Fezlekelerin Okunması Bir Zorunluluktur.

Yorum

Louis Favoreu, “geri kalmış ülkelerde ‘hukuk’, tıpkı bir süper market gibidir. Burada herkes istediği şeyi istediği gibi alır” demişti. Kanatimizce son birkaç yıldır hukukumuz süper, mega hatta hiper bir markete dönüştü. ...

Louis Favoreu, “geri kalmış ülkelerde ‘hukuk’, tıpkı bir süper market gibidir. Burada herkes istediği şeyi istediği gibi alır” demişti. Kanaatimizce son birkaç yıldır hukukumuz süper, mega hatta hiper bir markete dönüştü.

19 Mart Çarşamba günü toplantı yeter sayısına ulaşılması kaydıyla TBMM’nin açılması ve bir grup milletvekilinin dört eski bakan hakkında meclis soruşturması açılması için önerge vermesi söz konusu. Pek çok yorumcu ve bu arada Sayın Meclis Başkanı, önerge ile birlikte fezlekelerin aleniyet kazanmasının soruşturmanın gizliliği ilkesini ihlal edeceği düşüncesinde.

Oysa fezlekelerin önerge öncesi okunması hukuki bir zorunluluktur. Zira verilecek önergede;

  • görev suçu teşkil eden fiilin ne olduğunun belirtilmesi,
  • bu fiilin görev sırasında ve bizzat görevle ilgili olduğu hususunun ortaya konması,
  • fail ile fiil arasında illiyet bağının kurulması
  • fiilin gerekçeli olarak nitelenmesi
  • ve ilgili ceza maddesinin gösterilmesi gerekir.

Peki önerge sahibi milletvekilleri tarafından fezlekeler okunmadan bu hususlar nasıl ortaya konulabilir? Çünkü aksi durumdan TBMM Başkanlığının kanunilik ilkesini ihlal ettiğinden bahisle önergeyi işleme koymaması gerekir.

Kanaatimizce bu noktada yapılan yorumların hatalı olması iki nedenden kaynaklanır:

  1. Pek çok yorumcu “soruşturmanın gizliliği” kavramını yorumlarken konuyu salt ceza muhakemesi hukuku açısından ele almaktadır. Oysa burada olan şey, “Yüce Divan” yargılamasının soruşturma aşamasını oluşturan “meclis soruşturması”dır. Meclis soruşturması ise aşağıda açıklanmaya çalışılacağı gibi olağan ceza soruşturmasında farklılaşan nev’i şahsına münhasır bir kurumdur ve bu da aslında bir anayasa hukuku konusudur.
  2. Gene pek çok yorumcu dört (eski) bakanın durumunu “yasama dokunulmazlığının kaldırılması” kurumu içerisinde mütalaa etmektedir. Evet bu kişiler şu an milletvekilidir ve bir milletvekili yasama dokunulmazlığı kaldırılmadıkça yargılanamaz. Ancak burada söz konusu olan, ilgili kişilerin milletvekili değil ama eski bakan sıfatıyla işledikleri iddia edilen görev suçlarıdır. Ve eski ya da yeni bakanların Yüce Divan’a sevki için ayrıca yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ihtiyaç yoktur. Milletvekilleri örneğinde, olayı bütünüyle soruşturan savcıdır. TBMM’nin dokunulmazlığı kaldırma kararı sadece yargılama yapılıp yapılmayacağına ilişkindir. Dokunulmazlık kaldırılır ise savcı iddianameyi hazırlar, davaya bakacak olan ise genel mahkemelerdir. Oysa bakanlar örneğinde teknik bir kavram olarak soruşturmayı yapan (yani savcılık görevini üstlenen) TBMM; yargılamayı yapan ise Yüce Divan sıfatı ile Anayasa Mahkemesi’dir.

Konuyu biraz daha geriden almak gerekir ise… Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre “olağan ceza yargılaması” soruşturma ve kovuşturma olmak üzere iki evreden oluşur. Soruşturma evresi, yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden, iddianamenin kabulüne kadar geçen süreci; kovuşturma evresi ise, iddianamenin kabulü ile başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar geçen evreyi ifade eder.  Delillerin toplanıp kamu davasının açılmasına kadar süren soruşturma evresini yürütme yetkisi savcılara aittir. Kovuşturma evresinde ise iddianameyi kabul etme ve yargılama yapma yetkisi genel mahkemelere aittir.

Tıpkı “olağan ceza yargılaması” gibi Yüce Divan yargılaması da “soruşturma” ve “kovuşturma” olmak üzere iki evreye ayrılır.  Ancak, Yüce Divan yargılamasında soruşturma evresi birçok yönü ile ceza yargılamasından ayrılır. Ceza muhakemesi hukukuna göre, münhasıran savcıların tekeline verilen kamu davası açma yetkisine, Anayasa tarafından Yüce divan yargılamasında bazı istisnalar getirilmiştir. Buna göre Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu üyelerinin soruşturması TBMM tarafından yapılırken, diğer kamu görevlilerinin soruşturması kendi kurumlarınca, özel kanunlardaki usullere göre yapılmaktadır. Şu halde konumuzu oluşturan dört bakan açısından Yüce Divan yargılamasında suçlama yetki ve görevi savcılara değil TBMM’ye aittir. Yüce Divan soruşturmalarında savcının herhangi bir soruşturma yetkisi yoktur. Bu yüzden kural olarak kamu davası savcı tarafından hazırlanan bir iddianame ile açıldığı halde, Yüce Divan yargılamasında iddianame yerine geçen ve Meclis soruşturması sürecinin sonunda hazırlanan“dava açan belge” ile dava açılmaktadır.

Bu açıdan Meclis soruşturması isteminin TBMM’ye iletilmesinden (ki 19 Mart tarihinde TBMM’de yapılacak olan budur) soruşturma açılmasına karar verilinceye kadar geçen aşama “hazırlık soruşturması” safhası; TBMM tarafından kurulan meclis soruşturma komisyonunun çalışmaları “ilk soruşturma” safhası; TBMM tarafından verilecek Yüce Divan’a sevk kararı ise “kovuşturmanın açılması” olarak nitelenebilir.

Kısaca söylemek gerekirse TBMM üyelerinin yaptığı iş, bir iddia faaliyetidir ve bu yönüyle bir savcının yaptığı iddia faaliyetinden hiçbir farkı yoktur. Şu halde savcıların dört bakan hakkında düzenleyip TBMM’ye gönderdikleri fezlekeler olsa olsa bir “ihbar” kabul edilebilir.

Bir suç şüphesini araştıran polisin bir takım bilgileri savcıdan gizlemesi nasıl olmayacak bir şey ise hazırlanan fezlekelerin olayı soruşturma yetkisine sahip olan TBMM’den gizlenmesi de olmayacak bir şeydir.

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2539 ) Etkinlik ( 172 )
Alanlar
Afrika 65 605
Asya 75 983
Avrupa 13 609
Latin Amerika ve Karayipler 12 64
Kuzey Amerika 7 278
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1320 ) Etkinlik ( 44 )
Alanlar
Balkanlar 22 274
Orta Doğu 18 580
Karadeniz Kafkas 2 293
Akdeniz 2 173
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1276 ) Etkinlik ( 69 )
Alanlar
İslam Dünyası 53 771
Türk Dünyası 16 505
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1895 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
Türkiye 77 1895

Son Eklenenler