Bir Ekonomik Alanı Daha İyi Çalıştırmak İçin

Makale

Orta Doğu bir coğrafi bölgedir. Ama bu bölgeyi oluşturan ülkeler arasındaki ekonomik ilişkiler zayıf olduğu için, bir ekonomik bölge değildir. Bu nedenle 1990 lı yıllardan...

Orta Doğu bir coğrafi bölgedir. Ama bu bölgeyi oluşturan ülkeler arasındaki ekonomik ilişkiler zayıf olduğu için, bir ekonomik bölge değildir. Bu nedenle 1990 lı yıllardan bu yana bölge içi ilişkileri kaygan zeminlerde gelişememiş, ne bir serbest ticaret bölgesi, ne bir gümrük birliği veya ortak pazar bu bölgede neşv-i nüma bulmamış veya bulamamıştır. Tabii buna tek istisna Körfez İşbirliği Konseyi(GCC) dir. Fevkalade rasyonel Körfez Arapları, ortak ekonomik çıkarlarını, her türlü siyasi mülahazanın üstünde tutabildikleri sürece, birlikte örnek işler başarmışlardır. Buna rağmen başarıları, başka hiç bir Orta Doğu ülkesine örnek olmamıştır. Sorunlu ilişkileri ise, hem içinde bulundukları bölgeye, hem de genel olarak dünyaya zarar vermiştir.

Buna karşılık, Türkiyenin 1990 lı yıllardan itibaren keşfettiği bir başka bölge, aslında bir bölgeyi kapsayan geniş bir ülke ve onun yarattığı doğal “comman wealth“ yani ortak alandır. Tahmin ettiğiniz gibi bahsettiğim coğrafya, Sovyetler Birliği’nden bugüne gelen süreçte ortaya çıkan Rusya, Ukrayna, Belarus Moldova ve Azerbaycan’ı içeren bir geniş yaydır.


Sınırlı bir Avrasya’nın Önemi

Asıl ilgim ve umudum, doğal bir ekonomik alan olduğunu düşüdüğüm Rusya-Türkiye-Ukrayna-Belarus-Moldova ve Belarus’dur. Gürcistan ve siyasi sorunlar aşıldığı takdirde Ermenistan da bu alana girebilir. Ama zaten ekonomik ilişkileri hep gölgeleyen tarihi ve siyasi sintine değil mi? Yine de Ural’lardan çizilen bir hattın, Kuzey Kıbrıs’la bütünleşen yayı, içine aldığı ülkelere birlikte çalışma imkanı vaadetmektedir. Tabii böyle bir imkanı kullanılabilirlerse.


Rusya ile İlişkiler

Sınırlarını tanımlamaya çalıştığım coğrafya(ve Orta Asya’yı da içeren ötesi), Rusya Ferderasyonu denilen ulu bir ağacın gölgesindedir. Onun iklim koşullarına göre kah Tundra, kah karlı kayın ormanıdır.

Ben Türkiye’nin özellikle Rusya ile gelişen ilişkilerini hep ANAP hükumetlerinin basiretine ve 1990 lı yılların ortasında, bu küçülse de kocaman kalan ülkeye yardım eli uzatan Güneş Taner’in girişimlerine bağlarım. Vefalı olan unutmaz. Rusya da unutmaz.

Türkiye bu yardımlar ve önyargısız bakış açısı sayesinde, Rusya ile son krize kadar gelişen ilişkileri kurabilmiştir. Elbette, Rusya’nın Ukrayna ile olan sürtüşmesinden Türkiye sorumlu değildir. Ama Avrasya ülkelerinin ve Türkiye’nin bir arada oluşturduğu geniş alanda, gerçek bir “ekonomik alan“ olabileceği tasavvurundan1990 sonrasında en fazla Türkiye yararlanmıştır.


Bir Kriz’in Üstesinden Birlikte Gelmek

Dedim ya siyasi mülahazalar ve ülkelerin kendi ulusal dosyalarında gizli tuttuğu heves ve gündem, kalplerinde yatan vahşi aslanlar, bazen ortak ekonomik çıkarın, geçici olarak veya sürekli rafa kalkmasına neden oluyor. Neyse ki Türkiye ve Rusya bunların yarattığı tehlikeden çabuk ve mücbir nedenlerle döndü.Veya hala dönmeye çalışıyor. Şimdi Rusya, üzerindeki AB yaptırım yüküne rağmen ihtiyatlı, Türkiye ise atik-tetik. Rusya, Türkiye’den Suriye üzerinde daha fazla taviz koparmaya çalışıyor. Bunun için Türk Akımı projesini bir kez daha kullanıyor. Türkiye ise, AB nin Rusya’ya karşı kapattığı kapıları açmaya, bıraktığı pazarları kapmaya.


“Türk Akımı“ndan Öteye

Her iki ülkenin de ciddi sıkıntıları var. Ama eli güçlü olan, yine de Türkiye’ye her halükarda cari işlem ve ticaret hesabı fazlası veren Rusya. Açık veren Türkiye ise yeniden barışma, uzlaşma atmosferinde iki girişimi Rusya’ya şimdilik kabul ettirmiş görünüyor. Bunlardan biri 2017 yılı içinde ikili bir serbest ticaret anlaşmasını hayata geçirmek, diğeri ise ikili ticaretin karşılıklı ulusal paralarla yapılmasını sağlamak. Şimdi bizim kazanım olarak düşündüğümüz bu iki girişime biraz daha yakından bakalım.

Rusya ile Serbest Ticaret: 2017 ve Ötesi
Serbest ticaret yanlızca sınai malları kapsar. Bu öncelikle bilinmeli ki, Rusya’dan tarım ürünleri ve hizmetler ile ilgili bir beklentimiz olmasın. Bu arada Türkiye hala AB Gümrük Birliği ülkesi. Onun için Rusya ile imzalayacağı anlaşmada, menşei kurallarına riayet etmezse sorun çıkabilir. Ayrıca Rusya’nın halen Azerbaycan, Ermenistan, Belarus, Gürcistan, Moldova, Kazakistan, Ukrayna, Uzbekistan, Tacikistan ve the Kırgızistan ile sadece serbest ticaret anlaşması değil, aynı zamanda 15 Nisan l 1994 den bu yana geçerli olan bir “serbest ticaret alanı“ anlaşması var. Türkiye şimdi bu işi yalap şap yapmamak için ciddi olarak bu Bağımsız Ülkeler Topluluğu(CIS) düzenlemelerine ve bunlar arasında oynayacağı role dikkat etmeli.


İkili (ulusal)Paralarla Ticaret Anlaşmaları

Ülkeler döviz dar boğazına girdikleri zaman ikili ilişkilerde, ulusal paralarla ticaret yapmayı kabul edebilirler. Bu geçmişte hep yapılmıştır. Ancak hemen bu tür ilişkiye giren ülkelerin bir sıkıntısı olduğu izlenimi doğar bu bilinmeli. Rusya Merkez Bankası bir açıklama yaparak, Türkiye ile öngörülen TL-Ruble bazlı ticaretin teknik veya hukuki bir engeli olmadığını belirtti. Bir tür hesap clearing’i dönem sonunda yapılacak o kadar. Bu anlaşmanın süresi önemlidir. Rusya ne diyor? Türkiye ne istiyor? Yarın öbür gün, Türkiye’ye sattığı ürünlere, tam konvertibl paralarla daha iyi koşullarda alıcı bulursa, Rusya ne yapacaktır? Tabii aynı şey Türk malları içinde geçerlidir. Yani Türkiye’nin de tercihi değişebilir. Rus Rublesi ve TL serbest değiş tokuşuna rağmen ekonomik olarak tam konvertibl paralar değildir. Onun için ikili ilişkilerde de, çok makul ve doğal olan, karşılıklı ticaret, kültürel yakınlık, tarihi alt yapı ve ulaştırma kolaylığına dayanan bir ekonomik alanın oluşması için hem paraların konvertibilitesi meselesinin çözülmesi, hem de daha önemlisi siyasetin ekonomik çıkarı zedelemesinin önüne geçilmesi gerekir.Bu hem Türk-Rus, hem de Rus-Ukrayna ilişkileri için geçerli bir düşüncedir.
Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2693 ) Etkinlik ( 220 )
Alanlar
Afrika 75 633
Asya 98 1072
Avrupa 22 636
Latin Amerika ve Karayipler 16 67
Kuzey Amerika 9 285
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1369 ) Etkinlik ( 52 )
Alanlar
Balkanlar 24 291
Orta Doğu 22 600
Karadeniz Kafkas 3 296
Akdeniz 3 182
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1291 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
İslam Dünyası 58 780
Türk Dünyası 19 511
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2041 ) Etkinlik ( 81 )
Alanlar
Türkiye 81 2041

İstanbul'da Uluslararası İlişkiler, Kamu yönetimi vb. bölümlerin 3./4. sınıf lisans öğrencisi olup İngilizce B2 ve üstü yeterliliğe sahip, Office programlarını iyi derecede kullanan adaylar STAJ başlığı ile CV ve ön yazı göndererek hemen başvurabilirler. info@tasam.org ;

Burkina Faso’nun başkenti Vagadugu’da 30 Eylül sabahı saat 04.30’da, başta Baba Sy Askerî Kampı’ndan olmak üzere bir çok yerden silah sesleri duyuldu. Ardından ise devletin televizyon kanalı olan RTB’nin yayını kesilerek yüzbaşı İbrahim Traore liderliğindeki darbeci askerler burada bir bildiri okudu...;

İçinde yaşadığımız yüzyılın en önemli özelliği politikadan ekonomiye, toplumsal ilişkilerden kültüre kadar hızlı bir değişim ve dönüşüme sahne olmasıdır. Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler sadece ürün ve hizmetleri değil süreç ve iş yapış şekillerini de değiştirmektedir. Bu değişim ve d...;

İletişim alanı temelli kamu diplomasisi, uluslararası ilişkiler disiplini içerisinde her ne kadar yeni bir kavram olarak belirse de, dış politikanın anlamlandırılmasına önemli ölçüde katkı sağlamaktadır. Öncelikle kamu diplomasisi kavramının tarifi, bu doğrultudaki faaliyetlerin değerlendirilmesini ...;

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı. ;

İnsanlığın karşı karşıya olduğu son dönemin en önemli tehdidi şüphesiz iklim değişikliğidir. Küresel ölçekte felaket senaryolarının merkezinde yer alması bunun göstergelerindendir. Buna karşın iklim değişikliği sorunu, kriz olgusunun doğası gereği içerisinde tehditlerle birlikte birtakım fırsatları ...;

Devletlerin uluslararası ilişkilerindeki politika ve uygulamalarının iki önemli öğesi bulunmaktadır. Dış politika analizlerine de konu edilen bu öğeler süreklilik ve değişimdir. Bir ülkenin dış politikasında süreklilik öğesi genel olarak iç politikaya nazaran daha fazla hissedilmektedir. Özellikle g...;

ABD-Çin rekabeti küresel belirsizliğin yoğunlaşması ile beraber daha karmaşık ve gri bir alana doğru kayıyor. İki ülke arasında devam eden sürtünme sadece Asya-Pasifik özelinde değil dünyanın farklı kıtalarında farklı dinamiklerle gerçekleşiyor.;

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik Ve Uzay Forumu

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

4. Denizcilik Ve Deniz Güvenliği Forumu 2022

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

Dünya Türk Forumu Akil Kişiler Kurulu Toplantısı 5

Dünya Türk Forumu Akil Kişiler Kurulu’nun beşinci toplantısı 25 Mayıs 2023 tarihinde İstanbul’da 6. Dünya Türk Forumu marjında gerçekleştirilecektir.

  • 14 Haz 2023 - 14 Haz 2023
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “ABD Hegemonyasına Meydan Okuyan Çin’in Zorlu Virajı; Güney Çin Denizi” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Sri Lanka’nın Çöküşüne Küresel Siyaset Çerçevesinden Bir Bakış” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Çin-Japon Anlaşmazlığında Doğu Çin Denizi Derinlerdeki Travmalar” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Gündem 2063, Afrika'yı geleceğin küresel güç merkezine dönüştürecek yol haritası ve eylem planıdır. Kıtanın elli yıllık süreci kapsayan hedeflerine ulaşma niyetinin somut göstergesidir.