Karadeniz'de Savaş Tehlikesi ve Türkiye

Yorum

Giriş Ukrayna’nın başkenti Kiev’de başlayan olaylar Kırım’a da sıçradı. Yani Karadeniz’e. Türkiye Ukrayna ile Karadeniz üzerinden komşudur. İşin ilginç yanı 1992’den beri Rusya ile de kara komşuluğumuz bitti. Deniz komşusu olduk. ...

Giriş

Ukrayna’nın başkenti Kiev’de başlayan olaylar Kırım’a da sıçradı. Yani Karadeniz’e. Türkiye Ukrayna ile Karadeniz üzerinden komşudur. İşin ilginç yanı 1992’den beri Rusya ile de kara komşuluğumuz bitti. Deniz komşusu olduk. Deniz komşulukları kara komşuluklarına benzemez.Uzak komşuluk kategorisine girer. Ama kriz anında sonuçları daha etkileyici olur. Karadeniz’in kuzey ve batı kıyıları boyunca beş devlet var. Güneyde ise sadece 1700 kilometre kıyı uzunluğuna sahip Türkiye var. O nedenle Karadeniz’deki gelişmeler güvenlik boyutuyla ülkemizi yakından ilgilendirmektedir. Ukrayna’daki olaylar neden Şubat 2014’de başladı?

Ukrayna Olayları Rusya’yı Hedef Alıyor

Rusya’nın doğu Akdeniz’deki güçlenme ve tutunma çabalarına ABD’nin Karadeniz üzerinden reaksiyon gösterdiği görülüyor. Ukrayna’daki gelişmeler kesinlikle basite alınmamalıdır. Hem kıta Avrupa’sı hem de Karadeniz bölgesi için çok tehlikeli gelişmelere yol açabilir. ABD, Sovyetlerin dağılmasından sonra genişleyen NATO vasıtasıyla Rusya’yı kendi ulusal sınırları boyunca kuşatmaya devam etti. Tampon bölge durumundaki ülkelerin hemen hemen hepsi NATO üyesi oldu. Letonya, Estonya, Litvanya, Polonya, Macaristan, Romanya, Bulgaristan başta gelen örnekler. Ancak ABD’nin Rusya’yı sıkıştırması hız kesmedi. Gürcistan ve Ukrayna sıradaki en önemli iki ülke idi. Rusya’nın savaşı göze alacağını hissettiren kesin kararlılığı, NATO’nun Ukrayna’nın üyeliğini askıya almasını sağlarken, Rusya 2008’de güney Osetya ve Abhazya’yı işgal ederek, ABD’nin Kafkasya’nın Karadeniz kapısında bir gedik açmasına izin vermedi. NATO, şimdilik yeni Gürcistan hükümetinin gündeminde yok. Ukrayna’ya gelince Ukrayna’nın jeostratejik durumu çok farklı ve çok kırılgan. Bu ülkenin tarafsızlıktan Batı yanlısı bir duruma geçmesi halinde, Rusya’nın, 1969’da Sovyet yönetimi tarafından Ukrayna yönetimine verilen Kırım’ı geri alması muhakkaktır. İster savaşla veya anlaşmalı bir barışla. Bunun nasıl olacağına, Ukrayna’yı destekleyenler ve bu duruma sebebiyet verenler karar vereceklerdir. Rusya’nın Kırım konusunda savaşı bile göze alabilme nedenleri son derece açıktır. Ama yine de sıralayalım.

  • Kırım, Batı kontrolüne geçerse 1944 yılına kadar Rus donanmasının faydalanacağı Sivastopol üssünden çıkması gerekecektir
  • Halen nüfusunun % 60’ının Rus olduğu Kırım özerk bölgesinin kaybedilmesi, Rusya’nın doğu Karadeniz’de çok dar bir kıyı alanına sıkışmasına neden olacaktır. Bu denizdeki stratejik üstünlüğünü kaybedecektir. Aynı zamanda, Akmescit, Odesa, Yalta, Sivastopol, Azak Denizi gibi tarihi, ekonomik ve ticari değerleri yüksek bir coğrafyayı da kaybedecektir. Özetle Rusya Karadeniz’de izole edilmiş olacaktır. Böyle bir sonuç, aynı zamanda Rusya’nın Akdeniz’deki gücünü de zayıflatacak bölgede deniz gücü varlığını idame ettirmekte zorlanacaktır.

Olası Senaryolar

  • Birinci Senaryo: Ukrayna doğu ve batı olarak ikiye bölünecektir. Kırım özerk bölgesi ise, 30 Mart 2014 olarak ilan edilen referandum sonrası Rusya ile bütünleşmiş olacaktır.
  • İkinci Senaryo: ABD ve AB desteği ile Ukrayna Kırım’daki referandumu kabul etmeyecektir. Rusya- Ukrayna savaşa girecektir. Bu senaryoda NATO’nun Ukrayna’ya desteği açıklanarak askeri tedbirler söz konusu olacaktır. NATO donanması Karadeniz’e çıkacak ve 1853’tekine benzer şekilde ikinci bir Kırım Savaşı yaşanacaktır. Bu savaşta Türkiye de kaçınılmaz olarak savaşa katılacağından Montrö Sözleşmesi gereğince NATO gemileri limitsizce Karadeniz’e çıkabileceklerdir. Bu senaryo kısa zamanda kıta Avrupa’sında dakaçınılmaz bir savaşı başlatacaktır.
  • Üçüncü Senaryo: Ukrayna hükümeti Rusya ile bir anlaşma yaparak Kırım’ı Rusya’ya terk etme karşılığında kalan bölümün toprak bütünlüğünü koruyacaktır

Krizin Olası Ekonomik - Siyasi Yansımaları ve Türkiye

  • Krizin savaşa dönüşmesi haline en zararlı çıkacak ülkelerden biri Türkiye olacaktır
  • Ukrayna üzerinden Avrupa’ya giden Rus gazına kısa vadede yeni bir güzergâh belirlenmesi gerekecektir
  • Rusya’nın Ukrayna’ya keseceği ekonomik ve ticari desteğin AB ve ABD tarafından sağlanması gerekecektir. Bunun oldukça yüksek bir maliyeti olacaktır ve ne kadar sürdürülebilecektir?
  • Ukrayna krizi Rusya ve Batı arasında son derece ciddi bir güven bunalımı yaratmıştır. Bu durum nasıl düzeltilecektir? ABD ve AB arı kovanına çomak sokmuşlardır. Yeni bir Soğuk Savaş döneminin başlaması kaçınılmaz olacaktır.
  • Rusya- Türkiye ilişkileri gerginleşecektir. Bu durum ticari ve enerji alanında çok ciddi sonuçlar doğurabilir

Türkiye’nin En Uygun Dış Politika Seçenekleri

  • Türkiye, bu krizde kesinlikle tarafsız kalmalıdır. Bu aşamada ister tatbikat, isterse lojistik destek kapsamında olsun Karadeniz’deki NATO veya müstakil ABD operasyonlarına iştirak etmemelidir.
  • Olası bir NATO veya BM harekâtını veto etmeli veya katılmamalıdır. Böylece Montrö Sözleşmesi gereğince Boğazlar üzerindeki kontrol yetkisini kullanabilmelidir.
  • Kırım’daki Tatarlara Ukrayna ve Rusya arasında bir tercih yapmamaları ve kesinlikle taraf olmamaları tavsiye edilmelidir. Bu bağlamda Kırım Tatar cemaatinin mevcut mevcut durum ve haklarının korunması hedef alınmalıdır. Kırımın Rusya’ya bağlanması halinde de Tatarların haklarının korunması ve geliştirilmesinin garanti edilmesi için çalışılmalıdır.

Mart 2014

Dr. Nejat Tarakçı

Jeopolitikçi ve Stratejist

ntarakci@gmail.com

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2701 ) Etkinlik ( 221 )
Alanlar
Afrika 76 636
Asya 98 1074
Avrupa 22 637
Latin Amerika ve Karayipler 16 67
Kuzey Amerika 9 287
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1375 ) Etkinlik ( 52 )
Alanlar
Balkanlar 24 293
Orta Doğu 22 604
Karadeniz Kafkas 3 296
Akdeniz 3 182
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1292 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
İslam Dünyası 58 781
Türk Dünyası 19 511
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2043 ) Etkinlik ( 81 )
Alanlar
Türkiye 81 2043

1989'da Berlin Duvarı'nın yıkılmasından sonra Amerikan hegemonyasının zirve dönemi başlamıştı. Amerikan kibrinin doruk noktası, tüm Orta Doğu'yu yeniden inşa edebilmeyi umduğu 2003 yılındaki Irak'ın işgaliydi. Bu dönemdeki tek kutupluluk derecesi tarihte nadirdir. ;

Bu tarihî ve güzel şehir İstanbul, uzun zamandır Batı ile Doğu'yu birbirine bağlayan köprü olarak bilinir ve umarım bu etkinlik, müreffeh ve gelişmiş bir bölgeye ulaşmak için İstanbul Boğazı'nın iki tarafını daha iyi anlamaya yardımcı olur.;

6. Türkiye - Körfez Savunma ve Güvenlik Forumu; “Yeni Dengeler, Yeni Roller, Yeni İttifaklar“ ana temasıyla TASAM Millî Savunma ve Güvenlik Enstitüsü tarafından, 04 Kasım 2022 tarihinde, Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter’de yapılan 8. İstanbul Güvenlik Konferansı alt etkinliği olarak ...;

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik ve Uzay Forumu “Geleceğin Güvenlik Ekosistemi ve Stratejik Dönüşüm için Ortaklık“ ana teması altında TASAM Afrika Enstitüsü ile TASAM Millî Savunma ve Güvenlik Enstitüsü tarafından, 04 Kasım 2022 tarihinde Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter’de yapıl...;

4. Denizcilik ve Deniz Güvenliği Forumu 2022; “Asya Yüzyılı, Denizci Devlet Ekosistemi ve Mavi Gezegen“ ana teması ile TASAM Millî Savunma ve Güvenlik Enstitüsü tarafından, 03 Kasım 2022’de Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter’de yapılan 8. İstanbul Güvenlik Konferansı alt-etkinliği olar...;

İstanbul Siber-Güvenlik Forumu; “Post-Güvenlik, Dijital Devrim, Döngüsel Ekonomi ve Siber Ekosistem” ana temasıyla TASAM Millî Savunma ve Güvenlik Enstitüsü tarafından, 03 Kasım 2022 tarihinde, Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter’de yapılan 8. İstanbul Güvenlik Konferansı alt etkinliği ...;

Bu konferansın teması; "Post-Güvenlik İkilemler, Entegrasyonlar, Modeller ve Asya". İçinde bulunduğumuz zaman düşünüldüğünde gerçekten uygun bir tema. Çünkü ilgili ulus-devletlerimizin ulusal güvenliğine yönelik tehditler, üç kattan fazla artarak karmaşık güvenlik ikilemlerini ortaya çıkarmaktadır.;

Türkiye’de ilk kez 2015 yılında düzenlenen ve bu yıl sekizincisi gerçekleştirilen İstanbul Güvenlik Konferansı, “Post-Güvenlik İkilemler, Entegrasyonlar, Modeller ve Asya“ ana teması ile TASAM Millî Savunma ve Güvenlik Enstitüsü tarafından, 03-04 Kasım 2022 tarihinde Ramada Hotel & Suites by Wyndham...;

Afrika 2063 Ağı İstişare Toplantısı 2

  • 20 Eki 2022 - 20 Eki 2022
  • Çevrimiçi - 14.00

Afrika 2063 Ağı İstişare Toplantısı 1

  • 06 Eki 2022 - 06 Eki 2022
  • Çevrimiçi - 14.00

İstanbul Siber-Güvenlik Forumu

Bilgi teknolojilerinin hızlı gelişimi, aynı büyüklükteki güvenlik sorunlarını beraberinde getirmiştir. İnternetin ilk yıllarında bilgi güvenliğinin üç önemli bileşeni olan “erişilebilirlik, gizlilik, bütünlük” kavramlarından “erişilebilirlik” öne çıkmış; önce internetin gelişmesi ve işletilmesi düşünülmüş, “gizlilik ve bütünlük” geri planda kalmıştır.

  • 03 Kas 2022 - 03 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

6. Türkiye - Körfez Savunma ve Güvenlik Forumu

  • 04 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik ve Uzay Forumu

  • 04 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

4. Denizcilik Ve Deniz Güvenliği Forumu 2022

  • 03 Kas 2022 - 03 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “ABD Hegemonyasına Meydan Okuyan Çin’in Zorlu Virajı; Güney Çin Denizi” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Sri Lanka’nın Çöküşüne Küresel Siyaset Çerçevesinden Bir Bakış” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Çin-Japon Anlaşmazlığında Doğu Çin Denizi Derinlerdeki Travmalar” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Devlet geleneğimizde yüksek emsalleri bulunan Meritokrasi’nin tarifi; toplumda bireylerin bilgi, bilgelik, beceri, çalışkanlık, analitik düşünce gibi yetenekleri ölçüsünde rol almalarıdır. Meritokrasi din, dil, ırk, yaş, cinsiyet gibi özelliklere bakmaksızın herkese fırsat eşitliği sunar ve başarıyı...