Geçen hafta Cuma günü Türkiye’nin asık yüzünü AB’den gelen bir haber epeyce güldürdü. Sonunda, Türk iş adamı ve işçilerinin AB ekonomisine yaptığı katkıyı hatırlayan “akil AB yetkilileri“, Temmuz ayından itibaren, Türk vatandaşlarına uygulanan vize süreçlerinin basitleştirileceğini ve vize talep eden Türk vatandaşlarından daha az sayıda belge isteneceğini açıkladılar.
Haber, uzun süredir haksız bir muamele ile karşı karşıya kaldığını en yüksek makamların ağzından dile getiren Türkiye’nin, amacına ulaşmada bir adım daha ileriye gittiğini de duyurmayı ihmal etmedi. Kulaklara müzik gibi geldi duyulanlar. Seçim öncesinde, eminim “işte hükümetin bir hizmeti ve bir başarısı daha..“ diye düşünenler de çok olmuştur.
Haber Bizde başka, AB de Başka
Ancak ne hikmetse, haber Türkiye’de yaptığı yankıyı, AB’de yapmadı. Çünkü AB bu arada, serbest vize rejimine (vizesiz) tabi ülkelere güvenlik nedeni ile geçici askıya alma uygulamasına geçeceğini açıkladı.Brüksel’in bu konu ile ilgili iki önemli gerekçesi var: Bunlardan bir tanesi, serbest vize rejimine tabi ülkelerin bunu istismar konusu yapıyor olmaları, diğeri ise Arap baharı dolayısı ile iltica başvurularında beklenmedik artış.
Oysa AB Komisyonu’nun Genişlemeden Sorumlu TemsilcisiStefan Füle, daha geçen hafta Türk iş adamlarının yoğun olarak katıldığı bir toplantıda yaptığı konuşmada, “Türkiye’ye karşı Temmuz ayından itibaren yeni uygulamaya geçiyoruz. Artık Türk vatandaşlarına vize uygulaması basitleştirilecek. Yeni uygulamaya göre AB ülkelerinin konsoloslukları tek tip ve daha az sayıda evrakla vize verecek. Vize işlemleri en geç 15 günde tamamlanacak“derken arkadan gelecek kararları bilmiyor muydu? HattaFüle, daha da coşarak, işi basitleştirecek bu uygulamanın, vizelerin tamamen kaldırılması sürecindeki ‘ilk adım’ olduğunu söyleyip epey de alkış toplamıştı. Biz ne de olsa AB bürokratlarının yelkenlerini şişirmeyi çok iyi biliyoruz. Ama el hak! Onlar da bizim duymayı isteyeceğimiz şeyleri söylemeyi çok iyi biliyorlar veya öğrendiler.
Ne var ki, Füle altıntop gibi bir müjde verip, Türklerini aklını başından alırken, AB’nin iç işlerinden sorumlu komiseri Cecilia Malmstrom, çok geçmeden vize uygulamalarında etkin denetime geçileceğini, böylece beklenmedik gelişmelere daha çabuk tepki verme güdüsü geliştirdiklerini ifade etti. Şimdi bir adım daha ileriye giderek bunun ne anlama geldiğine bakalım.
Temel İçgüdü
Planlanan şey şu: Bir vize kolaylığı sağlansa bile (buna vizesiz seyahat dahil) eğer üye ülkeler, altı ay içinde yasal olmayan başka ülke halklarının girişlerinde %50 den fazla artış olduğunu ispat ederlerse, vizesiz seyahat statüsü askıya alınacak. Elbette buna kolay vize de dahil. Her ne kadar, Malmstrom bu karar ile herhangi bir ülkenin hedef alınmadığını söylese bile AB ülkelerine binlerce iltica talebi sorunu olan Makedonya ve Sırbistan’ı telaffuz ediverdi. Arap Baharının etkisini azaltmak için ayrıca AB komşuluk politikasının Akdeniz ülkelerine sağladığı imkânlar da yeniden gözden geçiriliyor. Tunus, Mısır ve Libya bu ülkelere örnek.. Buna karşılık AB İsrail’e serbest vize rejimi uyguluyor. Elbette, temel içgüdü öncelikle AB piyasalarını kaçak işçiden ve AB toplumsal yaşantısını o işçilerin göçmen ailelerinden korumak. Yüzde 9.9 ortalama işsizlik ve ekonomik krizin pençesindeki üye ülkeleri ile AB’nin önce kendini koruması makul karşılanabilir. Sanırım işte bu koruma güdüsü, ne söz verilirse verilsin Türkiye’ye karşı da uygulanacak bir güvenlik kalkanının meşru habercisidir.
Şimdi ne olacak?
Bilmiyorum. Ama vize için konsolosluklara gidecek olan insanlar tek tip form doldurabilirler. 15 gün içinde gerekçeli cevap da alabilirler. Ama cevap “üzgünüz güvenlik nedeni ile size vize veremiyoruz. Zaten serbest vize bile askıya alındı “ olursa hiç hayal kırıklığına uğramasınlar. İşte koskoca bir gerekçe size... Hem de ardında yine AB’nin bir başka kocaman etik sorunu örneği ile birlikte: “Ahd-ü peyman edip sözünden dönmek“.. Kabullenilmesi zor biliyorum. Ama gerçek.
