Ab-İran İlişkileri ve Parametreleri

Makale

Milletlerarası sistemde ulusal çıkarlara en fazla zarar veren hususlar genel olarak güvenlik koşullarına bağlı olarak gelişmektedir. Günümüzde güvenlik, kalkınmanın temel faktörlerinden biri haline gelmiştir. Güvenliğin olmadığı bir yerde yatırımın olması imkânsız hale gelmiştir. Ancak devletlerarası ilişki­lerin temelini oluşturan güvenlik olgusu hali hazırda sadece askeri bir boyutu ihtiva eden mesele olmaktan çıkmış, çok boyutlu bir hal almıştır....

Milletlerarası sistemde ulusal çıkarlara en fazla zarar veren hususlar genel olarak güvenlik koşullarına bağlı olarak gelişmektedir. Günümüzde güvenlik, kalkınmanın temel faktörlerinden biri haline gelmiştir. Güvenliğin olmadığı bir yerde yatırımın olması imkânsız hale gelmiştir. Ancak devletlerarası ilişki­lerin temelini oluşturan güvenlik olgusu hali hazırda sadece askeri bir boyutu ihtiva eden mesele olmaktan çıkmış, çok boyutlu bir hal almıştır.

Soğuk Savaş döneminde temel kaygı meselesi askeri güvenlik iken, Sov­yetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte askeri güvenlik konularının yanı sıra daha çok ekonomik güvenlik olgusu ön plana çıkmıştır. Çünkü ekonomisi za­yıflayan ülkelerde iç istikrar bozulmakta, suç oranları artmakta ve dolayısıyla askeri güvenliğin ana konusunu oluşturan iç ve dış tehditlerin sayısı da art­maktadır.

Bilindiği gibi Körfez bölgesinde dünyanın önemli gaz ve petrol rezervleri bulunmaktadır. Sahip olduğu jeopolitik ve jeostratejik konumu ile İran gerek ekonomik gerekse güvenlik faktörleri bakımından hem bölge için hem de kü­resel ölçekte son derece önemli bir yere sahiptir. Avrupa Birliği (AB) coğraf­yası ve kurumlarıyla bir bütün olarak ele alındığında karşımıza sui generis bir hukuk düzeni, tek pazarı, parası, merkez bankası, bütçesi ve ordusu olan bir yapı karşımıza çıkmaktadır. Elbette bir ulus devlet gibi düşünüldüğünde AB'nin kendi askeri ve ekonomik güvenliğini koruyacak, dahada geliştirecek politikalar takip etmesi beklenir. Dolayısıyla AB-İran ilişkilerinin araştırılma­sında bu hususun gözden kaçırılmaması gerekmektedir.

İran ve Avrupa Birliği ilişkileri politik olarak zor ama ekonomik olarak da­ha yapıcı bir niteliğe sahiptir. İran-Fransa ve İran-İngiltere ilişkilerine bakıldı­ğında zaman zaman ikili ilişkilerin bozulduğu ama daha sonra yeniden iyileş­tiği anlaşılmaktadır. AB'ye üye devletler, İran'ın Avrupa'daki terörizmle ilgi­sinin olduğu iddiasıyla iki kere kolektif bir şekilde büyükelçilerini İran'dan geri çağırdılar. Her ne kadar bu gelişmeler kolektif bir nitelik arz etse de, tekil devlet düzeyinde gerçekleşen vakıalar olarak görülmelidir. Diğer bir taraftan- da aynı devletler AB kimliği bağlamında, ekonomik ve ticari açıdan Iran ile çok daha iyi ilişkiler kurarak bundan çıkar sağlamışlardır. Mesela, 1996 yılın­da Dönemin Fransa Devlet Başkanı De Gaulle Britanya'nın AB'ye yaptığı tam üyelik başvurusunu iki kere (1963 ve 1967) veto etmiştir. O yıllarda Bri­tanya üyeliğinin Avrupa entegrasyon sürecini geriye götüreceğine ilişkin dü­şünceler vardı. De Gaulle bu düşüncelerle çok fazla ilgilenmemiştir. Ancak ona göre Britanya'nın ABD ile çok yakın ilişkilere sahip olması gelecekte Av­rupa siyasal birliği perspektifine zarar verecek mahiyettedir3. Bu nedenle Bri­tanya'nın tam üyelik başvurusunu iki kez veto etmiştir. Böyle bir konjonktür­de Avrupa Topluluklarına üye devletler arasında ortak bir dış politika oluştur­maya yönelik resmi bir çalışma yoktu; fakat Britanya'nın üyeliğinden önce ge­nişleme ve derinleşmenin birlikte ele alınması yönünde bir düşünce öne çık­maya başlamıştır.

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2572 ) Etkinlik ( 173 )
Alanlar
Afrika 65 607
Asya 76 1001
Avrupa 13 619
Latin Amerika ve Karayipler 12 64
Kuzey Amerika 7 281
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1327 ) Etkinlik ( 44 )
Alanlar
Balkanlar 22 277
Orta Doğu 18 584
Karadeniz Kafkas 2 293
Akdeniz 2 173
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1280 ) Etkinlik ( 69 )
Alanlar
İslam Dünyası 53 774
Türk Dünyası 16 506
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1950 ) Etkinlik ( 72 )
Alanlar
Türkiye 72 1950

Son Eklenenler