Amerika Nereye Gidiyor?

Makale

Yeni dönemin adı belli, bu adı koyan da. Yeni “silahlanma”dönemi. Tabii “silahlandırma” da. Start’ı veren Trump. Sonuç belirsiz. Aslında, “silahsızlanma” ...

Yeni dönemin adı belli, bu adı koyan da. Yeni “silahlanma“dönemi. Tabii “silahlandırma“ da. Start’ı veren Trump. Sonuç belirsiz. Aslında, “silahsızlanma“ çabalarının hiç bir şekilde işe yaramadığı, silahsızlaşıyor görünen ülkelerin, zaten vekalet savaşları ile, kabuk tutmuş yaraları kanatarak, üretmeye devam ettikleri silahları, dünyanın her köşesinde pazarladıkları, silah üreticisi olmayanların da furyaya katılarak, bu kanlı-ballı pazardan pay almaya zaten teşne olduğu bir gerçek. Hal böyleyken Trump’ın çok tepki alan çıkışına söylenecek söz var mı? Elbette var. Hem de çok.


“Silahsızlanma“ Dönemi Ne İşe Yaradı?

Bakıyorum ki, ne 1897 ve 1907 yıllarındaki La Hague, ne de Cemiyet-i Akvam’ın Cenevre’de 1931- 1934 arasında başlattığı “Silahların Azaltılması ve Sınırlandırılması“ süreci fayda sağlamış. Her 2 girişimin de sonunda dünya savaşları var. Bir farkla ki, her 2 kapsamlı çabada, sadece ve sadece ABD, hem Versaille anlaşmasına, hem de Cemiyet-i Akvam kararlarına uymuştu. Oysa diğer ülkeler üzerinde anlaşıp, imzaladıkları resmi belgelere rağmen var güçleri ile silahlanmaya devam etti. Zaten Hitler’in Almanya’yı görüşmelerden 1933 de çekmesi ile dünya bir başka büyük felaketin arifesine geldi. Akabinde milyonlarca insan hayatını, yakınlarını kaybetti, Avrupa’da taş taş üstünde kalmadı.


Saldrganlığın Ağır Bedeli

Sonra? Sonrası malum. 1945 yılından sonra, yeniden kurulmaya çalışılan dönemde, bir tarafta, herşeyini kaybeden bir Batı Avrupa, işgal altına giren bir Doğu Avrupa, kısmen sorumlu olduğu bir silahlanma ve saldırganlıktan, ilk ve son olması umulan bir nükleer savaşın en derin mağduriyetini yaşayarak çıkan bir Japonya, oluşturduğu geniş ittifak bölgesinde savaşın galibi bir Sovyetler Birliği var. Diğer tarafta ise, dünyayı bir müsibetten kurtaran, soğuk savaş boyunca, özellikle Batı Avrupa’yı NATO ittifakı çerçevesinde, Sovyet’lere karşı koruyan bir ABD var. Dünyanın gıpta ettiği, yaşam standardlarını örnek aldığı, özgürlükler ve fırsatlar ülkesi ABD, kendi halkının kesesinden en büyük katkıyı yaparak kurduğu bir ittifak ile, vekalet savaşlarını engelleyemese bile, soğuk savaş döneminde, dünyaya ılıman bir barış dönemi yaşatmayı başarmıştır. Nükleer tırmanma ve kitle imha silahlarının(WMD) engellenmesi çabaları ise hiç de yabana atılamaz.


Tabii Savunmanın da Bedeli Ağır

NATO şemsiyesi altında yaratılan ortak savunma, beklenen veya beklenmeyen askeri tehdidlere karşı özgür dünyaya somut bir kalkan olmuştur. Ama bundan da öte bir ittifak ruhu yaratmıştır. Ortak ve yüksek askeri standardlar, tatbikatlar ve izleme mekanizmaları sağlamıştır. Sovyet ittifakı çöküp bu ittifakın Varşova kanadı AB ye katılınca NATO da, buna öncülük eden ABD de kendini bir vakumun içinde bulmuş olsa bile, Asya-Pasifik te uyanan Çin ekonomik tehdidi ve özellikle Güney Pasifik’deki Çin askeri korkusu, NATO’ya ve önderi ABD ye hemen bir kendini toparlama ivmesi vermiştir. Şimdi 2015 yılında ülkelerin ve NATO üyelerinin askeri harcamalarına gösteren tabloya bakıyorum. Tabii yüzdelere tekabül eden değerler hatırı sayılır meblağlara ulaşıyor. ABD nin askeri haracaması 2015 de 581 milyar Dolar’ken, Çin’in ki 156 milyar Dolar gibi.

NATO Üyeleri ve Bazı Ülkelerin GSYİH içinde Askeri Harcamaları %
NATO Üyeleri Askeri Harcama/GSYİH % Diğer Ülkeler Askeri Harcama/GSYİH
%
ABD 3.6 Çin 2
Yunanistan 2.4 Rusya 5
Polonya 2.2 İsrail 5.4
Estonya 2.04 Suudi Arabistan 13.5
Birleşik Krallık 2.07 Güney Kore 2.6
Fransa 1.8 Güney Sudan 10.9
Türkiye 1.69 (2.1) Lübnan 4.8
Almanya 1.18 Tunus 2.3
Kanada 1.00 Iraq 7.3
İtalya 0.95 Japonya 0.8
Kaynak: NATO ve Dünya Bankası(http://data.worldbank.org/indicator/MS.MIL.XPND.GD.ZS)


Önce Amerika: “La la Land“ de Sorun Var

Şimdi Trump önce Rusya ile iyi geçinirsem ne çıkar? dedi. Ama hedefinde “Önce Amerika“ var. Bunun için 2018 bütçesinde, 54 milyar Dolarlık bir kesintiye, sosyal harcamalar ve çevre kalemlerinden başlayıp, silahlanma ve askeri modernizasyona para tahsis edecek ki, Amerika eski gücüne kavuşsun.

Özgür dünya savunulmak istiyorsa artık en az ABD kadar NATO katkısında bulunacak. Şimdi bedava ekmek ve sağlık hizmeti verebilen refah toplumu Batı Avrupa, bedavaya yakın savunma harcaması ile ABD nin sırtında kalmaya devam edemeyecek. Çünkü “Lala Land“, % 4.8 e kadar inen işsizliğe ve en son % 1.9 büyüme oranına rağmen sorunlu. %2.5 enflasyon oranı hala durgunluk riski taşıyor. Ama asıl sorun ABD de hala toplumsal katmanlar arasında Lala Land ve Ayışığı(Moonlight) kadar bir uçurumun bulunması. Ancak şimdi Trump buna çözüm getireceği, ABD yi uçurumların azaldığı bir başka refah toplumu haline getireceği yerde, silahlanmaya, rakiplerini ve dünyayı kendisini takip etmeye davet ediyor.


Bozulmaya Tuz. Ama ya Tuz Bozulursa

Yazının başında, Hague ve Cemiyet-i Akvam süreçlerine vaktiyle bir tek ABD ni uyduğunu, diğer ülkelerin akde vefa etmemeleri nedeni ile iki dünya savaşının patladığını belirtmiştim. Şimdi ABD de silahlanma yarışı başlatınca ne olacak dünyanın hali? Ne olacak bu işin sonu? İşte bu şimdi “eyvah eyvah“ın ana konusu. Romantik komedi başka, dram-trajedi başka, dehşet-şiddet-korku ve trajedi bambaşka. Üstelik Trump, Hollywood’ da yönetmen değil, dünyanın en büyük ülkesinin başkanı. Bakalım “denge-denetim“ onun kışkırıcı planlarını dengeleyebilecek mi?
Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2708 ) Etkinlik ( 222 )
Alanlar
Afrika 77 639
Asya 98 1077
Avrupa 22 637
Latin Amerika ve Karayipler 16 67
Kuzey Amerika 9 288
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1379 ) Etkinlik ( 52 )
Alanlar
Balkanlar 24 293
Orta Doğu 22 606
Karadeniz Kafkas 3 296
Akdeniz 3 184
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1292 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
İslam Dünyası 58 781
Türk Dünyası 19 511
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2046 ) Etkinlik ( 82 )
Alanlar
Türkiye 82 2046

Ekonomik, siyasi, askeri ve kültürel güçlerin oluşturduğu bir Dünya Düzeni vardır. Bu düzen ufak değişimler gösterse de kolay kolay değişmez. Büyük güçler siyasi, ekonomik güçlerini koruyabilmek ve hatta geliştirmek amacıyla zaman zaman bazı girişimlerde bulunurlar. ;

ABD Dışişleri Bakanı Blinken’in Mısır’la başlayan Orta Doğu gezisinde, Mısır ve İsrail arasındaki barışın ve özellikle Abraham konjonktürünün, bölgedeki gelişmelerden olumsuz etkilenmesi endişesi hissedildi. Orta Doğu uzlaşmadan çok çatışmanın olduğu bir bölge. ;

Uluslararası mecrada bir “Türkiye Markası“ hâline gelen Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi, TASAM 2004-2023 Faaliyet Raporu’nu yayımladı.;

Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bugüne ABD’nin büyük stratejisinin ne olması gerektiği konusunda yoğun bir tartışma yaşanmaktadır. Özellikle 11 Eylül olayları, Irak Savaşı ve 2008 küresel finansal krizinin etkileriyle ABD dış politikasının tarihsel motiflerinden biri olan izolasyonist eğilimin yeni b...;

Avrupa’da aşırı sağın içinde bulunduğumuz son 40 yılda bir yükseliş yaşadığını söylemek mümkündür. Aşırı sağın bu yükselişinde hem iç hem dış pek çok dinamik bulunmaktadır. Bu dinamiklerin anlaşılması için öncelikle aşırı sağın anlamlandırılması ve son yıllarda aşırı sağın yükselişine neden olan siy...;

Komşu kıyılara sahip devletlerin Deniz Yetki Alanı (DYA) yan sınırının belirlenmesi her zaman sorunlu olmuştur. Genelde sınırın denizle birleştiği noktayı merkeze alan bir açı genişliği başlangıçta olmasa bile ilerleyen zaman içinde denizde veya karada meydana gelen topografik değişiklikler nedeniyl...;

Büyük güçlerin siber uzay ve siber güvenlik stratejileri 21. yüzyılın başlarında somut olarak şekillenmeye başlamıştır. Ancak bu stratejilerin temeli ABD ve SSCB'nin Soğuk Savaş dönemi boyunca tecrübe ettikleri uzay ve silahlanma yarışının bir sonucu olarak atılmıştır.;

ABD'nin Trump döneminden itibaren Afrika ile daha az ilgilendiği, Fransa’nın ise her geçen gün güç kaybettiği bir ortamda, uluslararası alanda yalnızlığa itilen Rusya, Afrika’da etkinliğini artırmaya yöneldi.;

6. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik ve Uzay Forumu

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul - Türkiye

9. İstanbul Güvenlik Konferansı (2023)

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul - Türkiye

Afrika 2063 Ağı İstişare Toplantısı 2

  • 20 Eki 2022 - 20 Eki 2022
  • Çevrimiçi - 14.00

Afrika 2063 Ağı İstişare Toplantısı 1

  • 06 Eki 2022 - 06 Eki 2022
  • Çevrimiçi - 14.00

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik ve Uzay Forumu

  • 04 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

4. Denizcilik Ve Deniz Güvenliği Forumu 2022

  • 03 Kas 2022 - 03 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “ABD Hegemonyasına Meydan Okuyan Çin’in Zorlu Virajı; Güney Çin Denizi” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Sri Lanka’nın Çöküşüne Küresel Siyaset Çerçevesinden Bir Bakış” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Çin-Japon Anlaşmazlığında Doğu Çin Denizi Derinlerdeki Travmalar” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Gündem 2063, Afrika'yı geleceğin küresel güç merkezine dönüştürecek yol haritası ve eylem planıdır. Kıtanın elli yıllık süreci kapsayan hedeflerine ulaşma niyetinin somut göstergesidir.