2007 AB Üyeliği Öncesinde Bulgaristan Parlamento Seçimleri

Makale

2001’de sürgünden ülkesine dönen eski çar Simeon Saxcoburggotski’nin halka, maaşlarının beş yüz dolara yükseleceğini vaad etmesi, diğer bir taraftan da son yıllarda halkın gözünde meşruiyetini kaybetmiş olan Bulgaristan Sosyalist Partisi (BSP)’nin destek kaybetmesi oyların büyük bir kısmının eski çarın partisi II. Simeon Ulusal Hareketi (NDSV)’nde toplanmasını sağlamış ve NDSV %43,5 oy oranıyla iktidara gelmiştir....

2001’de sürgünden ülkesine dönen eski çar Simeon Saxcoburggotski’nin halka, maaşlarının beş yüz dolara yükseleceğini vaad etmesi, diğer bir taraftan da son yıllarda halkın gözünde meşruiyetini kaybetmiş olan Bulgaristan Sosyalist Partisi (BSP)’nin destek kaybetmesi oyların büyük bir kısmının eski çarın partisi II. Simeon ulusal Hareketi (NDSV)’nde toplanmasını sağlamış ve NDSV %43,5 oy oranıyla iktidara gelmiştir. Başbakanlığı döneminde gerek dış politikada gerekse ülke ekonomisinde sağladığı ilerlemeler her ne kadar başarılı olarak nitelendirilse de, halkın çok fazla memnun olduğu söylenemez. 2004 yılında ekonomide %5,6 oranında büyüme yaşanmış, yabancı yatırımlar 2,5 milyar dolara ulaşmış, enflasyon tek basamaklı düzeye indirilmş ve işsizlik 2001’deki %18 seviyesinden %13’e düşürülmüştür. Ne var ki Bulgar vatandaşlarının gelirleri aylık 255 doları geçememektedir. Bulgaristan’da sosyolojik araştırmalar yapan Mediana ajansının çalışması ülke halkının yarısından fazlasının ya yoksulluk ya da mali güçlüklerle başa çıkmak zorunda olduğunu göstermektedir. Sofya’da bulunan Liberal Stratejiler Merkezi’nden Georgi Ganev’in belirttiği üzere, halk ülkenin genel gidişinden çok kendi günlük sorunlarıyla ilgilenmektedir. Yaşamlarına yansıyan çok önemli bir gelişme olmamasından dolayı Simeon da onları hayal kırıklığına uğratmış oldu. Bu nedenle NDSV % 19,92 oy oranıyla meclise 53 milletvekili gönderebilmiş ve ikinci parti olarak kalmıştır. Önceki seçimlere göre bu sonuç parti için önemli bir düşüş olmuştur.

Yeni bir lidere kavuşmasıyla imajını tazeleyen Bulgaristan Sosyalist Partisi (BSP), NDSV’nin büyük ölçüde destek kaybetmesinin de etkisiyle oyların %31,11’ini alarak yeniden birinci parti konumuna gelmiştir. Parti lideri Sergei Stanişev, seçmenlere maaşların %20 kadar arttırılacağı, sağlık ve sosyal hizmetlere daha fazla harcama yapılacağı ve 240 bin kişinin istihdamına olanak sağlayacak yeni iş alanlarının yaratılacağı sözünü vermiştir. Bunların yanında AB’ye üye olmak için öne sürülen koşulları kararlılıkla yerine getireceklerini belirtmiştir. Her ne kadar eski komunistlerin çocuğu olarak adlandırılsa da, BSP AB’ye katılım sürecinde üyelik şartlarını yerine getirecek şekilde politikalarını yürütecektir. Aslında, sosyalist partinin izleyeceği politikalarda önceki hükümete kıyasla çok büyük bir farkın görüleceğini söylemek mümkün değil. Zira Bulgaristan’ın içine girdiği küreselleşen dünya ortamında ülkelerin birbirine daha çok bağımlı olması kendisinin de bu ülkeler arasında yer almasını zorunlu kılmaktadır. Ülkedeki siyasi, sosyal ve ekonomik reformların daha çabuk gerçekleştirilmesi ve daha başarılı sonuçlar vermesi için gerek uluslararası gerekse uluslarüstü oluşumlara katılımı elzem hale gelmiştir. 2004’te NATO’ya girmesinin ardından bu düzene olan entegrasyonunu pekiştirmiş ve gerekli şartların gerçekleştirilmesi durumunda 2007’de AB’ye üye olacaktır. Bu gibi ciddi adımların atıldığı süreçte, sosyalistlerin liderliğinde iktidara gelecek olan yeni hükümetin bu düzene ayak uydurmaktan başka seçeneği kalmıyor; çünkü ülkenin kalkınmasında, refah seviyesinin yükseltilmesinde ve ekonomik büyümenin gerçekleşmesinde bu yeni katılımların çok büyük bir payı olacaktır.

Çoğunluğunu Türklerin oluşturduğu Hak ve Özgürlükler Hareketi (HÖH) meclisteki yerini koruyabilmiştir. Oyların %12,54’nü alırken milletvekili sayısını 34’e çıkarmış ve en çok oyu alan üçüncü parti olmuştur. Şu anda, koalisyon ortağı olma yolundaki en güçlü aday konumundadır. Bu sonucun sağladığı yarar, Türklerin parlamentodaki sayılarının artmasıyla birlikte, Bulgaristan’ın 2007’de AB’ye girmesinin ardından Avrupa Parlamentosu’ndaki Türklerin sayısını da arttıracak olmasıdır. Seçimler öncesinde Türkler arasındaki oyların bölüneceği korkusu vardı; çünkü HÖH’e karşı Güller Koalisyonu kurulmuştu. Özellikle Türkiye’den giden oylarda böyle bir bölünmenin yaşanmaması için dernekler çift pasaportlu Türk vatandaşlarını HÖH için oy kullanmaya çağırmıştı. Seçim sonuçlarında da görüldü ki, Türklerin oyları hiçbir şekilde dağılmamış ve Türkiye’den giden oylarla HÖH 5 milletvekili daha çıkarmıştır. Güller koalisyonu ise önemli bir varlık gösterememiştir.

2005 seçimlerinde elde edilen en çarpıcı sonuç ise oluşumundan sadece üç ay sonra yapılan seçimlerde aşırı milliyetçi ATAKA partisinin %8 oy alarak meclise 21 milletvekiliyle girmesi oldu. Sloganı “Bugaristan’ı Bulgarlara bırakın” olan partinin bu yüzdeye ulaşmasının başlıca nedeni olarak küçük partilerin aldığı oyları göz ardı eden yeni seçim kanununun önceden radikaller arasında dağılmış olan oyları tek yerde toplaması belirtilebilir. Partinin başkanı Volen Siderov’un gerçekleştirmeyi amaçladığı politikalar arasında Bulgaristan’ı NATO’dan çekmek, IMF ve Dünya Bankası ile ilişkileri kesmek, devlet televizyonundaki Türkçe yayını kaldırmak bulunuyor. Son yıllarda Bulgarların ekonomik bakımdan toplumun en aşağı sınıflarına doğru itilmesi seçmenleri ATAKA’ya oy vermeye yöneltmiştir. Seçmenler, bu durumdan kurtulmak için ATAKA’nın onlara yardım edeceğini düşünmüştür. Kimi politika analistlerinin yaptığı yorumlar Balkan devletlerinin piyasa ekonomisine dönüşümünü işaret etmektedir. ATAKA’ya oy verenler genellikle kendilerini bu dönüşümün dışında hissedenler ve Bulgaristan’ın özellikle AB’ye gireceği bir dönemde bu dönüşümden daha çok korkanlardır. Sergei Stanişev de partinin elitlere karşı protestoyu temsil etmekte olduğunu söylemiştir.

Bunların haricinde meclise giren diğer üç partiden; Birleşik Demokratik Güçler (ODS) %7,66 (20 milletvekili), Güçlü Bulgaristan için Demokratlar (DSB) %6,45 (17 milletvekili), Bulgaristan Halk Birliği (BNS) %5,18 (13 milletvekili) oranında oy almıştır. Bu partiler hiçbir şekilde Bulgaristan Sosyalist Partisi ile koalisyona girmeyeceklerini açıklamışlardır.

Son tahlilde, halkın iktidara olan tepkisiyle şekillenen seçimler sonucunda hükümet değişikliği yaşanmış, mecliste Türkleri temsil eden milletvekili sayısı artmış ve aşırı milliyetçi bir parti mecliste yer almıştır. Yaşanan bütün bu değişimlerin AB çerçevesinde bir anlamı bulunmakta olup, en bariz değişim bir taraftan AB’ye katılım çabaları yoğunlaşırken diğer taraftan milliyetçi söylemlerin artmasıyla olmuştur. AB’nin sunduğu programlar doğrultusunda öngörülen yeni çerçeveler ulusal kimliği belli ölçüde göz ardı etmektedir. ulusal kimliğin arka planda kalmasının üstüne son yıllarda giderek kötüleşen yaşam koşulları da eklenince milliyetçi unsurlar seçimlere yansımış ve milliyetçi ATAKA partisi azımsanmayacak kadar oy almıştır. AB’ye üyelik sürecinde tehdit olarak algılandığı için ATAKA meclise giren partiler tarafından da destek bulamamıştır. Bu tabloda küreselleşmeye dair bir özellik yatmaktadır. O da evrenselleşmeyle beraber yerelleşmenin de gerçekleşmesi ve etnisite, ulusal kimlik, kültür gibi yerel özelliklerin önem kazanmasıdır. Diğer bir deyişle, küreselleşmenin bir parçası olan Avrupa Birliği uluslarüstü bir oluşum olmanın yanı sıra ulus bilincini de uyandırmaktadır.

* Stajyer, Küresel ve Bölgesel Güç Merkezleri Çalışma Grubu. melekz@tasam.org

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2554 ) Etkinlik ( 173 )
Alanlar
Afrika 65 605
Asya 76 992
Avrupa 13 613
Latin Amerika ve Karayipler 12 64
Kuzey Amerika 7 280
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1321 ) Etkinlik ( 44 )
Alanlar
Balkanlar 22 274
Orta Doğu 18 581
Karadeniz Kafkas 2 293
Akdeniz 2 173
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1277 ) Etkinlik ( 69 )
Alanlar
İslam Dünyası 53 771
Türk Dünyası 16 506
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1913 ) Etkinlik ( 71 )
Alanlar
Türkiye 71 1913

Son Eklenenler