Dijital Diplomasi, Küresel Algı ve Türkiye*

Makale

Gelişmekte olan ülkeler arasında yer alan Türkiye için dijital araçların aktif şekilde kullanımı Türkiye’nin kendisini dünyaya anlatması noktasında kritik öneme sahiptir. Türkiye, imajını restore etmek üzere küresel algıları değiştirmeyi hedeflemelidir. Bu bağlamda, en kolay ve en hızlı sonuç alınabilecek yöntem dijital diplomasisinin işlevsel hale getirilmesidir....

Özet

Gelişmekte olan ülkeler arasında yer alan Türkiye için dijital araçların aktif şekilde kullanımı Türkiye’nin kendisini dünyaya anlatması noktasında kritik öneme sahiptir. Türkiye, imajını restore etmek üzere küresel algıları değiştirmeyi hedeflemelidir. Bu bağlamda, en kolay ve en hızlı sonuç alınabilecek yöntem dijital diplomasisinin işlevsel hale getirilmesidir. Dijital mecralardaki en önemli konunun kaynağın güvenilirliği olduğu kabul edilmektedir. Buna bağlı olarak ülkelerin kendileri hakkındaki en doğru bilgilerin online ortamlarda dolaşımını sağlayabilmesi için dijital diplomasiyi stratejik biçimde kullanması gerekmektedir.
 
Çalışmanın amacı, kamu diplomasisi ekseninde dijital diplomasinin dünyadaki ve Türkiye’deki uygulamalarını mercek altına almaktır. Ülkelerin dijital mecradaki faaliyetleri araştırmanın sınırlılıklarını oluşturmaktadır. Çalışmanın araştırma safhasında, dünyadaki dijital diplomasi faaliyetleri incelenerek Türkiye’de dijital diplomasi perspektifiyle neler yapıldığı incelenmiştir. Ayrıca devlet eliyle ve sivil toplum inisiyatifiyle hangi uygulamaların geliştirildiği irdelenmiştir. Sonuç olarak Türkiye’nin gelecek yıllarda dijital diplomasiden nasıl faydalanması gerektiğiyle ilgili önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışma, dijital diplomasi konusunda ampirik araştırmalar yapılarak dijital diplomasinin hangi hedef kitlelerde, ne gibi karşılıklara sahip olduğunun tespit edilmesi gerektiğini göstermiştir. Diğer yandan, dijital kamu diplomasisi kavramına odaklanılarak bu olgunun kamu diplomasisi zemininde Türkiye’nin yabancı kamuoylarının algılarını yönetmede bir araç olarak kullanılması öngörülmektedir.
 
Anahtar Sözcükler: Dijital diplomasi, kamu diplomasisi, Türkiye, küresel algı
 

Giriş

Diplomasi, Oxford İngilizce sözlüğünde “milletlerarası münasebetlerin müzakerelerle yürütülmesi; bu münasebetlerin büyükelçi ve elçilerle icrası ve idaresi metodu; diplomatların işi ve sanatı” şeklinde tanımlanmıştır (Demir, 2012: 7).
 
Dijital diplomasi Türkiye için çok yeni bir kavramdır. 2009 yılında gündeme gelmeye başlayan kavram zaman içerisinde diplomasi faaliyetlerinde kendine yer edinmeye başlamıştır. Uzmanların bir kısmına göre kamu diplomasisi pratikleri ve dijital diplomasi uygulamaları örtüşmemektedir. Ancak bu çalışmadaki bakış açısı bu iki alanın kesiştiği noktalara odaklanmaktadır. Kamu diplomasisi ile dijital diplomasinin birbirinden soyutlanamayacağının ve dijital diplomasinin bizatihi bir kamu diplomasisi çalışması olduğunun altı çizilmelidir. Dijital diplomasi stratejik bir adım olarak yumuşak güç unsuru olarak konumlandırılabilir. Kamu diplomasisi eylemlerinin dijital diplomasi alanında varlığını ortaya koyması, diplomasinin farklı bir yaklaşımı olan kamu diplomasisinin yeni diplomasi ile entegrasyonunu sağlayacaktır. Online nüfusun giderek arttığı süreçte kamu diplomasisi gayretleri dijital diplomasi ile birleştirilmelidir.
 
Çalışmada, “Ülkeler kamu diplomasisi ekseninde dış politikada dijital diplomasiden nasıl faydalanmaktadır?” sorusuna yanıt aranmıştır. Bu çalışma dijital diplomasi alanındaki çalışmaları değerlendirmiş ve dijital diplomasi uygulamalarını derlemiştir. Çalışmanın sonuç kısmında kamu diplomasisi perspektifinde Türkiye’nin dijital diplomasiden nasıl faydalanabileceği konusunda önerilerde bulunulmuştur. Dijital diplomasinin bir adım ötesine geçilerek dijital kamu diplomasisi vizyonu geliştirilmelidir.
 
Kamu Diplomasisinin Genel Çerçevesi Kamu diplomasisi kavramı, 1960’larda ilk kez ifade edildikten sonra ancak 1990’larda diplomatik anlamda sorunların çözümüne yönelik işlevsel bir araç olarak kullanılmaya başlanmıştır (Varoğlu, 2013: 1). Kamu diplomasisinin hedeflerine bakıldığında, kamuoyu oluşturan tüm bileşenlerin kapsandığı görülecektir (Bozkır, 2013: 32).
 
Kamu diplomasisin devletlerin halkla ilişkilerinden devletlerin pazarlanmasına dönüştüğü şeklinde tanımlar da bulunmaktadır (Rasmussen ve Merkelsen, 2012: 812). Ancak bu bakış açılarının yanı sıra “Bir algı yönetimi unsuru olarak kamu diplomasisi, devletlerin hem ülke içinde hem de dışında izledikleri politikalara ve savundukları değerlere yönelik kamuoyu oluşturmak noktasında başvurdukları önemli bir araçtır” çerçevesini çizen perspektifler kamu diplomasisini tam manasıyla karşılamaktadır (Saraçlı 2014: 273). Kamu diplomasisi kavramı ilk olarak ortaya çıktığı zamanlardan bugüne kadar önemli anlam ve uygulama değişimleri yaşamıştır.
 
Kamu diplomasisi dört temel aşamada yürütülmektedir. Birinci aşama farkındalık yaratmak, ikinci aşama ilgi uyandırmak, üçüncü aşama hedef kitlede kazanılan taraftarlar yoluyla daha geniş kitleye ulaşmak, dördüncü aşama ise ülke veya konu lehine eyleme geçilmesini sağlamaktır (Bozkır, 2013: 32-33). Medya, kültür, film, spor, teknoloji, bilim, sanat, eğitim, yüksek öğrenim, edebiyat, mimari ve inovasyon kapasitesi kamu diplomasisinin en önemli hazineleridir (Varoğlu, 2013: 18).
 
Kamu diplomasisi olgusunu Türkiye açısından ele alırken tek boyutlu bir betimleme yapmak konunun özümsenmesini, Türkiye’nin henüz bakir olan bu alandaki politikalarının ve örtük mesajlarının ortaya çıkarılmasını engeller.
 
 
Kamu Diplomasisi ve Yumuşak Güç İlişkisi

Son dönemlerde hızlı bir şekilde önem kazanan yumuşak güç, kamu diplomasisinin en önemli araçlarından biridir. Yumuşak güç, etkinin kaynağı olmasına rağmen sadece ‘etki’ olarak çerçevelenemez. Bir ülkenin yumuşak gücü üç ana unsura yaslanır; kültüre, siyasal değerlere ve dış politikalara (Nye 2005: 20; Yılmaz 2012: 55). Yumuşak güç, ülkelerin farklı kamuoylarında gündem oluşturma ve konuların sınırlarını belirlemede başat faktör olması sebebiyle her geçen gün değer kazanmakta ve devletler bu alana yönelmektedirler.
 
Yumuşak güç, 21. yüzyılda demokratik politikaların en önemli bölümünü oluşturmakla birlikte, tercihlerini kabul ettirme yeteneği, kültür, siyasal değerler, meşru görülen politikalar, cazip bir karakter gibi soyut kavramlarla ilgilidir. Yumuşak güç, insanları ikna etme ve sözlerle onları etki altına almanın ötesinde, kişileri, blokları, kitleleri ya da ülkeleri kendine çekme becerisi ve çekicilik arz etmek anlamına gelmektedir. Davranışsal perspektiften ise, yumuşak güç, çekici güç manasını taşımaktadır. Diğer yandan yumuşak güç, istediğini zor kullanmadan, silahlı güce veya paraya dayanmadan kendi havzana getirebilme meziyetidir (Nye, 2005: 15). Bilimsel çalışmalar, edebiyat, eğitim, sanat, kültür, sinema, ekonomi, turizm gibi alanlarda bir ülke ne kadar çok ülke ve toplum tarafından beğeniliyorsa, ilgi duyuluyorsa ve araştırılıyorsa yumuşak güç kapasitesi artıyor anlamına gelmektedir. Bu konuda Avrupa ülkeleri ve ABD her zaman için cazibe merkezi olmuş ve bu nedenle beyin gücü ve sanatsal zenginlik bu ülkelerde yerleşik hale gelmiştir (Kalın, 2010). Günümüzde artık ülkeler sahip oldukları; spor, sanat, bilim, kültür, eğitim, turizm ve benzeri yumuşak güç unsurları ile başka ülkeleri etkilemekte, bu ülkeler ve onların toplumları için cazip bir ülke konumuna gelmekte ve bu çerçevede kendi fikirlerini başka ülkelerde yaymaktadırlar. Ülkeler açısından yeni uluslararası paradigmada yer alabilmek için kamu diplomasisi kavramının önemini anlamak, sonuç getiren stratejileri hayata geçirmek ve kendileri için bir 'ülke markası' inşa etmek göz ardı edilemez konular haline gelmiştir (Özkan 2014: 3).
 
Ülkelerin yumuşak güç unsurları birer iletişim aracına dönüştürülerek devletler tarafından yabancı halkların zihninde yer edinmek, farklı ülkelerin kamuoyunda kendiliğinden gündeme gelmek ve medyada yer almak açısından büyük önem taşımaktadır.
 

Dijital Diplomasi Nedir?

Klasik diplomasinin çalışmalarının internet yoluyla web üzerinden gerçekleştirilmesi ve bir diyalog oluşturulması dijital diplomasi ile gerçekleştirilmektedir. Dijital diplomasi, dış politikayla ilgili gelişmelerin ve sorunların internet yoluyla çözülmesi yöntemi olarak tanımlanabilir. Dijital diplomasi aynı zamanda sosyal ağlar yoluyla özellikle Twitter ve Facebook başta olmak üzere yabancı kamuoylarının kalplerinde ve zihinlerinde yer edinilmesidir. Devletler ya da hükümet dışı organizasyonlar ile yabancı halklarla dijital araçlar kullanarak iletişime geçilmesi ve onlara bilgi aktarılması dijital diplomasi çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu diplomasi yöntemi, interaktif bir süreçtir. Olumlu gelişmelerle desteklenmesi ve planlı biçimde sürdürülmesi doğru bir yaklaşım olarak görülmektedir. Dijital diplomasi hedef kitlelere değil, hedef bireylere hitap etmektedir. Dijital diplomasi, krizlerin ve risklerin önlenmesini sağlayan bir yöntemdir (Bahcesehir, 2013; Yenisafak, 2014).
 
Dijital diplomasi, yumuşak güç, veri görselleştirme, dijital diaspora, dijital kültür diplomasisi ve dijital ülke markalaşması gibi konularla ilgilenmektedir. Dijital diplomasi, fütürizm, online chat, siber güvenlik gibi kavramları da bünyesinde barındırmaktadır. Dijital diplomasinin tanımı ve kapsamı konusunda farklı fikirler bulunmaktadır. ABD'de teknolojiye dayalı internet özgürlüğü gerektiren, halkın isteklerini önemseyen, siberaktivizmle ilgilenen ve yeni demokratik diplomasi türü olarak görülmektedir. Birleşik Krallık, klasik diplomasi sorunlarının internet yoluyla çözülmesi, klasik diplomasinin internete taşınması halini dijital diplomasi olarak değerlendirmektedir. Diğer taraftan dijital diplomasi, siyasal aktörlerin iyi niyetli ancak düzensiz sosyal medya kullanımları kesinlikle dijital diplomasi olarak değerlendirilemez (Bahcesehir, 2012).
 
Klasik diplomasinin internet ortamına taşınması diplomasiye alternatif bir yöntem sunmaktadır. Dijital diplomasinin kamu diplomasisi çerçevesinde bir strateji olarak düşünülmesi ve sistemli hale getirilmesi ülkelerin dijital ortamlarda efektif bir şekilde temsil edilmesini sağlayacaktır.
 
Günümüz dünyasında yumuşak gücün en önemli unsurlarının başında teknoloji gelmektedir. Teknolojinin bir yumuşak güç unsuru olarak kullanılması adına çok sayıda fırsat doğmuştur (Varoğlu, 2013: 7). Dijital diplomasi de bu eksende teknolojik dönüşümün bir çıktısı olarak kamu diplomasisi çerçevesinde bir araç kullanılabilir.
 
Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2553 ) Etkinlik ( 173 )
Alanlar
Afrika 65 605
Asya 76 991
Avrupa 13 613
Latin Amerika ve Karayipler 12 64
Kuzey Amerika 7 280
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1321 ) Etkinlik ( 44 )
Alanlar
Balkanlar 22 274
Orta Doğu 18 581
Karadeniz Kafkas 2 293
Akdeniz 2 173
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1276 ) Etkinlik ( 69 )
Alanlar
İslam Dünyası 53 771
Türk Dünyası 16 505
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1907 ) Etkinlik ( 71 )
Alanlar
Türkiye 71 1907

Son Eklenenler