Magrip’teki Şehit Denizcilerimiz: Oruç ve İshak Reis

Milletler ancak köklerine ve dillerine sahip çıkarak tarih sahnesinde kalabilirler. Bu kapsamda yapılabilecek en önemli ve kolay işlerden biri, dünyanın neresinde olursa olsun şehitlere sahip çıkmaktır. Onların mezarlarını kalıcı bir şekilde abat etmek, korumak, onların tarihe mal olan hizmet ve anılarını ziyaret ve anma törenleri ile yeni nesillere aktarmaktır. Avustralyalılar 100 yıldan bu yana Çanakkale’deler. ABD, İngiltere, Almanya ve tarihin akışında rol oynamış birçok ülkenin dünyanın her yerinde anıt ve şehitlikleri var. Örneğin Birinci Dünya Savaşı’nda Midilli Gemisinde şehit olan askerlerin anıt mezarları İstanbul Tarabya’daki Alman Konsolosluğu konutunun bahçesindedir. Türkiye Cumhuriyeti de şehitlerine sahip çıkmakta bu zamana kadar son derece hassas bir uygulama yürütmüştür. Türkiye’nin dünyanın 34 ülkesinde ve üç kıtada şehitlikleri var. Bunlar gayet güzel muhafaza ediliyorlar. Ancak Afrika’da sadece Mısır’da İngilizlere esir düşenlerin yattığı iki şehitliğimiz ile Trablusgarp’ta Turgut Reis’in türbesi var.

Bunlara gurur ve şerefle eklememiz gereken yeni bir anıt şehitliğe ihtiyacımız var. Nerede mi? Üç asrı aşkın Osmanlı hâkimiyetinde kalmış olan Mağrip topraklarında. Kimler için? Mağribi Osmanlı topraklarına katan ve burada Hristiyanların hemen dibinde yeni bir Türk-Osmanlı-Müslüman cephesi oluşturan Baba lakaplı Oruç Reis ile ağabeyi İshak Reis ve diğer kahramanlar için. Peki, bu kahraman denizciler, Osmanlı - Türk tarihine ne gibi katkılar sağladılar? Evet, işin en önemli yönü bence bu, anıt şehitlik yapmak sadece izin ve para işidir. Ancak onları tarihimizdeki hak ettikleri yere oturtmak, değerlerini yeni kuşaklara aktarmak ve her yıl anarak hatıralarını yaşatmak işin en zor yanıdır. Osmanlı Devleti, büyük denizci Barbaros Hayrettin Paşa’ya İstanbul’un en güzel yerinde bir türbe yaptı. Türkiye Cumhuriyeti de bahçesine daha sonra güzel bir anıt dikti. Ancak bu kahraman denizciyi, Piri Reis’i ve diğerlerini Türk milletine tam olarak tanıtabildik mi? Onların değer ve prensiplerini, taktik ve stratejilerini inceleyerek dersler çıkardık mı?

Mağrip topraklarında tanınmış denizcilerimizden sadece Turgut Reis’in kabri var. Türbesi 1565’den beri Trablusgarp’tadır. Barbaros Hayreddin Paşa’nın ağabeyleri Oruç ve İshak Reis’in Mağripteki kabirleri de yeni bulundu. Hollanda’da yaşayan İslam ve Türk tarihi araştırmacısı Dr. Mehmet Tütüncü’nün1 bizzat bölgeye giderek uzun yıllar yaptığı araştırmalar sonucunda bahse konu şehitlerimizin mezarları bulunmuştur. İki yılı aşkın süren çalışmalar sonucunda Cezayir’de Osmanlı İzleri 2adı ile 2013 yılında yayınlanan bu araştırmada aynı zamanda bölgedeki Türk kültürünün hala devam eden etkisi ve yansımalarına da yer verilmiştir.

Bu araştırmada bölgede Barbaros kardeşlerin (Oruç, İshak ve Hızır) başlattığı Türk etkisi ve kültürünün hala devam ettiği yerleşik toplulukların onlarla gurur duydukları ve son derece saygı gösterdikleri ortaya çıkmıştır. Oruç ve İshak Reisler ne yapmışlardır ki, Türk milletine mal olmayı ve saygı görmeyi hak etmişlerdir? Bunu sizlere anlatmaya çalışayım.