Dışişlerimizin bir şeyi çok iyi bellemesi beklenir; Kıbrıs ve Avrupa Birliği hiçbir şekilde birbirinin alternatifi değildir. Ne Avrupa Birliğine tam üye olalım diye Kıbrıstan feragat edebiliriz ve ne de Kıbrıs için Avrupa Birliğine tam üyelikten vazgeçebiliriz. Bu iki temel dış politika hedefi arasında bizim açımızdan herhangi bir illiyet mevcut değildir. Yıllarca her platformda bu tezi savunduk. Ta ki Birlikten, tam üyelik müzakerelerine başlamak için gün almak maksadiyle Ankara Anlaşmasının Güney Kıbrıs Rum Yönetimine de teşmil edilmesini, dolayısıyla ulaştırma alanında Türk limanlarının Rumlara açılmasını öngören Protokolü imzalayıncaya kadar.
Protokol parlamentonun onayından henüz geçmediği için şimdilik rahatız. Ancak bu baskıyı sadece Rumlar değil, fakat Avrupa Birliği de üzerimizde ısrarla icra etmektedir. Neredeyse son bir yıl içinde müzakerelerde yeni bir faslın açılmayışının sebebi budur. Yani ‘ artık, istenmiyorsak, söyleyin de bilelim ‘ demeye bile gerek olmadığı anlaşılıyor. Bu durumda, doğrudan Avrupa Birliğini hedef alarak, ilişkilerde geçici nitelikte bir ‘ dondurulmaya ‘ gidileceği rahatlıkla söylenebilir ve bu da ilerisi için etkin bir taktik olabilir. Tabii, böylesi bir aksiyonun olası sonuçlarını da hesaba katmak suretiyle.
1997 de Komisyon Türkiyenin adaylığını tartışma konusu yapan bir karar almıştı. Bunun üzerine ilişkiler askıya alındı ve bu hal 1999 da Türkiyenin adaylığının resmen kabul edilmesine kadar sürdü. Ancak Türkiye müzakerelere başlayabilmek için bir beş yıl daha bekledi. Burada büyük ozan aşık Veysel’i hatırlamak gerekirse, girdiğimiz uzun ince yolda gündüz gece gitmek adeta mukadder gibi. Ortaklık için başvurduğumuz 1959 ve Ankara Anlaşmasını imzaladığımız 1963 den bu yana geçen elli yıl zarfında karşılaştığımız tüm engellere rağmen, Türkiye Cumhuriyetinin kuruluş ve yaşam felsefesine olan sarsılmaz bağlılığımız nedeniyle bu yola devam ettik ve sonuç alıncaya kadar da etmeliyiz. Dolaysiyle, Kıbrıs’ta çözüm olmayacaksa biz de Avrupa Birliğinde yokuz anlamına gelen bir çıkışın sonunu iyi hesaplamak gerekir. İki şey birbirinden farklıdır.
Kıbrısta olabildiğince erken bir çözüm için ne gerekiyorsa yapabilmeliyiz. Bu bakımdan, Barış Harekatının 37 nci yıldönümü münasebetiyle Lefkoşa’da yapılan beyanat, çizilen çizgiler ve tarif edilen parametreler çok yerinde olmuştur. Siyasi eşitlik temelinde iki kurucu Devlet, Federal bir çatı altında işbirliği halinde olacaklar. Ayrıntılara girmeden, salt bu çerçeve aslında, Türk tarafının referandumda bilinen nedenlerle kabul ettiği ANNAN planını çağrıştırmaktadır. Ancak bu planın uygulama anlaşmalarına yansıyacak, gerek KKTC ve gerekse bizim için kabul edilmeyecek bir çok sakıncaları bünyesinde taşıdığı biliniyor. Kademeli olarak, yer yer takvimlere bağlanmış toprak, mülkiyet, Garanti ve İttifak Anlaşmaları, Türkiye kökenli KKTC vatandaşları, kamu hizmetlerine katılım gibi birçok alanda, zaman içinde Adadaki Türk varlığının Rum çoğunluğu içinde adeta eritilmesini öngören hüküm ve hedeflerin tümüyle ayıklanması gerekiyor. Bürgenstock’da BM Genel Sekreterinin günün koşulları içinde yapmış olduğu sunumun üzerinden çok zaman geçti, Adada KKTC hergün biraz daha konsolide oldu. Bu realiteyi hem Rumlara ve hem de Avrupa Birliğine kabul ettirmek için, en azından maksimalist bir müzakere taktiği olarak, çıtayı olabildiğince yüksek tutmak gerekecek. Lefkoşa’da yapılmak istenen bu idi. Dolayısıyle çerçeveyi sonradan, sofistike davranma adına, sağından solundan sulandırmayı düşünmemeli.
