Moğolistan: Nomadizmden, AVM kültürüne!

Makale

Soğuk savaş yıllarında, 1990’lı yıllar öncesinde, Moğolistan 1.56 milyon kilometrekare ...

Soğuk savaş yıllarında, 1990’lı yıllar öncesinde, Moğolistan 1.56 milyon kilometrekare (Türkiye yüzölçümünün yaklaşık iki katı) devasa bir alan ve bu ‘çöllük’ alanda; atları, develeri, koyunları ve keçileriyle birlikte ‘Nomadizm’i tam anlamıyla sürdüren bir toplumu akla getirirdi. Oysa ‘Financial Times’ın kıdemli Uzakdoğu analistlerinden Leslie HOOK’a göre bu tablo artık tamamen değişmiş durumda ve üçmilyona yakın nüfusun yaklaşık yarısını barındıran başkent Ulaanbaatar; çok katlı lüks iş merkezleri, caddelerinde trafiği kilitleyen lüks binek araçlar ve alışveriş mekanlarında akla gelebilecek tüm popüler dünya markalarının bulunduğu bir şehre dönüşmüş! Üstelik, başkentin dışı da göreceli olarak benzer durumda ve toplumun hemen hemen tümü ‘geleceğe yönelik hiçbir ciddi ekonomik endişesi bulunmayan, teorik olarak; kadını-erkeği, genci-yaşlısı, hepsi milyoner olan’ bir ülke görünümünde.Çünkü, ülkedeki ‘zengin’ altın, bakır, uranyum, molibden, kömür madenleri çıkarılmaya başlanıyor.Ülke, daha şimdiden çift haneli büyüme rakamlarına sahip ve Dünya Bankası raporlarında (WB CPS: Country Partnership Strategy) maden-mineral öncülüğünde, ‘eşi-benzeri görülmemiş transformasyon süreci’ sıklıkla vurgulanıyor. Durum, adeta mitolojideki Phoenix kuşunun Orta Asya versiyonu olarak kabul edilen Toğrul kuşunun, Moğolistan’a konması gibi!

Maden-mineral öncülüğünde olsa da, aslında büyüme mucizesinin ilk adımları 1990’lı yılların başında, sosyalist kuralların terk edilip ‘pazar ekonomisine geçiş kararı alınmasıyla’ atılmıştı bile. Ülkede, istikrarlı çok partili demokrasiye geçilmiş, sivil toplumun rolü hızla ve büyük oranda artmış, yönetsel şeffalık gelişmeye başlamıştı.Devlet Başkanı Sayın Elbegdorj, 22 Eylül 2011 tarihinde ‘FPA Foreign Policy Association’da yaptığı konuşmada, ‘Moğolistan bugün küresel demokrasi savaşının şampiyonlarından biridir. Çünkü, demokrasiyi seviyoruz ve demokrasiyi sevmek en büyük güçtür’ derken, toplantıda bulunan ABD -Reagan dönemi- eski BM temsilcisi ve ‘National Endowement for Democracy’ başkanı Carl GERSHMAN başta olmak üzere, salonun şahit olduğu en yüksek alkışlardan birini almaktaydı! Yine aynı yılın, 2011’in 26 Şubatında da, ‘Citigrup baş ekonomisti Williem Buiter’ küresel ekonominin geleceği konusunda yaptığı değerlendirmelerde, Moğolistan’ı; Çin, Bangladeş,Mısır ve Hindistan ile birlikte, 3G-Global Growth Generator-olarak tanımladığı kriterlere uygun ‘küresel büyüme motoru ülkeler’ arasında saymakta, Economist dergisi de 02 Ocak 2013 tarihli baskısında, 2013 yılında en hızlı büyüyecek ekonomiler sıralamasında birinciliği Moğolistan’a vermekteydi.

Moğolistan maden bakanlığı verilerine göre, ülke büyümesinin ‘şimdilik’ yegane temel taşı olan tahmini kıymetli maden rezervleri ve ‘başlıca rezerv ocakları’ şu şekilde sıralanıyor;

- Oyu Tolgoi: 37 milyon ton bakır ve 1.300 ton altın,

- Tavan Tolgoi: 1.4 milyar ton kok kömürü,

- Tsaan Suvarga: 324.000 ton bakır,

- Asgar: 2.247 ton gümüş ve 76.746 ton bakır,

- Timurtein Ovoo: 885.300 ton çinko,

- Dornod: 28.868 ton uranyum,

-Gurvan Bulag: 16.073 ton uranyum,

-Mardai: 1.104 ton uranyum,

-Boroo: 38 ton altın ve 5 ton gümüş,

-Erdenet: 4.8 milyon ton bakır ve 131.034 ton molibden,

-./..

Halihazırda bazı ocaklarda üretime başlamış durumda (Ör: Altın üretimi; 2006:22.561,00Kg, 2007: 17.473,00Kg,..), Oyu Tolgoi(*) ve çalışmaları devam eden diğer ocakların da faaliyete geçmesiyle maden üretimi ve ihracatının geometrik olarak artması beklenmekte.

Earnst& Young kuruluşunca, Moğolistan yer altı kaynaklarına yönelik olarak hazırlanan ve Ekim 2012 tarihinde yayınlanan ‘Mongolia Mining and Tax Guide 2012/ 2013’e göre, ülkenin halen en önem verilen ocağı ‘Oyu Tolgoi’nin yatırım bedeli 6 milyar USD ve 6 Ekim 2009 tarihinde -yoğun tartışmalar ertesi- parlamento tarafından kabul edilen yatırım anlaşmasına göre ‘dominant yatırımcı Turquise Hill’ firmasının payı %66, Moğolistan hükümetinin payı da %34 oranında.2010 yılı GSMH’sı 6.2 milyar USD olan bir ülke için, bu haziran sonlarında -2013 haziran sonları- faaliyete geçmesi beklenen ‘sadece bu yatırımın boyutunu’ açıkça göstermekte olup, ‘sadece’ bu yatırım nedeniyle 2019 yılında ülke ekonomisinin 30% büyümesi beklenmekte.Projenin tam kapasitedeki istihdam boyutu ise, onbini Moğol vatandaşı olmak üzere onbeşbin kişiye yeni iş imkanı yaratılmasına yönelik.(**) Ve yıllık -sadece altın olarak- 330.000 ons (1 ons=31.1 gr, yaklaşık) üretim planlanmakta!Oyu Tolgai’deki bakır üretiminin ise küresel üretimin 4% sini karşılaması bekleniyor.(***) USGS (U.S. Geological Survey: http://www.usgs.gov/ Ms Susan WACASTER) Moğolistan raporlarında, ayrıca ülkenin doğusunda henüz kanıtlanmamış ‘petrol üretimine yönelik’ uygun rezervlere sahip olabileceğinden bahsedilmekte!

Moğolistan ekonomisi, 2012 yılında 12.3% büyüdü; 2011 yılındaki büyüme oranı ise 17.5% idi ve Dünya Bankası 2013 yıl büyümesini 13% olarak revize etti ve revize edilen 13% oran dahi halen küresel ekonomideki en yüksek oranlardan biri.Ancak, hızlı büyümenin beraberinde oluşabilen ‘enflasyon ve bütçe açıkları’ Moğolistan için de sorun olmaya devam ediyor. Dünya Bankası 2013 Nisan ayı güncellemelerine göre, mali açık GSMH’nin 8.4% ulaşarak son 13 yılın rekorunu kırdı, 2013 yılı sonunda da benzer trendin gerçekleşmesi bekleniyor! Enflasyon da 2011 ve 2012 yılındaki ‘çift haneli’ oranlardan, 2013 Mart ayı itibariyle, tek haneye, 9.8% düşebilmiştir.Özellikle inşaat sektörü ürünlerindeki fiyat artışı, endekslerin üzerinde gerçekleşmiş ve 2005 yılından bu yana metrekare inşaat maliyetleri ‘dörde katlanarak’ 350.000,00MNT/ 500.000,00MNT den 1.6 milyon MNT/ 2.0 Milyon MNT’ye yükselmiş durumda.(1000MNT=0.70USD/ 1USD=1437.50MNT-www.coinmill.com) --Ancak, konut edinmeye ilişkin olarak kolaylık sağlanması amacıyla, 2013 Nisan ayında, mevcut yönetim ile Bank of Mongolia arasında ‘mortgage anlaşması’ imzalandı ve yararlanıcıların sadece devlet memurlarıyla sınırlı olmayıp, düzenli gelire sahip tüm vatandaşlara yayılması için çalışmalar hızla sürmekte olup yıllık faiz oranı 8% (+/- 1% opsiyonlu) ve vadesi 20 yıl olarak planlanmakta.-

Türkiye- Moğolistan ilişkileri ortak tarihi ve kültürel bağlar temelinde sorunsuz seyretmekte; her iki tarafta da siyasi, ekonomik-ticari, askeri, kültürel vb. tüm alanlarda işbirliğinin daha da gelişmesi isteği ve kararlılığı mevcut bulunmaktadır.Türkiye, Moğolistan’ın dış politika ve ulusal güvenlik konseptinde ‘Üçüncü Komşu’ olarak yer almakta olup, bu kavrama göre, Moğolistan sınır komşuları dışındaki önemli ülkelerle de ilişkilerini sağlamlaştırmayı ve güvenlik gibi alanlarda işbirliğini geliştirmeyi amaçlamaktadır.(****)

Ekonomik ilişkilerde ise genel kanıya göre;

- 2012 yılı için 44.000.000,00 USD civarındaki dış ticaret -2013 ilk dört ay için: 24.342.000,00USD- hacminin potansiyele göre ‘son derece yetersiz’ olduğuna,

-2015 yılına kadar MDG’ye (Millenium Development Goals) ulaşarak, 2016-2021 yılları için ‘bilgi temelli ekonomiye’ geçişi öngören Dünya Bankası ilintili Moğolistan ulusal planlamalarında, benzer sektörlerdeki kobi’lerimizin karşılıklı işbirliği’nin ilgili tüm taraflara yarar sağlayacağına ,

-Halen toplam nüfusun 23.8% inin –başkent Ulanbataar’ın ise 40% ının- kaloriferli/ sıcak sulu konutlarda oturduğu Moğolistan’ın konutlaşmasına ve yakın yıllarda –olağandışı- artacak olan altyapı inşaatlarına (*****) katkıda bulunabilecek müteahhitlerimize ihtiyaç bulunduğuna inanılmaktadır.

(*) USGS (U.S. Geological Survey- Ms Susan Wacaster) kuruluşunun yaptığı araştırma sonuçlarına göre, 2020 yılına kadar sadece Oyu Tolgoi maden ocağından elde edilecek gelirin Moğolistan’ın GSMH’nın 1/3 ünü sağlaması beklenmekte,

(**) Oyu Tolgoi LLC resmi web sitesi: www.ot.mn/en/about-us

(***)İşletmeci firma deklarasyonu www.turquoisehill.com

(****)Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı http://www.mfa.gov.tr/turkiye-mogolistan-siyasi-iliskileri.tr.mfa

(*****) www.business-mongolia.com

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2583 ) Etkinlik ( 177 )
Alanlar
Afrika 66 613
Asya 79 1004
Avrupa 13 620
Latin Amerika ve Karayipler 12 64
Kuzey Amerika 7 282
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1333 ) Etkinlik ( 45 )
Alanlar
Balkanlar 22 279
Orta Doğu 19 588
Karadeniz Kafkas 2 293
Akdeniz 2 173
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1280 ) Etkinlik ( 69 )
Alanlar
İslam Dünyası 53 774
Türk Dünyası 16 506
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1984 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
Türkiye 77 1984

Son Eklenenler

Bir hastanın dünyanın bir ülkesinden başka bir ülkesine tedavi veya sağlık hizmeti almak için gitmesi bizlere ne kadar zor veya aykırı geliyor, değil mi? Ya da bakmakta zorlandığımız, işlerimiz ya da görevlerimiz dolayısıyla zaman ayıramadığımız yaşlılarımızı dünyanın başka bir ülkesinde bir bakım ...;

Sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel, siyasal ve ekonomik içerikleriyle birlikte toplumsal bir anlayış/algılayış/kavrayış ve olgu olan kalkınma kavramı, ekonomi gibi tek disiplini ve alanı kapsayacak şekilde anlamı ve kapsamı daraltılarak uzun yıllar boyunca literatürde yalnızca ekonomik büyüme olarak kul...;

Turizm; tarım ve hayvancılıktan sanayiye, inşaattan alt yapıya ekonominin tüm sektörlerini hareketlendiren ve geliştiren bir sektördür. Ama turizme sadece ekonomik bir sektör gözüyle bakılması doğru değildir.;

Tüm dünyayı etkisine alan salgının da katkısıyla belirsizliklerin artışı oranında öngörülebilirliğin de azaldığı günümüzde, coğrafyamız başta olmak üzere farklı bölgelerde ortaya çıkan krizler ile uyuşmazlıklar küresel barış ve istikrarı tehdit ederken, çok taraflılık ve evrensel değerler de erozyon...;

Donald Trump seçimleri eski başkan yardımcısı Joe Biden'e kaybetti, ancak liberaller son derece küçük bir fark ile galip oldu. Bu Amerika'nın son yıllarda ne hâle geldiğinin bir özetidir; kararsız ve tatminsiz.;

9 Şubat 2021 Salı gecesi Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından Türkiye’nin uzay programı açıklandı ve kamuoyunda oldukça yankı buldu. Programın olumlu ve olumsuz olarak yorumlanacak çok yanı var. Bu değerlendirme dokümanında yapıcı eleştirel düşünce ile Ülkemizin bu yolculuğuna ve kapsayıcı istişaresine...;

TASAM ve paydaşlarınca geliştirilen çok programlı BRAINS² TÜRKİYE inisiyatifinin Sentetik Gerçeklik Teknolojisi adlı uygulama programı “Derin-Sahte (Deepfake) Ürün ve Savunma Ekosistemi İnşası“ teması ile başlıyor.;

İstanbul İktisat Kongresi, Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM tarafından “Geleceğin Ekonomisinde Türkiye ve Sosyal Ahlak Kodu“ ana temasıyla 27-29 Mayıs 2021 tarihinde gerçekleştirilecek.;

"Türkiye - Rusya İlişkileri" Konferansı

  • 22 Haz 2005 - 22 Haz 2005
  • İstanbul - Türkiye

3. Türkiye - Çin Forumu

  • 15 Eki 2018 - 20 Eki 2018
  • Pekin - Çin

3. Denizcilik ve Deniz Güvenliği Forumu 2021

  • 04 Kas 2021 - 05 Kas 2021
  • İstanbul - Türkiye

4. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik ve Uzay Forumu

  • 04 Kas 2021 - 05 Kas 2021
  • İstanbul - Türkiye

5. Türkiye - Körfez Savunma ve Güvenlik Forumu

  • 04 Kas 2021 - 05 Kas 2021
  • CVK Park Bosphorus Oteli -
  • İstanbul - Türkiye

İstanbul İktisat Kongresi

  • 27 May 2021 - 29 May 2021
  • CVK Park Bosphorus Oteli -
  • İstanbul - Türkiye

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Devlet geleneğimizde yüksek emsalleri bulunan Meritokrasi’nin tarifi; toplumda bireylerin bilgi, bilgelik, beceri, çalışkanlık, analitik düşünce gibi yetenekleri ölçüsünde rol almalarıdır. Meritokrasi din, dil, ırk, yaş, cinsiyet gibi özelliklere bakmaksızın herkese fırsat eşitliği sunar ve başarıyı...

Gündem 2063, Afrika'yı geleceğin küresel güç merkezine dönüştürecek yol haritası ve eylem planıdır. Kıtanın elli yıllık süreci kapsayan hedeflerine ulaşma niyetinin somut göstergesidir.

Geçmişte büyük imparatorluklar kuran Çin ve Hindistan, 20. asırda boyunduruktan kurtularak bağımsızlıklarına kavuşmuş ve ulus inşa sorunlarını aştıkça geçmişteki altın çağ imgelerinin cazibesine kapılmıştır.

Meritokrasi Devlet geleneğimizde yüksek emsalleri bulunan Meritokrasi’nin tarifi; toplumda bireylerin bilgi, bilgelik, beceri, çalışkanlık, analitik düşünce gibi yetenekleri ölçüsünde rol almalarıdır. Meritokrasi din, dil, ırk, yaş, cinsiyet gibi özelliklere bakmaksızın herkese fırsat eşitliği sunar...

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ilişkilerinin bugünü ve geleceğinin ele alındığı Avrupa Birliği Sempozyumu, Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) ile Türk Avrupa Bilimsel ve Eğitimsel Araştırmalar Vakfı (TAVAK) işbirliğinde 02 Şubat 2018’de İstanbul Taksim Hill Otel’de gerçekleştirildi.

1982 Anayasası'nın defalarca değişikliğe uğramasına rağmen iskeletinin değiştirilememesi nedeniyle Türkiye'nin yeni bir anayasaya gereksinimi olduğu konusunda kamuoyunda genel bir konsensüs bulunmaktadır.

Bu rapor, Türk savunma sanayiinin gelişme sürecinin sürdürülebilirliginin ve ihracat potansiyelinin arttırılmasında, şekillendirilecek geleceğe uygun; insan sermayesi, yapı, süreç ve stratejilerin tasarlanmasına ışık tutmak, bu kapsamda alınabilecek tedbirleri saptamak maksadıyla hazırlanmıştır.