11 Eylül, Dünya Siyaseti ve Afrika

Sovyetler Birliği'nin dağılmasından günümüze kadar dünya siyasetinde, muazzam etki uyandırması bakımından, 11 Eylül saldırıları benzeri bir geliş­me yaşanmamıştır. Saldırılar dünya siyasetinin gündemi ve yapısıyla ilgili bir­çok sorunun yüzeye çıkmasına sebep oldu. Uluslararası ilişkiler disiplininde bir anlamda Sovyetler sonrası uluslararası sistem ve politikanın yapısını ince­leyen çalışmaları andıracak şekilde benzer literatürün 11 Eylül sonrası ortaya çıktığına şahit olduk. Bu disiplinin mensupları için bir deja vu yaşandı. Yaşa­nan ani şoktan sonra "Dünya bir daha asla aynı olmayacak" gibi argümanların yerini daha dikkatli analizler aldı. Bu tartışmaların diğer bir sonucu da Eylül saldırılarının ulus-devlet sistemini güçlendirdiği düşüncesidir. Gerek Vestfal- ya ruhunun reenkarnasyonu şeklinde, gerekse uluslararası sistemde seküle- rizm için ciddi bir darbe şeklinde ortaya çıkan bu fenomen analiz edilmeyi ve tartışılmayı hak ediyor.

Klasik yaklaşım uluslararası sistemi anarşik bir yapı olarak açıklar. Ulus­lararası sistemin bu anarşik doğası düşük düzeyde bir nedensellik zincirini ge­rektirir. Gerçekten de nedensellik düzeyi uluslararası siyasette son derece sı­nırlanmıştır. Öte yandan kaotik yada hesaplanamaz iç dünyaya karşılık, mo­dern uluslararası sistemi nedensellik belirler. Durumu daha da karmaşıklaştı- ran olgu olaylar arasındaki karmaşık nedensel bağlantıyı açıklamanın zorluğu­dur. Krasner'in daha önceden formüle ettiği gibi uluslararası sistem iç politi­kaya göre daha az kurumsallaştırılabilir. Ortada otoriter bir hiyerarşik ilişki yoktur.¹ Bu bağlamda uluslararası ilişkiler analizleri birbirini takip eden geliş­meler ve öne sürülen ihtimaller üzerine yapılan çalışmalar olarak özetlenebi­lir. Bütün kavramlar hatta olaylar belirli bağlamların sonucudur.