Karadeniz'de Savaş Tehlikesi ve Türkiye

Yorum

Giriş Ukrayna’nın başkenti Kiev’de başlayan olaylar Kırım’a da sıçradı. Yani Karadeniz’e. Türkiye Ukrayna ile Karadeniz üzerinden komşudur. İşin ilginç yanı 1992’den beri Rusya ile de kara komşuluğumuz bitti. Deniz komşusu olduk. ...

Giriş

Ukrayna’nın başkenti Kiev’de başlayan olaylar Kırım’a da sıçradı. Yani Karadeniz’e. Türkiye Ukrayna ile Karadeniz üzerinden komşudur. İşin ilginç yanı 1992’den beri Rusya ile de kara komşuluğumuz bitti. Deniz komşusu olduk. Deniz komşulukları kara komşuluklarına benzemez.Uzak komşuluk kategorisine girer. Ama kriz anında sonuçları daha etkileyici olur. Karadeniz’in kuzey ve batı kıyıları boyunca beş devlet var. Güneyde ise sadece 1700 kilometre kıyı uzunluğuna sahip Türkiye var. O nedenle Karadeniz’deki gelişmeler güvenlik boyutuyla ülkemizi yakından ilgilendirmektedir. Ukrayna’daki olaylar neden Şubat 2014’de başladı?

Ukrayna Olayları Rusya’yı Hedef Alıyor

Rusya’nın doğu Akdeniz’deki güçlenme ve tutunma çabalarına ABD’nin Karadeniz üzerinden reaksiyon gösterdiği görülüyor. Ukrayna’daki gelişmeler kesinlikle basite alınmamalıdır. Hem kıta Avrupa’sı hem de Karadeniz bölgesi için çok tehlikeli gelişmelere yol açabilir. ABD, Sovyetlerin dağılmasından sonra genişleyen NATO vasıtasıyla Rusya’yı kendi ulusal sınırları boyunca kuşatmaya devam etti. Tampon bölge durumundaki ülkelerin hemen hemen hepsi NATO üyesi oldu. Letonya, Estonya, Litvanya, Polonya, Macaristan, Romanya, Bulgaristan başta gelen örnekler. Ancak ABD’nin Rusya’yı sıkıştırması hız kesmedi. Gürcistan ve Ukrayna sıradaki en önemli iki ülke idi. Rusya’nın savaşı göze alacağını hissettiren kesin kararlılığı, NATO’nun Ukrayna’nın üyeliğini askıya almasını sağlarken, Rusya 2008’de güney Osetya ve Abhazya’yı işgal ederek, ABD’nin Kafkasya’nın Karadeniz kapısında bir gedik açmasına izin vermedi. NATO, şimdilik yeni Gürcistan hükümetinin gündeminde yok. Ukrayna’ya gelince Ukrayna’nın jeostratejik durumu çok farklı ve çok kırılgan. Bu ülkenin tarafsızlıktan Batı yanlısı bir duruma geçmesi halinde, Rusya’nın, 1969’da Sovyet yönetimi tarafından Ukrayna yönetimine verilen Kırım’ı geri alması muhakkaktır. İster savaşla veya anlaşmalı bir barışla. Bunun nasıl olacağına, Ukrayna’yı destekleyenler ve bu duruma sebebiyet verenler karar vereceklerdir. Rusya’nın Kırım konusunda savaşı bile göze alabilme nedenleri son derece açıktır. Ama yine de sıralayalım.

  • Kırım, Batı kontrolüne geçerse 1944 yılına kadar Rus donanmasının faydalanacağı Sivastopol üssünden çıkması gerekecektir
  • Halen nüfusunun % 60’ının Rus olduğu Kırım özerk bölgesinin kaybedilmesi, Rusya’nın doğu Karadeniz’de çok dar bir kıyı alanına sıkışmasına neden olacaktır. Bu denizdeki stratejik üstünlüğünü kaybedecektir. Aynı zamanda, Akmescit, Odesa, Yalta, Sivastopol, Azak Denizi gibi tarihi, ekonomik ve ticari değerleri yüksek bir coğrafyayı da kaybedecektir. Özetle Rusya Karadeniz’de izole edilmiş olacaktır. Böyle bir sonuç, aynı zamanda Rusya’nın Akdeniz’deki gücünü de zayıflatacak bölgede deniz gücü varlığını idame ettirmekte zorlanacaktır.

Olası Senaryolar

  • Birinci Senaryo: Ukrayna doğu ve batı olarak ikiye bölünecektir. Kırım özerk bölgesi ise, 30 Mart 2014 olarak ilan edilen referandum sonrası Rusya ile bütünleşmiş olacaktır.
  • İkinci Senaryo: ABD ve AB desteği ile Ukrayna Kırım’daki referandumu kabul etmeyecektir. Rusya- Ukrayna savaşa girecektir. Bu senaryoda NATO’nun Ukrayna’ya desteği açıklanarak askeri tedbirler söz konusu olacaktır. NATO donanması Karadeniz’e çıkacak ve 1853’tekine benzer şekilde ikinci bir Kırım Savaşı yaşanacaktır. Bu savaşta Türkiye de kaçınılmaz olarak savaşa katılacağından Montrö Sözleşmesi gereğince NATO gemileri limitsizce Karadeniz’e çıkabileceklerdir. Bu senaryo kısa zamanda kıta Avrupa’sında dakaçınılmaz bir savaşı başlatacaktır.
  • Üçüncü Senaryo: Ukrayna hükümeti Rusya ile bir anlaşma yaparak Kırım’ı Rusya’ya terk etme karşılığında kalan bölümün toprak bütünlüğünü koruyacaktır

Krizin Olası Ekonomik - Siyasi Yansımaları ve Türkiye

  • Krizin savaşa dönüşmesi haline en zararlı çıkacak ülkelerden biri Türkiye olacaktır
  • Ukrayna üzerinden Avrupa’ya giden Rus gazına kısa vadede yeni bir güzergâh belirlenmesi gerekecektir
  • Rusya’nın Ukrayna’ya keseceği ekonomik ve ticari desteğin AB ve ABD tarafından sağlanması gerekecektir. Bunun oldukça yüksek bir maliyeti olacaktır ve ne kadar sürdürülebilecektir?
  • Ukrayna krizi Rusya ve Batı arasında son derece ciddi bir güven bunalımı yaratmıştır. Bu durum nasıl düzeltilecektir? ABD ve AB arı kovanına çomak sokmuşlardır. Yeni bir Soğuk Savaş döneminin başlaması kaçınılmaz olacaktır.
  • Rusya- Türkiye ilişkileri gerginleşecektir. Bu durum ticari ve enerji alanında çok ciddi sonuçlar doğurabilir

Türkiye’nin En Uygun Dış Politika Seçenekleri

  • Türkiye, bu krizde kesinlikle tarafsız kalmalıdır. Bu aşamada ister tatbikat, isterse lojistik destek kapsamında olsun Karadeniz’deki NATO veya müstakil ABD operasyonlarına iştirak etmemelidir.
  • Olası bir NATO veya BM harekâtını veto etmeli veya katılmamalıdır. Böylece Montrö Sözleşmesi gereğince Boğazlar üzerindeki kontrol yetkisini kullanabilmelidir.
  • Kırım’daki Tatarlara Ukrayna ve Rusya arasında bir tercih yapmamaları ve kesinlikle taraf olmamaları tavsiye edilmelidir. Bu bağlamda Kırım Tatar cemaatinin mevcut mevcut durum ve haklarının korunması hedef alınmalıdır. Kırımın Rusya’ya bağlanması halinde de Tatarların haklarının korunması ve geliştirilmesinin garanti edilmesi için çalışılmalıdır.

Mart 2014

Dr. Nejat Tarakçı

Jeopolitikçi ve Stratejist

ntarakci@gmail.com

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2681 ) Etkinlik ( 219 )
Alanlar
Afrika 74 630
Asya 98 1060
Avrupa 22 637
Latin Amerika ve Karayipler 16 68
Kuzey Amerika 9 286
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1369 ) Etkinlik ( 52 )
Alanlar
Balkanlar 24 290
Orta Doğu 22 600
Karadeniz Kafkas 3 297
Akdeniz 3 182
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1292 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
İslam Dünyası 58 781
Türk Dünyası 19 511
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2033 ) Etkinlik ( 80 )
Alanlar
Türkiye 80 2033

Avrupa Birliği (AB)'nden ayrılarak tarihinde yeni bir sayfa açan Birleşik Krallık, aktif bir küresel oyuncu olarak rolünü yeniden tanımlamak istemekte ve vizyon ve stratejisini kendisinin belirlediği güvenlik, savunma, kalkınma, uluslararası ilişkiler alanında yeni arayışlar içerisinde bulunmaktadır...;

“Şayet Türkler olmasaydı Rus tarihi en azından 1000 yıldır boşluk içinde kalırdı!” demek yanlış sayılamaz. Zira Türk-Rus ilişkilerinin tarihi, yüzyıllardır birbiriyle komşuluk yanında aynı bölgeyi ve hatta aynı devleti paylaşan, bugün dahi paylaşmaya devam eden eşine az rastlanır bir ilişkiler yumağ...;

Dünya İslâm Forumu ve İslâm Ülkeleri Düşünce Kuruluşları Platformu (ISTTP) tarafından, dördüncü defa verilecek olan İslâm Dünyası İstanbul Ödülleri açıklandı.;

II. Dünya Savaşı sonrasında ABD ve Birleşik Krallık tarafından temeli atılan Beş Göz ittifakı, Birleşik Krallık, ABD, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda arasındaki teknik istihbarat iş birliği mekanizmasıdır. Sorumluluk sahaları açıkça beyan edilmese de üye ülkelerin dünyanın belirli bölgelerine yön...;

Soğuk Savaş Dönemi ertesinde dünyada oluşan tek kutuplu düzenin ortadan kalkmaya başladığı ve güvenlik ortamında yeni dengelerin oluştuğunun emareleri görülmeye başlamıştır. Değişimde, ABD’nin Ortadoğu bölgesinde son 20 yılda kaybettiği enerji ve kendi iç sorunlarının ortaya çıkışı mutlaka göz önünd...;

03-05 Nisan 2013 tarihinde İstanbul’da düzenlenen 2. Dünya Türk Forumu sonuç bildirgesinde; Forum bünyesinde bir “Türk Dünyası Ödülü“ ihdas edilmesi benimsenmişti. Türk Dünyası’nın vizyon ve derinliğini güçlendiren başarılı kişiler ile kurumları onurlandırmak ve teşvik etmek amacı ile farklı kategor...;

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı.;

Afrika 54 ülke barındıran bir kıtadır. 30 milyon km2 alana sahip olan bu kıta Akdeniz, Kızıldeniz ve Atlantik Okyanusu tarafından çevrilmektedir. Afrika, Cebelitarık Boğazı ile Avrupa Kıtası’na bağlıdır. Sömürgecilik döneminden itibaren Avrupa kıtasının etkisi altında kalmıştır. ;

İstanbul Siber-Güvenlik Forumu

Bilgi teknolojilerinin hızlı gelişimi, aynı büyüklükteki güvenlik sorunlarını beraberinde getirmiştir. İnternetin ilk yıllarında bilgi güvenliğinin üç önemli bileşeni olan “erişilebilirlik, gizlilik, bütünlük” kavramlarından “erişilebilirlik” öne çıkmış; önce internetin gelişmesi ve işletilmesi düşünülmüş, “gizlilik ve bütünlük” geri planda kalmıştır.

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • DTB Hilton İstanbul Topkapı Otel -
  • İstanbul - Türkiye

6. Türkiye - Körfez Savunma Ve Güvenlik Forumu

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik Ve Uzay Forumu

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

4. Denizcilik Ve Deniz Güvenliği Forumu 2022

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

8. İstanbul Güvenlik Konferansı (2022)

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

Dünya Türk Forumu Akil Kişiler Kurulu Toplantısı 5

Dünya Türk Forumu Akil Kişiler Kurulu’nun beşinci toplantısı 25 Mayıs 2023 tarihinde İstanbul’da 6. Dünya Türk Forumu marjında gerçekleştirilecektir.

  • 14 Haz 2023 - 14 Haz 2023
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Devlet geleneğimizde yüksek emsalleri bulunan Meritokrasi’nin tarifi; toplumda bireylerin bilgi, bilgelik, beceri, çalışkanlık, analitik düşünce gibi yetenekleri ölçüsünde rol almalarıdır. Meritokrasi din, dil, ırk, yaş, cinsiyet gibi özelliklere bakmaksızın herkese fırsat eşitliği sunar ve başarıyı...

Gündem 2063, Afrika'yı geleceğin küresel güç merkezine dönüştürecek yol haritası ve eylem planıdır. Kıtanın elli yıllık süreci kapsayan hedeflerine ulaşma niyetinin somut göstergesidir.

Geçmişte büyük imparatorluklar kuran Çin ve Hindistan, 20. asırda boyunduruktan kurtularak bağımsızlıklarına kavuşmuş ve ulus inşa sorunlarını aştıkça geçmişteki altın çağ imgelerinin cazibesine kapılmıştır.

Meritokrasi Devlet geleneğimizde yüksek emsalleri bulunan Meritokrasi’nin tarifi; toplumda bireylerin bilgi, bilgelik, beceri, çalışkanlık, analitik düşünce gibi yetenekleri ölçüsünde rol almalarıdır. Meritokrasi din, dil, ırk, yaş, cinsiyet gibi özelliklere bakmaksızın herkese fırsat eşitliği sunar...

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ilişkilerinin bugünü ve geleceğinin ele alındığı Avrupa Birliği Sempozyumu, Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) ile Türk Avrupa Bilimsel ve Eğitimsel Araştırmalar Vakfı (TAVAK) işbirliğinde 02 Şubat 2018’de İstanbul Taksim Hill Otel’de gerçekleştirildi.