Vize Muafiyeti İçin Geri Kabul

Makale

Avrupa Birliği, son dönemde özellikle Ortadoğu’daki gelişmelerin de etkisiyle meydana gelen göç akınları için çözüm yolları bulmaya çalışıyor. Ana göçmen rotalarından en önemlisi, Akdeniz üzerinden geçen yoldur. Orta ve Doğu Akdeniz rotalarında transit ve hedef ülkeler de genel olarak bellidir....

Avrupa Birliği, son dönemde özellikle Ortadoğu’daki gelişmelerin de etkisiyle meydana gelen göç akınları için çözüm yolları bulmaya çalışıyor. Ana göçmen rotalarından en önemlisi, Akdeniz üzerinden geçen yoldur. Orta ve Doğu Akdeniz rotalarında transit ve hedef ülkeler de genel olarak bellidir. Fakat yaşanan bir facia bu ‘malumun ilanı’nda büyük rol oynadı. Ekim 2013’te İtalya’nın Lampedusa Adası yakınlarında 500’den fazla kaçak göçmen taşıyan bir teknenin yanarak batması ve 100’den fazla mültecinin hayatını kaybetmesi üzerine Avrupa Komisyonu’nun İçişlerinden sorumlu üyesi Cecilia Malmström “Üye ülkeler sorumluluklarını yerine getirmeli. Zira bugün sadece 6 veya 7 ülke sorumluluklarını yerine getiriyor...“ diyerek tepkisini dile getirmişti.

Doğu Akdeniz rotası denilen ve Yunanistan, Bulgaristan ve Kıbrıs’tan AB’ye giriş yapan yasadışı göçmenlerin neredeyse tamamının Türkiye üzerinden geçtiği hesaplanmaktadır. Yasadışı göçmen rotaları arasında en yüksek insan geçiş oranı da yine bu rotadır ( kaçak geçişlerin yaklaşık %80’i ). Frontex’in verilerine göre en çok yasadışı göçün yaşandığı bu noktada önlemler alınmaya çalışıldı. AB sınırı kabul edilen Yunanistan ve Bulgaristan ile Türkiye sınırında birtakım önlemler alındı. Bunlardan en önemlisi, Yunanistan’ın kara sınırına uyguladığı ‘duvar’ politikası. Bu sayede karadan geçişlerin azaldığına dikkat çeken Frontex raporu, bu sefer denizyolu geçişlerinin arttığına işaret etmektedir. Tüm itirazlara rağmen, Bulgaristan’ın da bu uygulamayı hayata geçirmeye başladığı biliniyor.[1]

AB açısından, yasadışı göçmenler sorununun en iyi çözümü ise AB sınırına gelmelerini engellemek. Bu sebeple göç veren ülkelerde yapılan çalışmaların yanında transit ülkeler için de bazı projeler geliştirilmektedir. Bu projelerden bazıları, transit ülke olarak Türkiye için de söz konusu. Türkiye, AB uyum çalışmaları çerçevesinde resmi olarak göç ve sığınma politikalarında reforma gitmiş ve AB ile uyumlu hale getirmeye çalışmıştır. İltica ve Yabancılar Kanunu, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, pasaport ve kimliklerin yenilenmesi ve sınır güvenliği mevzusunda gelişmelerin kaydedilmesi aslında Geri Kabul Anlaşması bağlamında atılan adımlardır.

Başbakan Erdoğan’ın AB için “yük olmaya değil yük almaya geliyoruz“ söyleminin somutlaşmış hali olarak söz konusu Geri Kabul Anlaşması’nı görebiliriz. Zira AB topraklarına kaçak olarak giren göçmenlerin hangi yolla geldiklerinin tespit edilmesi oldukça zor. Bunun için de öncelikle göç eden kişinin ifadesine başvurulacağı biliniyor. Türkiye’ye iade edilen yasadışı göçmenlerin yasal statüleri belirlenene kadar Türkiye’de kalması öngörülüyor. Hatta kaynak ülkeler ile AB ve Türkiye’nin geri kabul anlaşması olmadığından Türkiye’nin söz konusu göçmenleri ülkelerine gönderemeyeceği ve dolayısıyla bu göçmenlerin Türkiye’de kalabilecekleri öngörülüyor. Üstelik geri kabul edilen göçmenler için kullanılacak bütçenin AB ile birlikte Türkiye’ye de sorumluluk yüklediği görülebilir. Bütçenin belirsizliği anlaşmanın teknik olarak en sıkıntılı taraflarından biridir.

Türkiye Geri Kabul Anlaşması ile birlikte Türk vatandaşlarının AB ülkelerine vizesiz seyahat etmesini sağlamak adına “Türkiye ile Vize Muafiyeti Rejimi İçin Yol Haritası“ metni de kabul edildi. Geri kabul ile vize muafiyeti arasında resmi çerçevede bir bağ olmamakla birlikte Türkiye ile AB arasındaki görüşmelerde müşterek konular olarak görülmektedir. Göç ve sınır kontrolü konuları hakkında gelişme talep eden vize muafiyeti metni yasadışı göçmenlerin geri kabulü konusunda da Geri Kabul Anlaşması’nın işlerliği üzerinde durmaktadır.

Sürecin ilk başından beri Türkiye’nin açıkça ifade ettiği çekincesi, sürecin sonunda vize muafiyetinin sağlanmamasıdır. Bunun için aslında bir garanti de talep etti. Fakat 2012 Haziranında Türkiye’nin parafladığı Geri Kabul Anlaşması’nın sonucunda vize muafiyetinin sağlanmasının kesin olmadığı görüşü dile getirilmişti. AB Komisyonu’nun o dönemde konuyla ilgili en yetkili isimlerinden olan İçişleri Direktörlüğü Genel Müdürü Stefano Manservisi konuyla ilgili olarak “Sonuçla ilgili garanti veremeyiz. Vereceğimiz tek garanti adil olunacağı garantisidir. Süreç sonunda vize muafiyeti verilip verilmeyeceğini ise Avrupa Parlamentosu’nda yapılacak oylama ve üye ülkelerin nitelikli çoğunluk temelinde yapacağı oylama belirler“ diyerek Türkiye’nin garanti isteğine olumlu cevap verilemeyeceğini nitelemişti. Bu çekincenin bugün hala devam ettiğini anlaşmadaki ‘tek taraflı askıya alma hakkı’ndan anlayabiliriz. Türkiye bu hakkını eğer AB vize muafiyeti konusunda taahhütlerinin gerisine düşerse kullanabilecek. Böyle soyut bir kavramın uygulanabilirliği oldukça tartışmalı. Üstelik AB de Geri Kabul ile ilgili Türkiye’nin yaptıklarını yeterli görmezse Vize Muafiyeti sürecini askıya alabilecek. AB ile karşılıklı güven ortamının oldukça yara aldığı bir dönemde anlaşmaya böyle bir madde koymak aslında karşılıklı güvensizliğin bir göstergesi olarak algılanabilir.

Şüphesiz bu güvensizlik, AB Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Olli Rehn’in 2008 yılında yaptığı açıklamanın da üzerine inşa edildiği zihinsel temelden kaynaklanmaktadır. Bu temel, serbest dolaşımın başlaması durumunda Müslüman göçmen sayısındaki büyük artış ve bu nüfusun entegrasyona karşı direncini konu alır ve bu algı Avrupa’da oldukça yaygındır. Rehn de bu tutumu onaylamamakla birlikte Avrupa kamuoyundaki bu korkular neticesinde ‘uzun geçiş dönemi’ ve ‘kalıcı önlemler’ yolu ile Türkiye’nin serbest dolaşımdan faydalandırılmayabileceğini dile getirmişti. Öyle ki Avrupa’daki bazı köşe yazarları ve siyasetçiler, serbest dolaşım hakkından vazgeçmesi halinde Türkiye ile üyelik müzakerelerinin daha hızlı ilerleyeceğini dahi dile getiriyor. Avrupa’da yaşanan hukuki süreçler de ‘kafa karışıklığı’nın bir göstergesi niteliğinde. 2011 yılında Almanya’da Munih İdare Mahkemesi 1973’te imzalanan Katma Protokol çerçevesinde verdiği ‘Türklerin turistik ziyaretler için vize alma zorunluluğu olmadığına’ dair karara[2] karşın 2013 Eylül’ünde Avrupa Adalet Divanı tarafından ‘hizmet almak için yapılacak ziyaretlerde vize zorunluluğunu’ onaylayan bir karar almıştır.

Anlaşmaların hukuki temellerinden kaynaklanan, gelecekleri hakkında da belirsizlikler de vardır. Nitekim geri kabul de vize muafiyeti de katılım müzakerelerinin Güney Kıbrıs tarafından dondurulan fasılları ( 2., 24. ve 31. Fasıllar ) içinde değerlendirilmekte ve Türkiye’nin AB üyeliği neticesinde hak ve sorumluluklar almasını sağlamaktadır. Doğal olarak süreç sonunda Güney Kıbrıs’ın Birlik içinde nasıl hareket edeceği ve süreç sonunda Birlik üyesi ülkelerin nitelikli çoğunluğunun onayını alması gereken vize muafiyetine nasıl bakacağı bilinmemektedir.

Bu süreç içerisinde vize muafiyetine giderken öncelikle vize kolaylığı, vize liberlizasyonu gibi kademeler halinde geçileceği öngörülüyor. Bu süreci etkileyebilecek unsurlardan biri de, şüphesiz Türkiye’nin şu anda uyguladığı vize politikasıdır. Birçok ülkeyle ( özellikle AB’nin çekinceli olduğu Ortadoğu ülkeleri ) vizeleri kaldıran veya kolaylaştıran Türkiye’nin bu durumu da AB ile yürütülen vize muafiyeti sürecini etkileyecektir. Hatta AB ile söz konusu vize muafiyeti sağlanması için bazı ülkeler ile yapılan vizesiz seyahat anlaşmalarının askıya alınması gündeme gelebilir.

Konu o kadar tartışmaya açıldı ki, AB Bakanlığı süreç hakkında merak edilen 21 sorunun cevabını içeren bir kitapçık hazırlattı ve kitapçıkta ‘geri kabul’ ve ‘vize muafiyeti’ ayrı ayrı değerlendirildi.[3] Böylece birçok ihtilaflı konuyu açıklığa kavuşturmayı hedefleyen Bakanlık uygulamaya konulacak metinlerin resmi ayrıntılarını ve Türkiye’nin bu anlaşmadaki yeri ve sorumluluklarını anlatmıştır. Böyle bir kitapçığın hazırlanması da Türk kamuoyunun bu konularda kafasının oldukça karışık olduğunu ve/veya olumsuz görüşe sahip olduğunun göstergesi olarak kabul edilebilir.

Burada asıl tartışılması gereken sorun bu tip anlaşmaların Türkiye’yi AB’de hangi konuma getirdiğidir. Gümrük Birliği gibi Geri Kabul Anlaşması ve Vize Muafiyeti gibi anlaşmalar AB’ye üye olmadan imzalanması Türkiye’yi üyelik sürecinde kuvvetlendirir mi yoksa başka bir ortaklık pozisyonuna doğru mu sürükler? Türkiye ucu açık bir süreci daha kaldırabilir mi? Ayrıca Geri Kabul Anlaşması ile birlikte temel sorun da yasadışı göçmenlerin bu anlaşma ile Avrupa’nın sorunu olmaktan çıkıp artık Türkiye’nin sorunu olacağı yönünde. Zira bu görüşe göre Birlik içine girmeden Türkiye’nin Avrupa’daki göçmenler için bir toplama merkezi haline geleceği tezini savunmaktadır. Hâlihazırda zaten transit ülke konumundan hedef ülke konumuna dönüşmeye başlayan Türkiye böylece daha fazla göçmen ile ilgilenmek zorunda kalabilir. Tüm bu sorunların müzakerelerin devamında daha netleşeceği kesin. Fakat AB ile Türkiye arasındaki ilişkinin dalgalı hali böyle kapsamlı anlaşmalar için temkinli olunması gerekliliğini sağlamaktadır.

[1] http://frontex.europa.eu/assets/Publications/Risk_Analysis/Annual_Risk_Analysis_2013.pdf

[2] Münih İdare Mahkemesi’nin aldığı karar Alman Devleti tarafından uygulanmamıştır.

[3]http://www.abgs.gov.tr/files/pub/turkiye_ab_vize_muafiyeti_sureci_ve_geri_kabul_anlasmasi_hakkinda_temel_sorular_ve_yanitlari.pdf

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2673 ) Etkinlik ( 219 )
Alanlar
Afrika 74 628
Asya 98 1055
Avrupa 22 636
Latin Amerika ve Karayipler 16 68
Kuzey Amerika 9 286
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1367 ) Etkinlik ( 52 )
Alanlar
Balkanlar 24 290
Orta Doğu 22 599
Karadeniz Kafkas 3 297
Akdeniz 3 181
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1289 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
İslam Dünyası 58 779
Türk Dünyası 19 510
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2033 ) Etkinlik ( 80 )
Alanlar
Türkiye 80 2033

Bilindiği üzere SSCB’nin yıkılmasının ardından siyasi, askerî ve sosyo-ekonomik açıdan çeşitli zorlukla mücadele eden Rusya Federasyonu’nun kısa sürede toplanıp yeniden küresel güç olmak hedefinde Afrika önemli stratejik konuma sahiptir.;

Güneydoğu Asya’dan Avustralya hattına uzanan kara coğrafyasına yakınlığı ve Pasifik Okyanusu’nun ortalarında yer alan coğrafi konumu ülkeye jeopolitik değer katıyor. Ülkeyi kontrolü altında tutmayı başaran küresel aktör, Pasifik coğrafyasını kontrol etme noktasında rakiplerine karşı avantaj kazanıyo...;

Rusya Federasyonu (RF)’nun Ukrayna’da düzenlediği saldırıların trajik görüntülerinin gündemi belirlediği bu günlerde dünya kamuoyu mevcut gelişmeleri anlamak için çaba harcarken Asya-Pasifik gelişmelerini gözden kaçırıyor. ;

Balkanlar’a dair anlatılarda zaman zaman “Türklerin Balkanlar’dan çekilişinin…” ya da “Türklerin Balkanlardan çıkışının…” diye oldukça sorunlu bir ifadeyle karşılaşırız. Her iki ifade ve varyantlarının en temel hatası, bir siyasi iktidar ve hegemon güç olarak Osmanlı idaresinin Balkan Savaşları sonr...;

Asya Kalkınma Bankası’nın önceki raporlarına olduğu gibi bu rapora da “çok boyutlu küreselleşme motivasyonu” damgasını vurmaktadır. . Ticaret, değer zincirleri, dış yatırım, entegrasyon, insan ve mal devinimi, demografik dönüşüm, üretim ve teknoloji gibi hemen her konu, bu raporlarda, bir bakıma “mu...;

Avrupa Birliği (AB) ile Afrika Birliği üyesi ülkelerin liderleri, 17 – 18 Şubat tarihlerinde Brüksel’de bir araya gelecek. İki kıta arasındaki ilişkilerin değerlendirileceği ve önümüzdeki döneme ilişkin yeni bir yol haritasının belirleneceği zirvenin gündeminde yatırım desteği, göç, güvenlik, aşı ür...;

Küresel ısınmanın yarattığı iklim değişikliği; karbon monoksit gibi, ısıyı tutan gazların atmosferde artmasıyla oluştuğu düşünülen sera etkisinin, dünya üzerinde yıl boyunca kara, deniz ve havada ölçülen ortalama sıcaklıkların artmasıyla oluşan iklimin değişikliğini ifade etmekte. ;

İnsanlık tarihinde kökeni yazılı döneminde öncesine dayanan diplomasi, toplumlar ve devletler arasında ortaya çıkabilecek sorunların çözümü ve ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla ortaya çıkmıştır. ;

4. İslam Dünyası İstanbul Ödülleri Töreni

  • 16 Haz 2022 - 16 Haz 2022
  • İstanbul -
  • İstanbul - Türkiye

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik Ve Uzay Forumu

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

4. Denizcilik Ve Deniz Güvenliği Forumu 2022

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

Dünya Türk Forumu Akil Kişiler Kurulu Toplantısı 5

Dünya Türk Forumu Akil Kişiler Kurulu’nun beşinci toplantısı 25 Mayıs 2022 tarihinde İstanbul’da 6. Dünya Türk Forumu marjında gerçekleştirilecektir.

  • 14 Haz 2022 - 14 Haz 2022
  • İstanbul - Türkiye

3. Türkiye - ABD Forumu

Türkiye - ABD Forumu bu amaçla oluşturulmuştur. Karşılıklı gerçekleştirilecek Forum’un; aktif ve proaktif müzakerelerle Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin güçlenmesine katkı yapması, ikili ve çok taraflı menfaatleri karşılıklı yükseltecek fırsatlar ve fikirleri ortaya koyan bir platform olarak hizmet sunması hedeflenmiştir.

  • 14 Ağu 2017 - 17 Ağu 2017
  • Washington - ABD

Türkiye - Güneydoğu Asya Stratejik Diyaloğu

Türkiye - Güneydoğu Asya Stratejik Diyaloğu; karşılıklı potansiyellerin ve mevcut işbirliklerinin nasıl stratejik bir işbirliğine dönüştürülebileceğini ortaya çıkarmayı hedeflemekte ve stratejik zeminin kapasite inşasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

  • 2021
  • Türkiye - Güneydoğu Asya

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Gündem 2063, Afrika'yı geleceğin küresel güç merkezine dönüştürecek yol haritası ve eylem planıdır. Kıtanın elli yıllık süreci kapsayan hedeflerine ulaşma niyetinin somut göstergesidir.

Geçmişte büyük imparatorluklar kuran Çin ve Hindistan, 20. asırda boyunduruktan kurtularak bağımsızlıklarına kavuşmuş ve ulus inşa sorunlarını aştıkça geçmişteki altın çağ imgelerinin cazibesine kapılmıştır.

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ilişkilerinin bugünü ve geleceğinin ele alındığı Avrupa Birliği Sempozyumu, Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) ile Türk Avrupa Bilimsel ve Eğitimsel Araştırmalar Vakfı (TAVAK) işbirliğinde 02 Şubat 2018’de İstanbul Taksim Hill Otel’de gerçekleştirildi.

1982 Anayasası'nın defalarca değişikliğe uğramasına rağmen iskeletinin değiştirilememesi nedeniyle Türkiye'nin yeni bir anayasaya gereksinimi olduğu konusunda kamuoyunda genel bir konsensüs bulunmaktadır.

Bu rapor, Türk savunma sanayiinin gelişme sürecinin sürdürülebilirliginin ve ihracat potansiyelinin arttırılmasında, şekillendirilecek geleceğe uygun; insan sermayesi, yapı, süreç ve stratejilerin tasarlanmasına ışık tutmak, bu kapsamda alınabilecek tedbirleri saptamak maksadıyla hazırlanmıştır.

Rusya'nın hem Avrasya bölgesine hâkim olmak hem de dünya politikalarında lider aktörlerden biri olmak amacıyla geliştirdiği Avrasyacılık tartışmaları, analitik olarak klasik ve modern olarak değerlendirilebilir.