17 Aralık tarihi Türkiye Avrupa Birliği ilişkilerinde çok ciddi bir kilometre taşı. Ama bu tarihte herşey olup bitmiş değil. Rehavete kapılıp bayram ilan edecek bir pozisyonda değiliz. Bu tarihle birlikte Türkiye - Avrupa Birliği ilişkilerinde soyut bir tam üyelik tartışmasından somut bir tam üyelik müzakere başlangıcı kararına geçtik. Biz bundan önce Ankara Anlaşması’nın 28. maddesine referans yaparak tam üyelikten bahsediyorduk. Bu madde içinde de, “Türkiye ileride AET’den kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirebilme kapasitesi olduğunu kanıtladığında, Türkiye ile AET arasında tam üyelik müzakereleri başlaması olasılığı incelenir“ sözüne sığınıyorduk. Ama bu nereden bakarsanız bakın çok soyut bir düzenleme idi. Ne Türkiye’nin kanıtlamak konusunda kendisine bir özgüveni vardı, ne de Avrupalılar’ın siyasi iradesine Türkiye’nin tam olarak güveni vardı. Ama görünen şu ki, 17 Aralık kararı ile Türkiye ile Birlik arasında 3 Ekim tarihi itibariyle müzakerelere başlanabilecek. Bir tam üyelik garantisi olmasa bile, en azından hedefi tam üyelik olan bir müzakere süreci başlayacak.
Konsey kararı, Türkiye – Avrupa Birliği ilişkilerine somut bir tam üyelik müzakerelerine başlama takvimi vermek suretiyle Türkiye için soyut noktadan somut bir hedefe getirdi. Buna bağlı olarak Türkiye’nin önündeki hem ekonomik hem siyasi belirsizliklerin kalkacağını, dolayısıyla Türkiye’nin yeni bir yapılanma sürecinin başlayacağını söyleyebiliriz. Ancak tabii ki bu karara bakarak, Türkiye artık mutlak suretle tam üye oluyor sonuca varmak mümkün değildir. Burada hepimizi düşündüren ve “başardık“ dedirtemeyen 3-4 tane nokta var: Bunlardan bir tanesi, Kıbrıs’la ilgili ortaya çıkan görüntüdür. “Acaba Kıbrıs müzakerelere başlamak için önkoşul olur mu?“ tartışması birinci itiraz noktamız. İkincisi müzakerelerin ucunun açık olacağının normalde olduğundan daha net ve açık bir şekilde ifade edilmesidir. Tabi burada, ucu açıklık ifadesiyle birlikte bazı derogasyonların veya istisnaların kalıcı olarak ortaya konması bize tam üyelik dışında bir “ikinci sınıf üyeliğe“ veya onların söylediği şekliyle bir tür “iyileştirilmiş ortaklık“ statüsüne taşıyacağı endişesi sürekli olarak yaşanacaktır. Üçüncü nokta, müzakerelerin yapılış tekniği ile ilgili. Her müzakerenin kapanması için, her dosya için oybirliği gerektiren bir hükümetlerarası konferans toplanması zorunluluğu, ister istemez her dosya için bir siyasi ve ekonomik rüşvet– bir bedel ödeyeceğiz düşüncesini çağrıştırıyor. Son olarak da, müzakerelerin askıya alınması koşulları da karşı tarafın objektif kriterlere göre mi, yoksa subjektif bakış açılarıyla bir bahane bulma arayışıyla mı masaya oturacağı sorusunu akla getiriyor. Dolayısıyla bu dört noktada, kaygılarımız devam ettiği sürece, 17 Aralık kararını çok net ve pozitif olarak değerlendirmek de çok mümkün olamaz. Ama zaten “daha fazlasını bekliyor muydunuz?“ diye sorarsanız, çok daha fazlasını beklemiyorduk. Ama kırk yıldan fazla süren bir süreç içinde önemli bir aşamayı ifade ediyor. Yoksa bu gerekçelere bağlı olarak da her şey oldu-bitti denemiyor.
