“Osmanlı Ekmeği ” ve Unutulan Gerçekler

Makale

Bir kaç senedir, pastahane, fırın ve bakkallarda, kalitesi yüksek ve lezzeti güzel bir esmer ekmek “Osmanlı ekmeği” diye satılıyor. Alelade ve çabuk küflenen ekmeği ...

Bir kaç senedir, pastahane, fırın ve bakkallarda, kalitesi yüksek ve lezzeti güzel bir esmer ekmek “Osmanlı ekmeği“ diye satılıyor. Alelade ve çabuk küflenen ekmeği daha yüksek fiyattan satamayan üretici ve perakendeci, böyle bir pazarlama taktiği ile yaratılmış bir nostalji dalgasında sörf yapıyor. Artık isminden mi, lezzetinden mi bilinmez, şehrin bazı semtlerinde de bir hayli tutuluyor bu ekmek.


“Osmanlı Ekmeği“ Var mıydı?

Elbette, imparatorluğun çeşitli yerlerinden gelen buğday ile üretilen ekmek halkın yediği ekmekti[1]. Ama imparatorluğun son 30 yılını bilen anneannemin hiçbir zaman bir “Osmanlı ekmeği“nden bahsettiğini hatırlamam. Zaten bir zamanlar fırıncıların Makedon, Bulgar ve belki bazen Hemşin’li olduğu bir payitaht da böyle denmesine gerek varmıydı ona da emin değilim. Kaldı ki çok dinli, çok dilli ve çok milletli İstanbul’da anneannem, kızılcık murabbahası, ceviz muhammarası, bumbar dolması, kaz mançası(Bulgar), uskumru ve midye dolması, topik, trigona, hanım göbeği, vezir parmağı, elmasiye ve irmik helvasından bahsederdi. Ancak, anneannemin bize aktardığı yemek kültüründe yeri olan etnik veya coğrafi özellikli bir kaç yemek Çerkez tavuğu, Çerkez fasulyesi, Arnavut ciğeri, Yanya ve Nemçe böreğiydi. Olsaydı, özellikle ekmeklerin iyice kötüleştiği 1958-1960 arası bize mutlaka özlemle “Osmanlı ekmeği“nden bahsederdi. Kaldı ki geçmişe pek özlem duyduğunu hatırlamıyorum. O Salacak’ta bir yalıda doğup büyüdüğü halde, hiçbir şekilde zor ve işgal altında geçen yıllara özlem duymadı. Yıllar süren savaşlardan bizar olmuşlardı. Tüm yaşamı boyunca, sadece eski terbiye, nezaket ve saygıyı özledi. Oysa şimdi biz olmayan hayallerin peşinde koşup, herşeye yapıştırdığımız Osmanlı yaftası ile oyalanıyoruz ve 1800 lerin başından 1920 li yıllara kadar geçen dönemde ne olduğunu hatırlamayı ihmal ediyoruz.


Oysa Ailemden bana Daha Neler Aktarıldı!

Tarih benim alanım değil. Ama zaman zaman edindiğim başucu kitapları var. Bir de kulağımdan hiç eksik etmediğim küpeler(“kulağına küpe olsun“ diye bana verilen aile öğütleri). Anneannem imparatorluğun son zamanlarını çok güzel anlatırdı. Mütefekkir bir aileden geldiği ve kendisi de çok kitap okuduğu için çocuk hafızama, aileyi de kapsayan tarihi bilgi, deneyim ve ihtiyatı tedbir nitelikli öğüt aktarmıştır.

Şimdi onun ağabeyi Yıldırım Orduları Erkan-ı Harbiye Reisi Mirliva Sedat’ın(Korgeneral Sedat Doğruer’in iki kitabı başucumda. Biri, “Yıldırım Ordularının Bozgunu- Filistin’e Veda“(Yeditepe yayınları), diğeri ise “Boğazlar Meselesi ve Çanakkale Deniz Zaferi“(e yayınları).Özellikle ikinci kitabın derleyicisi Sayın Murat Çulcu, çok iyi bir iş yapmış. Üslup ile hiç oynamamış. Kitabı okurken anneannem konuşuyormuş gibi geliyor. Aynı tarz, aynı ağdalı ve ravaklı-ağdalı Osmanlı Türkçesi. Şimdi bu kitaplarda ne okuyorum onları sizinle paylaşayım: Bir kere Büyük dayım Sedat Paşa, “Filistin’e Veda“ adlı kitabında, Galiçya’da ve daha sonra Çanakkale’de yorgun düşen, bir de üstüne üstlük Doğu’da da telef olan Osmanlı ordusunun, Filistin’e zaten takatsiz olarak çeşitli zorluklarla aktarıldığını yazıyor. Şimdi olayı tersinden görür gibiyim. Doğuda yorulan ve morali düzelemeyen ordumuz, iyi ki batıda bir tehlike ile karşı karşıya değil diye düşünüyorum. 3 tümenden oluşan 6. Ordu’nun ve İran seferinde dönen 13. Kolordu’nun da hezimetini aktarıyor. Selam-ı pak’ta durdurulan ve Kut ül Amare’da mağlubiyet yaşayan İngilizlerin daha sonra nasıl intikam aldığını anlatıyor. Bağdat’ı geri almak için kurulan Yıldırm Ordularının ise perişan olmasının kaçınılmaz bir son olduğunu, Sina, Filistin ve Musul’da ve Bağdat’ın savunmasında çok önemli zayiat verdiğimizi kaydediyor.

Sedat Paşaya göre, Filistin cephesi, Osmanlı ordusunu felakete sürükleyen bir hadisedir(1. Kolordunun 2. Tümeni Irak’da ve 3. tümeni Filistin’de, sonra 6. Ordu ve 13. Kolordu bölgede). 28 Eylül 1917 de “7 tabur ve 8 toptan ibaret Fırat grubumuzun, İngiliz kuvvetleri tarafından kuşatılıp esir edilmesi“ni ise “elemli bir hatıra“ olarak ifade ediyor. Sonunda, benzer hata ve hezimete düçar olamak için mi Musul’a- Rakka’ya gitmeye kalkıyoruz diye hayıflanıyor, o hayali “Osmanlı“ ekmeğine üzülerek bakıyorum. Yıldırım’larla kaybettiğimiz canlara daha kaç yüz veya bin can eklemeyi hesab ediyoruz?


Büyük Harb Öncesinde Rusya ile İlişkiler

Büyük dayım Sedat Paşa hem Filistin, hem de Boğazlar kitabında ayrıntılı bir Rusya ilişkileri tablosu çiziyor, izinli, izinsiz veya zorunlu izinli olarak sürekli olarak, “adalar denizi ve Bahri-Sefid’e“ asker ve mühimmat akaran Rus gemilerini anlatıyor. Anlaşılan o ki, Doğu’da ve Balkanlarda askeri kıran Rus orduları, bir taraftan da, “Sefain-i harbiyesi ile Çanakkale boğazından serbestçe mürur ederek hep Akdenize açılıyor“ ve bu denizde İngiliz, Fransız ve Yunan gemileri arasında yerini korumaya özen gösteriyordu. Bunu yaparken ilk ihlal ettiği anlaşma 1833 tarihli Hünkar iskelesi anlaşması olarak gözüküyor. Hergün gazetelerde okuduğum yeni Rus mühimmat takviyesi haberleri, elbette bana Rusya’nın Montreax kurallarını çiğneyip, çiğnemediğine dikkat edip etmediğimizi düşündürüyor. Yakın tarihlerde, ne maksatla olursa olsun, biz elindeki silahı kıyılara doğrultmuş Rus askerleri ile mücehhez Rus gemilerinin Boğaz’dan geçtiğine tanık olduk. Biz “Osmanlı ekmeği“ ile avunur ve övünürken, tarihten kalan görüntüleri aklımıza getiriyor muyuz acaba?

Evet, Kırım harbi ile Rusya’nın Karadeniz filosunun ortadan kalktığına dikkat çekiyor Sedat Paşa. Ama bu daha 1856 yılı. Kâğıt üzerinde, Paris muahedesi ile Türkiye üzerindeki Rus hâkimiyeti nihayete ermiş gözükse bile, bunun böyle ve kolay olmadığını daha sonraki satırlarda anlıyoruz. 1877-78 bunu yeniden düşündüren bir tarih, “Londra muahedesi ile istirdad ettiği vaziyet“, Rusya’yı İstanbul önüne kadar getirince, Devlet-i Aliyeyi ancak İngilizler kurtarabilmişti. O tarihte Sedat paşa, kuvvet-i bahriyeyi tedricen ve tamamen kaybettiğimizi kaydedederken, yine bana bugün ne olduğumuzu sorgulatıyor.


Ticaret mi? Yoksa Kanlı bir başka Savaşa bulaşan Siyaset mi?

Evet, Büyük harbin sonuna gelindiğinde mücbir nedenlerden dolayı Rusların “İstanbulun malikiyetinden feragat ettiği ve Boğazlara yanlız ticaret nokta-i nazarından bakmaya başladığı“ notunu okuyorum. Ama şimdi size sorayım, hangi amaç ile olursa olsun 2011 den bu yana Boğazlardan sadece ve sadece “bitaraf Rus ticaret gemileri“ mi “mürur ediyor“?

Evet, biz artık Rus doğal gazı ile ısınıyor, Ruslara, Türk akımı boru hattı ve nükleer santral inşa ettiriyor, buna mukabil domates ve limon satıp, onların inşaat kalfalığını yapıyoruz. Ama daha 1. savaşta bile boğaza “elektrikli mayın“ gibi üstün bir teknoloji aktarabilen Rusya’nın, bugün en yüksek teknoloji ile donanmış, müfrezelerinin Akdeniz’e geçişini nasıl içimize sindiriyor sonra Suriye’de Rusya’ya, Irak’ta da Bağdat hükumetine karşı harekata geçmeye teşebbüs ediyoruz? Ticaretin ucunda yine kanlı bir siyaset varsa, bunun bir parçası olmak nasıl bir iştir?

[1] İstanbul’a buğday, et ve erzak Rumeli ve Marmara sahillerinden, hububat Eflak ve Boğdan eyaletleri ile Tuna iskeleleri, Karadenizin Rumeli yakasındaki iskelelerinden ve Trakya’dan geliyordu“ diye belirtmektedir. Bknz http://osmanliistanbulu.org/tr/images/osmanliistanbulu-2/02_ahmet-tabakoglu.pdf
Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2708 ) Etkinlik ( 222 )
Alanlar
Afrika 77 639
Asya 98 1077
Avrupa 22 637
Latin Amerika ve Karayipler 16 67
Kuzey Amerika 9 288
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1379 ) Etkinlik ( 52 )
Alanlar
Balkanlar 24 293
Orta Doğu 22 606
Karadeniz Kafkas 3 296
Akdeniz 3 184
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1292 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
İslam Dünyası 58 781
Türk Dünyası 19 511
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2046 ) Etkinlik ( 82 )
Alanlar
Türkiye 82 2046

Ekonomik, siyasi, askeri ve kültürel güçlerin oluşturduğu bir Dünya Düzeni vardır. Bu düzen ufak değişimler gösterse de kolay kolay değişmez. Büyük güçler siyasi, ekonomik güçlerini koruyabilmek ve hatta geliştirmek amacıyla zaman zaman bazı girişimlerde bulunurlar. ;

Uluslararası mecrada bir “Türkiye Markası“ hâline gelen Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi, TASAM 2004-2023 Faaliyet Raporu’nu yayımladı.;

Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bugüne ABD’nin büyük stratejisinin ne olması gerektiği konusunda yoğun bir tartışma yaşanmaktadır. Özellikle 11 Eylül olayları, Irak Savaşı ve 2008 küresel finansal krizinin etkileriyle ABD dış politikasının tarihsel motiflerinden biri olan izolasyonist eğilimin yeni b...;

Komşu kıyılara sahip devletlerin Deniz Yetki Alanı (DYA) yan sınırının belirlenmesi her zaman sorunlu olmuştur. Genelde sınırın denizle birleştiği noktayı merkeze alan bir açı genişliği başlangıçta olmasa bile ilerleyen zaman içinde denizde veya karada meydana gelen topografik değişiklikler nedeniyl...;

2022, küresel çapta enerji sektörü açısından son derece çalkantılı bir yıl oldu. Kovid-19 salgını sonrası tedarik zincirlerinde yaşanan kırılmadan ve kesintilerden kaynaklı başlayan fiyat artışı, jeopolitik risklerin kısmen savaşla birlikte artmasıyla devam ederek zirve yaptı;

Enerji güvenliğinde, dünya ticaretinde, lojistik ve tedarik zincirlerinin güvenliği bakımından alternatif seçenekler, olası riskleri ve kırılganlıkları yönetebilmek için gereklidir. Rusya ve Ukrayna arasında yaşanan çatışmalar sonuca bütün küresel ekonomiyi etkileyen enerji ve gıda tedarik sorunları...;

Enerji diplomasisi klasik anlamda tarif edilen diplomasi kavramından daha geniş bir anlam ifade etmektedir. Enerji diplomasisi, uzun vadeli stratejik hedeflere ulaşmak amacıyla yürütülen karmaşık süreçlere sahiptir ve çok aktörlü mekik diplomasi gerektirir. ;

Çin enerji kaynaklarına kayıtsız kalamaz. Büyüyen ekonomisinin enerji güvenliğini sağlamak zorundadır. Çin petrol ve doğal gaz açısından enerji ihtiyacının büyük bir kısmını İran, Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt, Umman ve Emirlikler’den karşılamaktadır. Ayrıca Körfez, Orta Doğu’ya daha çok nüfuz edeb...;

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik ve Uzay Forumu

  • 04 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

4. Denizcilik Ve Deniz Güvenliği Forumu 2022

  • 03 Kas 2022 - 03 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

8. İstanbul Güvenlik Konferansı (2022)

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “ABD Hegemonyasına Meydan Okuyan Çin’in Zorlu Virajı; Güney Çin Denizi” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Sri Lanka’nın Çöküşüne Küresel Siyaset Çerçevesinden Bir Bakış” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Çin-Japon Anlaşmazlığında Doğu Çin Denizi Derinlerdeki Travmalar” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Devlet geleneğimizde yüksek emsalleri bulunan Meritokrasi’nin tarifi; toplumda bireylerin bilgi, bilgelik, beceri, çalışkanlık, analitik düşünce gibi yetenekleri ölçüsünde rol almalarıdır. Meritokrasi din, dil, ırk, yaş, cinsiyet gibi özelliklere bakmaksızın herkese fırsat eşitliği sunar ve başarıyı...