Muhterem Başkan, Değerli katılımcılar, Bayanlar ve Baylar, Öncellikle, TASAM`ın 5. Dünya Türk Forumuna nazik davetiniz için minnettarlığımı ifade ederim ve bu çerçevede böyle muteber toplantıda konuşma yapmak dolayısıyla kıvanc ve büyük gurur duymaktayım.
Bildiğiniz gibi, TÜRKPA Türk dünyası yegane parlamenter boyutu olarak kardeş ülkelerimiz arasında sıkı işbirliği platformu oluşturmaktadır. Malum olduğu üzere, 2001 ci yılında ilk defa Kazakistan cumhurbaşkanı sayın Nursultan Nazarbayev Türkdili konuşan ülkeler cümhurbaşkanları zirvesinde türk dünyası parlamenter kuruluşun yaratması fikrini öne sürmüş ve 2006 cı yılında bir dahaki zirve toplantısında bu fikri tekrarlamıştır. İki sene sonra şöyle ki 2008 yılının 21 Kasım tarihinde muhteşem İstanbulda, Dolmabahçe Sarayında Türkiyenin evsahipliğinde dörd ülkenin parlamento başkanları İstanbul Anlaşmasını imzalamıştır. Şu andan itibaren Azerbaycan, Kazakistan, Kırgizistan ve Türkiyenin kurumsal parlamentolar arası işbirliği başlatılmış oluyor. 1 sene sonra 2009 yılında Azerbaycan başkenti Bakü`de TÜRKPA 1. Genel kurul düzenlenerek aynı zamanda Asamblenin Sekretaryası kuruldu.
Hem Türk Keneşi ve hem de TÜRKPA Türk dili konuşan devletler arasın da işbirliğinin genişletilmesi koordinasyonunu yapan temel kurumlardır. Türk işbirliği için Türk Keneşi çerçevesinde bir araya gelen devlet başkanları tarafından belirlenen bir gündem vardır ve TÜRKPA Türk işbirliğinin parlamenter boyutu olarak Türk Keneşi'nin tüm projelerine yasal destek sağlamayı taahhüt edilmiştir. Türk Keneşi'nin faaliyetlerine yasal desteğin verilmesinden başka, fırsattan yararlanarak saygıdeğer katılımcıları TÜRKPA'nın ana hedefleri ve görevleri hakkında bilgilendirmek isterim. Bunlar aşağıdaki gibidir:
- üye ülkeler arasında parlamento tecrübesi ve en iyi uygulamaların geniş değişimi
- öncelikli işbirliği alanlarında üye ülkelerin mevzuatının muhtemel uyumlaştırılması
- Türk dünyasının kültürel miras ve tarihinin, sanat değerleri ve edebiyatının temel çalışılması
- eğitim, bilim, teknoloji ve çevre koruma alanlarında etkili bölgesel işbirliğinin teşviki
- üye ülkeler arasında daha geniş bilgi akımı amacıyla kitlesel iletişim araçları etkileşimi kolaylaştırmak
- ticaret ve yatırım için elverişli koşulların yaratılması
- Özellikle enerji ve ulaştırma alanında ortak bölgesel ekonomik projelerin desteklenmesi
- karşılıklı çıkar temelinde siyasi sorunların tartışılması
Bu bağlamda, TÜRKPA`nın dört uzman komisyonları, ekonomik, insani ve kültürel, yasal ve çevresel işbirliği olmak üzere üye ülkeler arasında TÜRKPA çatısı altında işbirliğinin dört temel alanı sağlamaktadır.
Değerli meslektaşlarım, Saydıdeğer başkan, Hali hazırda, üye parlamentoların Başkanları Asamblenin kurumsal gelişimi açısından TÜRKPA`nın verimliliğini artırma konusunu, aynı zamanda üye ülkeler arasında siyasi, ekonomik ve kültürel işbirliğinin geliştirilmesini müzakere ediyorlar. Sonuc itibarıyle, geçen yıl boyunca, Parlamenter Asamblesi faaliyet kapsamını artırmış ve üye ülkeler arasında pratik-sonuç odaklı işbirliğinin geliştirilmesine yönelik bir ilerleme kaydetmiştir. Türk ülkeleri parlamenterlerinin bir Asamblede birleşmesi üye ülkelerin ortak tarih, dil ve kültürel bağlarına dayanan samimi siyasi diyalog için bir platform fırsatı olarak katkıda bulunması özellikle vurgulanmaktadır. Aynı zamanda, çağdaş dünyanın takipi için Türk ülkeleri arasında karşılıklı bilgi alışverişi kanallarını artırmak gerekir. Bu nedenle, üye ülkelerimiz için görülecek yeteri kadar iş var ve kitle iletişim araçları gelişmiş işbirliği bu yönde önemli bir rol oynayacaktır. Bizim diğer Türk dillerini iyi bilen uzman ve bilim adamlarına ihtiyacımız var ve bu ekonomi, kültür, bilim, eğitim ve diğer alanlarda başarılarımızın öğrenilmesi için bize imkan sağlayacaktır. Türk devletleri arasındaki ilişkilerin kapsamlı kalkımı, her şeyden önce, onlar arasındaki bilgi ilişkilerinin güçlendirilmesine bağlıdır.
Yukarıda belirtilenleri gözönüne alarak, Asamblemiz üye ülkelerdeki akademik ve bilimsel kuruluşlarla etkin işbirliği mekanizmalarını araştırmaktadır. Ayrıca, TASAM gibi büyük beyin merkezlerle etkileşimin sağlanmasına önem vermekteyiz. Yakın gelecekte, somut ortak projeler ve girişimlerin görüşülmesine başlayabileceğimizi burada ifade etmek isterdim. Şüphesiz, bu tür faaliyetler her şeyden önce kardeş ülkelerin insani bağların derinleşmesi ve yoğunlaşmasına hizmet edecektir.
Değerli katılımcılar, Bu yıl Türk Dünyası için çok özel bir yıl. Çünkü biz bu yıl Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgizistan`ın bağımsızlığının 25-ci yildönümünü kutluyoruz. 25 sene bundan önce devletlerimiz bağımsızlıklarını kazanmış ve uluslararası arenada “Bağımsız Yeni Türk Cumhuriyetleri“ olarak yerlerini almışlardır. Devletlerimizin bağımsızlık tarihine baktığımız zaman göreceğiz ki, bu tarih sosyal, kültürel ve en önemlisi ekonomik açıdan oldukça önem arz etmektedir. Yer altı, yer üstü zenginlik kaynakları, tarihinden kaynaklanan turizm ve verimliliğinden kaynaklanan tarımsal alanları ile dünyanın en güzel yerlerinde bulunan ülkelerimiz bu zaman dahilinde çok büyük ilerlemeler kayd etmiştir. Tabii ki, bağımsızlıktan sonra bölgede çok önemli yeni yaklaşımlar oluşmuş ve bu coğrafyada işbirliği yönünde yeni çalışmalar yapılmıştır. Bütün alanları kapsayan bu işbirliği genelde ekonomik temellere dayanmaktadır. Yeni Dünya düzeninin ekonomiye dayanan bir güç haline geldiğini dikkate alırsak, devletlerimizin ellerindeki güçleri bir araya getirerek hareket etmeleri halklarımız için hayati bir zorunluluk haline gelmiştir.
Bu vesile ile `Dilde, fikirde, İşte` birlikle yürüyen Türk Dünyasının bağımsızlığının 25-ci yılını kutlayan devletlerini kutluyorum.
Konuşmama son verirken, TASAM ve bu önemli etkinliğin organizasyonu yapan kişilere, akademik kurumlara ve ortaklara bizim için sağlanan misafirperverlik ve mükemmel koşullar için içten şükranlarımı sunar, Forumun çalışmalarında başarılar dilerim.
Teşekkür ediyorum.
Bildiğiniz gibi, TÜRKPA Türk dünyası yegane parlamenter boyutu olarak kardeş ülkelerimiz arasında sıkı işbirliği platformu oluşturmaktadır. Malum olduğu üzere, 2001 ci yılında ilk defa Kazakistan cumhurbaşkanı sayın Nursultan Nazarbayev Türkdili konuşan ülkeler cümhurbaşkanları zirvesinde türk dünyası parlamenter kuruluşun yaratması fikrini öne sürmüş ve 2006 cı yılında bir dahaki zirve toplantısında bu fikri tekrarlamıştır. İki sene sonra şöyle ki 2008 yılının 21 Kasım tarihinde muhteşem İstanbulda, Dolmabahçe Sarayında Türkiyenin evsahipliğinde dörd ülkenin parlamento başkanları İstanbul Anlaşmasını imzalamıştır. Şu andan itibaren Azerbaycan, Kazakistan, Kırgizistan ve Türkiyenin kurumsal parlamentolar arası işbirliği başlatılmış oluyor. 1 sene sonra 2009 yılında Azerbaycan başkenti Bakü`de TÜRKPA 1. Genel kurul düzenlenerek aynı zamanda Asamblenin Sekretaryası kuruldu.
Hem Türk Keneşi ve hem de TÜRKPA Türk dili konuşan devletler arasın da işbirliğinin genişletilmesi koordinasyonunu yapan temel kurumlardır. Türk işbirliği için Türk Keneşi çerçevesinde bir araya gelen devlet başkanları tarafından belirlenen bir gündem vardır ve TÜRKPA Türk işbirliğinin parlamenter boyutu olarak Türk Keneşi'nin tüm projelerine yasal destek sağlamayı taahhüt edilmiştir. Türk Keneşi'nin faaliyetlerine yasal desteğin verilmesinden başka, fırsattan yararlanarak saygıdeğer katılımcıları TÜRKPA'nın ana hedefleri ve görevleri hakkında bilgilendirmek isterim. Bunlar aşağıdaki gibidir:
- üye ülkeler arasında parlamento tecrübesi ve en iyi uygulamaların geniş değişimi
- öncelikli işbirliği alanlarında üye ülkelerin mevzuatının muhtemel uyumlaştırılması
- Türk dünyasının kültürel miras ve tarihinin, sanat değerleri ve edebiyatının temel çalışılması
- eğitim, bilim, teknoloji ve çevre koruma alanlarında etkili bölgesel işbirliğinin teşviki
- üye ülkeler arasında daha geniş bilgi akımı amacıyla kitlesel iletişim araçları etkileşimi kolaylaştırmak
- ticaret ve yatırım için elverişli koşulların yaratılması
- Özellikle enerji ve ulaştırma alanında ortak bölgesel ekonomik projelerin desteklenmesi
- karşılıklı çıkar temelinde siyasi sorunların tartışılması
Bu bağlamda, TÜRKPA`nın dört uzman komisyonları, ekonomik, insani ve kültürel, yasal ve çevresel işbirliği olmak üzere üye ülkeler arasında TÜRKPA çatısı altında işbirliğinin dört temel alanı sağlamaktadır.
Değerli meslektaşlarım, Saydıdeğer başkan, Hali hazırda, üye parlamentoların Başkanları Asamblenin kurumsal gelişimi açısından TÜRKPA`nın verimliliğini artırma konusunu, aynı zamanda üye ülkeler arasında siyasi, ekonomik ve kültürel işbirliğinin geliştirilmesini müzakere ediyorlar. Sonuc itibarıyle, geçen yıl boyunca, Parlamenter Asamblesi faaliyet kapsamını artırmış ve üye ülkeler arasında pratik-sonuç odaklı işbirliğinin geliştirilmesine yönelik bir ilerleme kaydetmiştir. Türk ülkeleri parlamenterlerinin bir Asamblede birleşmesi üye ülkelerin ortak tarih, dil ve kültürel bağlarına dayanan samimi siyasi diyalog için bir platform fırsatı olarak katkıda bulunması özellikle vurgulanmaktadır. Aynı zamanda, çağdaş dünyanın takipi için Türk ülkeleri arasında karşılıklı bilgi alışverişi kanallarını artırmak gerekir. Bu nedenle, üye ülkelerimiz için görülecek yeteri kadar iş var ve kitle iletişim araçları gelişmiş işbirliği bu yönde önemli bir rol oynayacaktır. Bizim diğer Türk dillerini iyi bilen uzman ve bilim adamlarına ihtiyacımız var ve bu ekonomi, kültür, bilim, eğitim ve diğer alanlarda başarılarımızın öğrenilmesi için bize imkan sağlayacaktır. Türk devletleri arasındaki ilişkilerin kapsamlı kalkımı, her şeyden önce, onlar arasındaki bilgi ilişkilerinin güçlendirilmesine bağlıdır.
Yukarıda belirtilenleri gözönüne alarak, Asamblemiz üye ülkelerdeki akademik ve bilimsel kuruluşlarla etkin işbirliği mekanizmalarını araştırmaktadır. Ayrıca, TASAM gibi büyük beyin merkezlerle etkileşimin sağlanmasına önem vermekteyiz. Yakın gelecekte, somut ortak projeler ve girişimlerin görüşülmesine başlayabileceğimizi burada ifade etmek isterdim. Şüphesiz, bu tür faaliyetler her şeyden önce kardeş ülkelerin insani bağların derinleşmesi ve yoğunlaşmasına hizmet edecektir.
Değerli katılımcılar, Bu yıl Türk Dünyası için çok özel bir yıl. Çünkü biz bu yıl Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgizistan`ın bağımsızlığının 25-ci yildönümünü kutluyoruz. 25 sene bundan önce devletlerimiz bağımsızlıklarını kazanmış ve uluslararası arenada “Bağımsız Yeni Türk Cumhuriyetleri“ olarak yerlerini almışlardır. Devletlerimizin bağımsızlık tarihine baktığımız zaman göreceğiz ki, bu tarih sosyal, kültürel ve en önemlisi ekonomik açıdan oldukça önem arz etmektedir. Yer altı, yer üstü zenginlik kaynakları, tarihinden kaynaklanan turizm ve verimliliğinden kaynaklanan tarımsal alanları ile dünyanın en güzel yerlerinde bulunan ülkelerimiz bu zaman dahilinde çok büyük ilerlemeler kayd etmiştir. Tabii ki, bağımsızlıktan sonra bölgede çok önemli yeni yaklaşımlar oluşmuş ve bu coğrafyada işbirliği yönünde yeni çalışmalar yapılmıştır. Bütün alanları kapsayan bu işbirliği genelde ekonomik temellere dayanmaktadır. Yeni Dünya düzeninin ekonomiye dayanan bir güç haline geldiğini dikkate alırsak, devletlerimizin ellerindeki güçleri bir araya getirerek hareket etmeleri halklarımız için hayati bir zorunluluk haline gelmiştir.
Bu vesile ile `Dilde, fikirde, İşte` birlikle yürüyen Türk Dünyasının bağımsızlığının 25-ci yılını kutlayan devletlerini kutluyorum.
Konuşmama son verirken, TASAM ve bu önemli etkinliğin organizasyonu yapan kişilere, akademik kurumlara ve ortaklara bizim için sağlanan misafirperverlik ve mükemmel koşullar için içten şükranlarımı sunar, Forumun çalışmalarında başarılar dilerim.
Teşekkür ediyorum.
