Ülkemizde Denizcilik Sektörü Neden Destek Bulmakta Zorlanıyor?

Makale

Bilindiği üzere, denizcilik sadece taşımacılık alanında % 90’lara yaklaşan payına ve dünyada oluşturulan milli gelirin % 50’sinden fazlasının denizyoluyla taşınan mal ve hizmetlerden elde edilmesine rağmen, bizim ülkemizde stratejik ve öncelikli sektörler arasına bir türlü girememiştir....

Bilindiği üzere, denizcilik sadece taşımacılık alanında % 90’lara yaklaşan payına ve dünyada oluşturulan milli gelirin % 50’sinden fazlasının denizyoluyla taşınan mal ve hizmetlerden elde edilmesine rağmen, bizim ülkemizde stratejik ve öncelikli sektörler arasına bir türlü girememiştir.

Bunun sebepleri araştırıldığında;

1 - Denizcilik ile ilgili ekonomik etki değerlendirmesinin yapılmaması. Genellikle askeri ve savunma ile ilgili değerlendirmeler ön planda olup, bu alanda bir ihtiyaç duyulması durumunda sivil denizcilik de ele alınmaktadır. Oysaki denizciliğin ekonomik büyüklüğü göz ardı edilmektedir.

a) Dünya ölçülebilen milli geliri yaklaşık 79-80 trilyon USD olup, bunun % 50’den fazlası deniz yoluyla taşınan mal ve hizmetlerden oluşmaktadır.

b) Dünya nüfusunun 8 milyarı geçtiğini farz edersek, bu milli gelir sayısı 70.000 civarında uluslararası sefer yapan gemilerce sağlanır. Bu gemilerin 25.000 civarındaki bölümü bölgesel ticaret yaptığı düşünülürse, kalan 45.000 gemi ile bu yapılır. 2019 yılı dünya zabitan talebi 900.000 olduğu düşünülürse gemi adamı talebi de bunun üç katını geçmez yani 2.700.000 gemi adamı bu değeri oluşturur. Ülkemizdeki toplam aktif gemi adamı sayısı 110.000 dolayındadır. Bu rakamlara gemide, tersane ve limanlarda çalışanları da eklesek bile bu sayı 50 milyona ulaşmaz. Bu bize olayın derinliğini ve önemini açık şekilde anlatmaktadır.

c) Bir gemi, üzerindeki ortalama 36.000 kalem ekipmanla oluşur. O hâlde bu ekipmanların üretilmesi ekonomik etkisi inanılmaz yüksek olmasına rağmen hâlâ ülkemizde bu etki hesaplanıp devleti yönetenleri yönlendirmek için kullanılmamaktadır. Oysa bir otel yapılacağı zaman inanılmaz dosyalar bu konuda hazırlanır.

d) Hepimizin çok iyi bildiği, gurur duyduğumuz ve çok konuşulan MİLGEM (Milli Gemi) Projesi sayısız konuda ele alınarak değerlendirilmişti. Ama MİLGEM projesi ülkemizde yapıldığında gemi başına yaklaşık 300 milyon USD tasarruf yapıldığı yazılmaktadır. Fakat eğer biz bu gemileri dışarıda yaptığımızda örneğin Almanya’nın denizcilik endüstrisine etkisi konuşulmamaktadır. 29 gemi ortalama 200 milyon Avroluk tasarruf demektir. Bu da yaklaşık 5,9 milyar Avro eder. Sorun tam da bu noktada önemlidir. Bu tasarruf, yıllara bölündüğünde gözümüze büyük gözükmemektedir. Ama bunun dolaşım hızı ele alınırsa -yaklaşık 7 kere dolaştığını dikkate aldığımızda ki bu yıllıktır- yaklaşık 42 milyar Avro eder. Çarpan etkisi ve hızlandıran etkisini ele aldığımızda karşımıza inanılmaz rakamlar çıkmaktadır. En önemlisi sayılar bize şöyle bir sonuç vermekte; Almanya’nın denizcilik Ar-Ge giderleri
tarafımızca karşılanmaktadır. Çünkü bu 5,9 milyar avronun yarısına yakın kısmı aynı alanlarda Ar-Ge olarak kullanılmaktadır. Benim hesabım 170 milyar Avrodur ama tam rakamlar elimde olmadığı için böyle iddialı bir rakamı vermek istemedim.

2 - Devlet yapılanmasında denizcilikle ilgili düzenlemelerin bir türlü tek elden yapılmamasının etkisiyle kamu sistemi parametrelerinde denizciliğin yeterince yer bulamaması. Maalesef hâlâ denizciliğin, devlet nezdinde genel müdürlük düzeyinde yönetilebilecek bir kurum olarak görünmesi acı bir gerçektir.

İnsanların dünyanın cazibe merkezlerinde toplanmaya başladığını herkes biliyor, işte bu cazibe merkezlerinde Hub diye tanımlanan ekonomik aktiviteler de ona göre gelişmektedir. Herkes ekonomiden pay almaya çalışırken, tam da 16.yy da başlayan devlet destekli korsanlıklarla elde edilen Avrupa zenginliği şimdi limandan limana taşıma şeklinde devam edecek. 2056 yılında sona erecek olan Antarktika antlaşması bizi açık denizlerde “gücün kadar varsın“a getirecek. O zaman her türlü denizcilik bilgisi birlikte yürütülmeye ihtiyaç duyulacak.

“Devlet içerisinde denizciliğin değerinin anlaşılmaması“ hususu yıllardır sektörde konuşulur durur. Peki, bunun sebepleri derinlemesine neden araştırılmaz.

a) İlk düşünce ülkemizde gizli bir elin bu duruma engel olduğu fikridir. Danışmanlık alınan şirketlerden başlanılarak nerelerde engel olunduğu süreçler içinde maalesef karşımıza çıkmaktadır. Benim kişisel görüş ve öngörüm, Montrö Türk Boğazları Sözleşmesi’ni kontrol eden irade ülkemizdeki denizciliğin kontrolünü de elinde tutmaktadır.

b) Denizcilik deyince anlaşılması gereken temel unsur gemilerdir. Ticari ya da askeri olsun gemi ile işe başlanır. Ama ülkemizde her şeye kredi verilirken gemi kredileri riskli olduğundan kredi verilmez. Çünkü bizdeki bankacılık sistemi ipotek üzerine kurulmuş. Yani servet üzerine kurulmuş, sermaye ile servet aynı sanılmakta oysa ikisi farklı şeylerdir. Bankalarımızın şu anda geri dönmeyen kredi oranları % 4’ün üstündedir. Ve yaklaşık 70 milyar TL. Diğer bir deyişle 13 miyar dolar. Varlık yönetim şirketlerine veya alınamayacağı için değerinin çok altında devir edilen krediler bu listede var mı BDDK verilerinden anlayamadım. Ama bu miktarın ne kadarı denizciliğe verilmiş diye baktığımızda, bir şey göremedik. Ne olurdu bankalar risk sermayelerine yatırım yapsalar.

c) Bir de ar-ge problemimiz var. Herkesin iyi bildiği TÜBİTAK hikâyesini sizinle tekrar paylaşmam gerek.

3 - Eğitim sisteminin denizciliğin temel amaçları göz ardı ederek düzenlenmesi, çözülebilecek sorunların çözümlerinin bir türlü uygulanmaması, denizciliğin başka disiplinlerden farklı olduğunun bir türlü kabul edilmemesi ve her şeye para bulunurken bir staj gemisi yapılamaması ne acı bir gerçektir. Eğitim sistemindeki en önemli aksaklıklardan ikisi de okullardaki hazırlık sınıfı ve ders geçmede kullanılan bağıl değerlendirme sisteminin denizciliğe uygulanmamasıdır.

a) Hazırlık sınıflarının, öğrencileri derslerden ve meslekten soğutma aracı hâline getirilmesi.

b) Bağıl değerlendirme sistemi ile eğitim kalitesinin düşürülmesi, çünkü daha düşük not alındığında herkes düşük not alırsa iş çözülmüş oluyor, bu durum bazı bölümlerde nerdeyse yüz üzerinden 20 alındığında bile sınıf geçiliyor.

4 - Sermaye yoğun bir sektör olan denizcilikte çalışanların sayısının az olması, sayı üzerinden değerlendirilen ülkemizde etkilerinin az olması diye tanımlanırken akla gelen en önemli şüphe acaba ülkemizde denizciliğin belli bir çizgiyi geçmesi kimleri rahatsız ediyor. Söylendiği gibi Doğu Akdeniz’deki enerji yatakları mı? Yoksa Türk boğazlarını kullanan ülkeleri mi? Bu konuda yeterine derinlemesine değerlendirme yapılmıyor ama bundan 25 yıl önce Türkiye’ deki denizcilik eğitiminin uluslararası düzeyde olmadığı iddia edilerek, Türk Boğazları’nı Türkiye tarafından kontrol edilmesine karşı çıkan ülkeler bu olayın neresinde olduğu hâlâ cevaplanmamış önemli bir soru olarak kalmıştır. Aynı dönemde ülkemizdeki tek sivil denizcilik okulu olan Denizcilik Yüksek Okulu’nun kapatılması için yapılan kulis çalışmaları günümüzde gözden kaçırılmamalıdır.

TASAM Yayınlarının "Yeni Deniz Güvenliği Ekosistemi ve Doğu Akdeniz" isimli kitabından alınmıştır.
“Yeni Deniz Güvenliği Ekosistemi ve Doğu Akdeniz“ e-kitabı için Tıklayınız
Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2708 ) Etkinlik ( 221 )
Alanlar
Afrika 76 639
Asya 98 1077
Avrupa 22 637
Latin Amerika ve Karayipler 16 67
Kuzey Amerika 9 288
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1379 ) Etkinlik ( 52 )
Alanlar
Balkanlar 24 293
Orta Doğu 22 606
Karadeniz Kafkas 3 296
Akdeniz 3 184
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1292 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
İslam Dünyası 58 781
Türk Dünyası 19 511
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2045 ) Etkinlik ( 82 )
Alanlar
Türkiye 82 2045

Avrupa’da aşırı sağın içinde bulunduğumuz son 40 yılda bir yükseliş yaşadığını söylemek mümkündür. Aşırı sağın bu yükselişinde hem iç hem dış pek çok dinamik bulunmaktadır. Bu dinamiklerin anlaşılması için öncelikle aşırı sağın anlamlandırılması ve son yıllarda aşırı sağın yükselişine neden olan siy...;

Komşu kıyılara sahip devletlerin Deniz Yetki Alanı (DYA) yan sınırının belirlenmesi her zaman sorunlu olmuştur. Genelde sınırın denizle birleştiği noktayı merkeze alan bir açı genişliği başlangıçta olmasa bile ilerleyen zaman içinde denizde veya karada meydana gelen topografik değişiklikler nedeniyl...;

Büyük güçlerin siber uzay ve siber güvenlik stratejileri 21. yüzyılın başlarında somut olarak şekillenmeye başlamıştır. Ancak bu stratejilerin temeli ABD ve SSCB'nin Soğuk Savaş dönemi boyunca tecrübe ettikleri uzay ve silahlanma yarışının bir sonucu olarak atılmıştır.;

ABD'nin Trump döneminden itibaren Afrika ile daha az ilgilendiği, Fransa’nın ise her geçen gün güç kaybettiği bir ortamda, uluslararası alanda yalnızlığa itilen Rusya, Afrika’da etkinliğini artırmaya yöneldi.;

İlk kez 2015 yılında düzenlenen ve bu yıl dokuzuncusu gerçekleştirilecek İstanbul Güvenlik Konferansı 2023, TASAM Millî Savunma ve Güvenlik Enstitüsü (MSGE) tarafından “Ekosistemde Stratejik Dönüşüm: İklim, Gıda, Demografi, Meritokrasi, Ekonomi, Sağlık, Eğitim, İstihdam, Aile-Gençlik ve Şehir Güvenl...;

2022, küresel çapta enerji sektörü açısından son derece çalkantılı bir yıl oldu. Kovid-19 salgını sonrası tedarik zincirlerinde yaşanan kırılmadan ve kesintilerden kaynaklı başlayan fiyat artışı, jeopolitik risklerin kısmen savaşla birlikte artmasıyla devam ederek zirve yaptı;

Enerji güvenliğinde, dünya ticaretinde, lojistik ve tedarik zincirlerinin güvenliği bakımından alternatif seçenekler, olası riskleri ve kırılganlıkları yönetebilmek için gereklidir. Rusya ve Ukrayna arasında yaşanan çatışmalar sonuca bütün küresel ekonomiyi etkileyen enerji ve gıda tedarik sorunları...;

Enerji diplomasisi klasik anlamda tarif edilen diplomasi kavramından daha geniş bir anlam ifade etmektedir. Enerji diplomasisi, uzun vadeli stratejik hedeflere ulaşmak amacıyla yürütülen karmaşık süreçlere sahiptir ve çok aktörlü mekik diplomasi gerektirir. ;

9. İstanbul Güvenlik Konferansı (2023)

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul - Türkiye

Afrika 2063 Ağı İstişare Toplantısı 2

  • 20 Eki 2022 - 20 Eki 2022
  • Çevrimiçi - 14.00

Afrika 2063 Ağı İstişare Toplantısı 1

  • 06 Eki 2022 - 06 Eki 2022
  • Çevrimiçi - 14.00

İstanbul Siber-Güvenlik Forumu

Bilgi teknolojilerinin hızlı gelişimi, aynı büyüklükteki güvenlik sorunlarını beraberinde getirmiştir. İnternetin ilk yıllarında bilgi güvenliğinin üç önemli bileşeni olan “erişilebilirlik, gizlilik, bütünlük” kavramlarından “erişilebilirlik” öne çıkmış; önce internetin gelişmesi ve işletilmesi düşünülmüş, “gizlilik ve bütünlük” geri planda kalmıştır.

  • 03 Kas 2022 - 03 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

6. Türkiye - Körfez Savunma ve Güvenlik Forumu

  • 04 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik ve Uzay Forumu

  • 04 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “ABD Hegemonyasına Meydan Okuyan Çin’in Zorlu Virajı; Güney Çin Denizi” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Sri Lanka’nın Çöküşüne Küresel Siyaset Çerçevesinden Bir Bakış” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Çin-Japon Anlaşmazlığında Doğu Çin Denizi Derinlerdeki Travmalar” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Devlet geleneğimizde yüksek emsalleri bulunan Meritokrasi’nin tarifi; toplumda bireylerin bilgi, bilgelik, beceri, çalışkanlık, analitik düşünce gibi yetenekleri ölçüsünde rol almalarıdır. Meritokrasi din, dil, ırk, yaş, cinsiyet gibi özelliklere bakmaksızın herkese fırsat eşitliği sunar ve başarıyı...