı olarak Rusya Federasyonu ile ilişkilerinden rahatsızdı. Dış ve iç politikada Rusya etkisini kırmak için Batı kurumlarına eklemlenmeye yönelik politikalar geliştirdiler. Fakat öncelikle Gürcistan’da sonra Ukrayna’da Rusya bu durumu engelledi. Süreç sonucunda Rusya, Ukrayna’nın doğusunda dondurulurmuş bir çatışma ortamı oluştururken Gürcistan’da askeri bir zafer kazandı. Bu politika, Rusya’nın bir süredir yakın çevresinde Batı’ya yaklaşma teşebbüsünde bulunmuş ülkelerde izlediği stratejinin devamı olarak görülmek tedir. Tıpkı Gürcistan da olduğu gibi Ukrayna’yı da istikrarsızlaştırarak, bu ülkelerin Batı’nın istediği reformları gerçekleştirmesinin mümkün olmamasına sebep olmaktadır. Batı’ya entegre olmalarını engellemektedir.

Çalışmada, yapısal realist teorinin “uluslararası sistemin yapısı devletlerindış politikalarını belirler“ hipotezi, ulusal güvenlik strateji belgeleri üzerinden ele alınmıştır. Hipoteze göre, devletler farklı coğrafya, siyasi tarih, kimlik ve çıkarlara sahip olsa da uluslararası sistemin yapısı, devletlerin dış politikalarını belirlemesinde en önemli etkendir. Uluslararası sistem (1991-2016), tek kutuplu olarak kabul edilmiştir. Önceki araştırmalardan farklı olarak, güç bakımından zayıf ve askeri müdahale altında olan, Ukrayna ve Gürcistan’ın ulusal güvenlik stratejileri incelenmiştir. Uluslararası sistemin istikrarının sürmesi iki ülkenin toprak bütünlüğü ve egemenliklerini barışçıl ve güvenlik içinde sürdürmesi için önemlidir. Bu yüzden istikrarın bozulmasını güvenlik tehdidi olarak belirlemektedirler. Ayrıca iki ülke, Rusya tehdidine karşı, kapasite artırımı, ordu modernizasyonu ve ittifaka katılma gibi saldırgan yöntemleri uygulamaya çalışmıştır. Bu durum, yapısal realizm teorisinin, “tek kutuplu sistemde aktörler, yeterince güç biriktirinceye kadar istikrarı savunur ve güç biriktirmek için saldırgan yöntemleri benimser“ öngörüsünü doğrulamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Rusya, Ukrayna, Gürcistan, Ulusal Güvenlik, Strateji


1. GİRİŞ

Çalışma, Ukrayna (2015) ve Gürcistan’ın(2011) ulusal güvenlik strateji belgeleri üzerinden ele alacaktır. Strateji belgeleri güvenlik kavramsallaştırması başta olmak üzere güvenlik tehditleri ve güvenlik yöntemleri bakımından analiz edilecektir. İki ülkenin ortak tehdit olarak gördüğü Rusya ve bu tehdide karşı uyguladığı güvenlik yöntemleri olan ittifaka katılma, askeri ve siyasi reform süreçleri değerlendirilecektir. Uluslararası sistemin bir düzensizlik içinde olduğu ve aktörlerin ulusal güvenliklerinin bu durumdan etkilendiği üzerinde durulacaktır.1 Bu bakımdan devletlerin hızlı bir şekilde tepki vermek zorunda kaldığı durumlarda bile aslında strateji belgelerindeki güvenlik algılarına göre cevap ürettiklerinden bahsedilecektir.2

Rusya’nın askeri müdahalelerinin hangi koşullar altında gerçekleştiği incelendiğinde Ukrayna-Rusya ilişkileri, Ukrayna’nın Batı kurumlarına katılma isteği nedeniyle gergin olduğu gözlemlenir. Rusya, Ukrayna’yı ekonomik ve enerji politikalarıyla artık kendi çevresinde tutamayacağının farkına varmıştı. Bu nedenle son çare olarak askeri müdahaleyi uygulamaya koymuştur. Kırım’da yaşayan Rus azınlığın korunmasını bahane ederek 27 Şubat 2014 tarihinde Kırım’a askeri olarak müdahale etmiştir. 16 Mart 2014 tarihinde referanduma gidilerek Kırım, Rusya Federasyonu’na (RF) katılmıştır. Bu durum, açıkça Ukrayna’nın egemenlik ve toprak bütünlüğü haklarının çiğnendiğini göstermektedir. Batı bloğu, durumu yasadışı olarak görseler de Kırım Cumhuriyeti ile Sivastopol federal şehirleri, RF’ye dâhil olmuşlardır. Ukrayna’nın doğusunda Rusların yoğun yaşadığı bölgelerde ayrılıkçı hareketler başlamıştır. Ukrayna merkezi hükümetinin otoritesi ortadan kalkmıştır. Rusya bu gelişmeler üzerine Ukrayna’nın doğusundaki, ayrılıkçı hareketleri desteklemiştir. Ukrayna’nın doğu kısmında yer alan ve Rus nüfusunun daha fazla olduğu Donetsk ve Luhansk bölgeleri Ukrayna’dan tek taraflı bağımsızlığını ilan etmiştir. Ukrayna’nın merkezi hükümeti ise bu ilanı kabul etmemiştir ve silahlı kuvvetleriyle krize müdahale etmiştir. Bu durum ülkeyi bir iç savaşa sürüklemiştir. Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre bu olaylar sırasında 4 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği belirtilmektedir bu süreç sonucunda Rusya, Ukrayna’nın doğusunda dondurulurmuş bir çatışma ortamı oluşturmuştur. Bu politika, Rusya’nın bir süredir yakın çevresinde Batı’ya yaklaşma teşebbüsünde bulunmuş ülkelerde izlediği stratejinin devamı olarak görülmektedir. Tıpkı Gürcistan da olduğu gibi Ukrayna’yı da istikrarsızlaştırarak, bu ülkenin Batı’nın istediği reformları gerçekleştirmesinin mümkün olmamasına sebep olmaktadır. Batı’ya entegre olmalarını engellemektedir.

TASAM Yayınlarının "Yeni Dünya Ekonomi Ve Güvenlik Mimarisi" isimli kitabından alınmıştır.
Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2646 ) Etkinlik ( 217 )
Alanlar
Afrika 73 621
Asya 97 1037
Avrupa 22 634
Latin Amerika ve Karayipler 16 68
Kuzey Amerika 9 286
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1348 ) Etkinlik ( 51 )
Alanlar
Balkanlar 24 283
Orta Doğu 21 596
Karadeniz Kafkas 3 294
Akdeniz 3 175
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1288 ) Etkinlik ( 74 )
Alanlar
İslam Dünyası 56 778
Türk Dünyası 18 510
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1999 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
Türkiye 77 1999

ABD ise geniş yüzölçümü, 330 milyonu yakın nüfusu, sanayileşme ve teknolojide elde ettiği ilerleme, büyüyen ve gelişen ekonomisi, doğal kaynakları, demografik yapısı, Birleşmiş Milletlerdeki veto gücü, IMF ve NATO içerisindeki yeri, uluslararası alandaki saygın konumu ile tüm dünyanın dikkatini her ...;

16. asrın ortalarında doğu istikametinde genişleyerek kadim Türk coğrafyasını işgal etmeye başlayan Rus Çarlığı 17. asırda Kuzey ve Doğu Asya’da yayılmaya devam etmiştir. ;

Küreselleşmenin ve gelişmiş iletişim teknolojilerinin dünyanın çehresini değiştirmesiyle uluslararası ilişkilerin devletlerarası ilişkiler ile tanımlı olduğu dönem sona ermiştir. ;

Savunma ve güvenlik alanında değişen parametrelerinin sağlıklı yönetilmesi için ilgili çalışmaların muasır ve üstü boyutlara taşınmasına, kamu bilinci oluşturulmasına ve Türkiye ile diğer ülkeler arasında güvenlik temalı ağlar kurulmasına stratejik katkı sunan Millî Savunma ve Güvenlik Enstitüsü int...;

“Değişen devlet doğası” temelinde ulusal ve uluslararası güvenlik konuları ile küresel yönetişim mekanizma ve kurumlarını her yıl ayrı bir gündemle tartışmak üzere İstanbul merkezli oluşturulan İstanbul Güvenlik Konferansı’nın resmî internet sitesi ve adresi yenilendi.;

Dr. Serkan Cantürk’ün “Konvansiyonel Kalkınmadan Dijital Kalkınmaya Türkiye” isimli kitabı TASAM Yayınları tarafından kitap ve e-kitap olarak yayımlandı.;

İnsanoğlunun uzayla ilişkisini kabaca iki kategori altında incelemek mümkün. Bunlardan ilki yerküreye görece yakın mesafeleri kapsayan yörüngesel uzay. 1957 yılında uzaya fırlatılan Sovyet Sputnik uydusunu bugüne kadar 8.000’in üzerinde uydu takip etti ve Dünya’nın yörüngesindeki uydular artık moder...;

2020 başından itibaren tüm dünyayı etkisi altına alan Kovid-19 salgını sebebiyle maruz kalınan geniş çaplı kısıt ve kısıtlamalar sonucu endüstriyel faaliyetlerdeki ve trafikteki azalma üzerine, doğada yeniden bir canlanma gözlenmiştir. ;

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Gündem 2063, Afrika'yı geleceğin küresel güç merkezine dönüştürecek yol haritası ve eylem planıdır. Kıtanın elli yıllık süreci kapsayan hedeflerine ulaşma niyetinin somut göstergesidir.

Geçmişte büyük imparatorluklar kuran Çin ve Hindistan, 20. asırda boyunduruktan kurtularak bağımsızlıklarına kavuşmuş ve ulus inşa sorunlarını aştıkça geçmişteki altın çağ imgelerinin cazibesine kapılmıştır.

Bu rapor, Türk savunma sanayiinin gelişme sürecinin sürdürülebilirliginin ve ihracat potansiyelinin arttırılmasında, şekillendirilecek geleceğe uygun; insan sermayesi, yapı, süreç ve stratejilerin tasarlanmasına ışık tutmak, bu kapsamda alınabilecek tedbirleri saptamak maksadıyla hazırlanmıştır.

Soğuk savaşın ardından, “yeni dünya düzeni“ olarak adlandırılan dönem, hegomonik bir güç olarak beliren ABD’nin “büyük vaadi“ ile başladı: “Demokrasiyi dünyada yaygınlaştırmak“. Bu “büyük“ vaad, yoksulluk, adaletsizlik ve şiddet dolu bir dünyayı kurmak biçiminde gerçekleşti ve iki “siyasi/askeri“ ar...

Yemen, Coğrafi konumu itibarıyla kızıl denizin Hint Okyanusu’na açıldığı kapıdır. Afrika boynuzu ile birlikte Bab’ül Mendeb boğazının doğu kıyısında yer almaktadır. Yeryüzünde denizler üzerinde seyreden malların p gibi büyük bir oranı Süveyş kanalı, Kızıl Deniz ve Aden körfezinden geçtiği düşünülürs...

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) bünyesinde yaptığımız bilimsel çalışmalar ile Dünya ve Türkiye’deki gelişmeleri kavrama ve analiz etmeye yönelik çabalarımızın ortaya koyduğu açık bir gerçek var: Aktörleri, kuralları, vizyonu eskisinden çok farklı olan yeni bir uluslararası sistem il...

Türk insanının, Osmanlı zamanında olsun, Cumhuriyet döneminde olsun, stratejik düşünceler üretebildiği ve bunları karar organları üzerinden uygulamaya geçirebildiği tarihi bir gerçektir.Bu özellik tarihte her ülke ve her toplum için geçerli olmamıştır.