Realpolitîk, Pragmatizm, Ulusal Çıkarlar ve Nükleer Program Ekseninde Dünden Bugüne Rusya-İran İlişkileri

Makale

İran'ın nükler programı hakkında barışçıl olmadığı yönünde uluslararası kamuoyunda 1990'lı yılların ortasında başlayan tartışmalar günümüzde, İran'a askeri müdahalenin, tam izolasyonun, ekonomik ve politik ambargo seçenek­lerinin dile getirildiği; birincil ağızlardan sert açıklamaların, askeri tatbikatlar­la ifade edilen gövde gösterilerinin ve zamana oynama amaçlı ikili ve çok ta­raflı görüşmelerin içiçe geçtiği adeta bir diplomatik sinir harbine dönüşmüş durumda....

İran'ın nükler programı hakkında barışçıl olmadığı yönünde uluslararası kamuoyunda 1990'lı yılların ortasında başlayan tartışmalar günümüzde, İran'a askeri müdahalenin, tam izolasyonun, ekonomik ve politik ambargo seçenek­lerinin dile getirildiği; birincil ağızlardan sert açıklamaların, askeri tatbikatlar­la ifade edilen gövde gösterilerinin ve zamana oynama amaçlı ikili ve çok ta­raflı görüşmelerin içiçe geçtiği adeta bir diplomatik sinir harbine dönüşmüş durumda. İran'ın barışçıl amaçlı nükleer program perdesi altında nükleer silah geliştirme çabasında olduğu düşüncesi ve nükleer silah sahibi bir ülkeler ku­lübüne dahil olması ihtimali ABD ve İsrail başta olmak üzere özellikle Batı dünyasının tepkisini çekmekte. Hem İsrail'in en yakın müttefiki olması sebe­biyle hem de Büyük Ortadoğu Projesi (BOP) çerçevesinde Ortadoğu'da yeni bir düzen kurmak isteyen ABD için nükleer silah sahibi İran hiç arzulanmayan bir gelişme. Diğer taraftan, nükleer program çerçevesinde ABD-İran arasında­ki gerginlik İran'ın nükleer programındaki önemli yerinden ve yakın ilişklerş- nden dolayı doğrudan doğruya Rusya'yı da ilgilendirmekte.

Washington-Moskova ilişkilerinin alacağı yön ve ilişkilerin seviyesi ister istemez Moskova-Tahran ilişkilerinin aldığı yön ve geldiği seviyeden etkilen­mekte. Aynı şekilde Rusya'nın İran ile ilişkilerinin alacağı yönü ve ilişkilerin seviyesini de bir anlamda Tahran-Washington arasındaki ilişkilerin düzeyi be­lirlemekte. Soğuk Savaş dönemi iki kutuplu dünya sisteminin dağılması son­rasında ABD'nin kendisinin başım çektiği tek kutuplu bir dünya sistemi oluş­turma çabalarına Rusya ve Çin'in verdiği olumsuz tepkiler de göz önüne alın­dığında "İran'mn nükleer programı sorunu" bölgesel, uluslararası, ekonomik ve politik çıkar çatışmalarının ve nüfuz mücadelelerinin merkez üssü haline gelmiş durumda.

Bütün bu ve daha başka sebeplerden dolayı, İran'ın nükleer programı etra­fında devam eden tartışmalara Rusya-İran ilişkileri prizmasından bakılması ve ona göre değerlendirilmesi bir zarurettir. İki ülke arasında özellikle 1990'lı yılların başında gözlemlenen yakınlaşmayla başlayan "özel" ilişkiler pragma yani "Volga-Hazar" ticaret yoluydu. Bu ticaret yoluyla Ruslar, kendi malları­nı satıp doğunun egzotik mallarını Kuzey ve Doğu Avrupa'ya ulaştırıyorlardı. Bu yüzden, Rusya ile İran arasındaki ilişkilerin temelinde "Volga-Hazar" tica­ret yolu boyunca iki ülke arasında yüzyıllardır süren ticaret ilişkileri bulun­maktadır.

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 4793 ) Etkinlik ( 169 )
Alanlar
Afrika 64 1112
Asya 73 1709
Avrupa 13 1338
Latin Amerika ve Karayipler 12 135
Kuzey Amerika 7 499
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2774 ) Etkinlik ( 43 )
Alanlar
Balkanlar 22 566
Orta Doğu 17 1133
Karadeniz Kafkas 2 650
Akdeniz 2 425
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 3097 ) Etkinlik ( 69 )
Alanlar
İslam Dünyası 53 2000
Türk Dünyası 16 1097
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 3327 ) Etkinlik ( 74 )
Alanlar
Türkiye 74 3327

Son Eklenenler