Ne Koalisyon, Ne Seçim!

Yorum

Kamuoyunda yanlış bilinenin aksine Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanlık divanı oluşturulduktan sonra 45 gün içerisinde hükümetin güvenoyu alamaması durumunda seçimleri yenilemek zorunda değildir. ...

Kamuoyunda yanlış bilinenin aksine Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanlık divanı oluşturulduktan sonra 45 gün içerisinde hükümetin güvenoyu alamaması durumunda seçimleri yenilemek zorunda değildir. Anayasa’nın Cumhurbaşkanı’na tanıdığı seçimleri yenileme yetkisi takdiri bir yetkidir. Bu noktada 45 günlük sürenin dolduğu 23 Ağustos 2015 tarihinden bir sonraki genel seçimlerin yapılacağı Haziran 2019 tarihine kadar Davutoğlu hükümetinin var olan TBMM aritmetiği içinde azınlık hükümeti şeklinde görevine devam etmesi kanaatimizce kuvvetli bir ihtimaldir.
                                                                              ***
Cumhurbaşkanı seçimleri yenilemek zorunda mı?
1970’li yıllarda genel seçimler sonrası pek çok kez hükümet kurmakta yaşanan gecikmeler Türkiye’de ciddi siyasi krizlere sebebiyet vermişti. 1982 Anayasası’nı yazan Asli Kurucu İktidar, bu krizlerden çıkardığı dersle anayasa hukuku doktrininde “rasyonelleştirilmiş parlamentarizm tekniği” olarak nitelenen tıkanıklıkları giderici kimi düzenlemelere yer vermişti. Bu düzenlemelerden biri de genel seçimler yapıldıktan ve TBMM Başkanlık Divanı oluşturulduktan sonra 45 gün içerisinde yeni hükümetin güvenoyu alamaması durumunda Cumhurbaşkanı’nca seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi hususu idi. Anayasa koyucu, ilgili düzenlemeyi milletvekilleri (ve dolayısıyla siyasi liderler) için bir tehdit olarak ortaya koymuştu ve vermek istediği mesaj çok açıktı: “ne yapıp edip aranızda anlaşın ve hükümeti kurun, yoksa milletvekilliğiniz düşecek, yeniden seçime gidilecek !..” Şu halde Cumhurbaşkanı’na tanınan bu yetkinin özünde olan şey, Cumhurbaşkanı’na mutlak olarak seçimleri yenileme yetkisi tanımak değil; bir tehdit ortaya koyarak hükümetin kurulmasını sağlamaktır. Ve Anayasa’nın m. 116 düzenlemesinde ifadesini bulduğu şekli ile Cumhurbaşkanı’na tanınan bu yetki takdiri bir yetkidir; Cumhurbaşkanı 45 günün sonunda seçimleri yenilemek zorunda değildir.

Hükümeti Kim Kurar Cumhurbaşkanı mı, TBMM mi?
Hâlihazırda devam eden koalisyon görüşmelerinden bir sonuç alınamayacağının anlaşılması üzerine (1 hafta, 10 gün, 15 gün sonra) Davutoğlu, hükümet listesi ile birlikte Cumhurbaşkanlığı makamına çıkar. Cumhurbaşkanı, hükümet listesini imzaladığı an hükümet kurulmuş olur. Şu halde Anayasa gereği, hükümet gerçekte kuran TBMM değil, Cumhurbaşkanı’dır. Ancak, bu tarihten itibaren gene Anayasa gereği kurulmuş olan hükümetin en geç 7 gün içerisinde TBMM’den güvenoyu alması gerekir. TBMM’nin vereceği güvenoyu, hükümetin kurulmasının değil; kurulmuş olan hükümetin görevine devam edebilmesinin bir koşuludur.  Yapılacak güven oylamasında kamuoyunda yanış bilenenin aksine nitelikli çoğunluk (en az 276) aranmaz; adi çoğunluk (oylamaya katılan milletvekillerinin yarıdan bir fazlasının evet oyu) yeterlidir.
Burada kritik soru şudur: Davutoğlu azınlık hükümeti kurulduğunda yapılacak güven oylamasında MHP’nin tavrı ne olur? Kanaatimizce iki nedenden dolayı MHP yapılacak oylamaya katılmayarak AKP milletvekillerinin evet oyu ile hükümetin güvenoyu almasına rıza göstermek zorundadır. İlk olarak MHP, hayır oyu kullanarak HDP ile el ele vermiş ve hükümeti düşürmüş bir parti olmanın siyasi sorumluluğunu taşıyamaz. İkinci olarak, eğer hayır oyu kullanacaksa, TBMM aritmetiği içerisinde MHP’nin kurulacak farklı bir hükümette koalisyon ortaklığı hesabı yaptığı istifhamı oluşur. Bahçeli’nin seçim sonuçlarının açıklandığı ilk akşamdan itibaren sergilediği ve hala koruduğu duruşu, bu istifhamı reddetmeyi zorunlu kılar.(Bir not olarak düşmek gerekir ki, hem iç hem de dış siyasette idealizmle hareket etmek, bu siyaseti izleyenleri bir süre sonra dönüşü olmayan bir yola girmeye zorlar. Çünkü idealizm çerçevesinde hareket ettiğinizde elinizdeki bütün kartlar açıktır ve karşınızdaki aktörler eğer sizden farklı olarak pragmatizmi esas almışsa çok geniş bir manevra alanına sahip olur. Zira sizin hangi durumda hangi tavrı sergileyeceğiniz artık onlarca malumdur.)

Azınlık Hükümeti Nasıl Yaşayabilir?
Davutoğlu Hükümeti kurulduktan sonra görevini sürdürebilmesinin önündeki en büyük engel gensoru mekanizması olabilir. Hükümetin görevine devam ettiği her an CHP ya da HDP, hükümet hakkında gensoru önergesi verebilir. Ancak Anayasa gereği gensorunun kabulü için güvensizlik oylarının salt çoğunluğu gerekir (276). Kanaatimizce yukarda zikredilen sebeplerle MHP’nin katılmayacağı bir gensoru oylamasında CHP ve HDP’nin (132+80) hükümeti düşürebilmesi mümkün değildir. Aynı durum meclis soruşturması (Yüce Divana sevk) kararının alınabilmesi için de geçerlidir. Hükümete her yıl harcama yapma yetkisi veren bütçe kanununun kabulü için ise zaten adi çoğunluk yeterlidir. AKP’nin tek başına bütçe kanununu geçirebilmesi çok zor olmayacaktır.

Kuşkusuz gensoru ve bütçe gibi hayati konular dışında (özellikle yasaların yapım sürecinde) MHP, AKP ile zımni bir ittifak görüntüsü vermekten kaçınacaktır. Bu durumda istediği yasayı istediği zaman çıkaramayacak olan Davutoğlu azınlık hükümeti, TBMM’den uzaklaşarak Cumhurbaşkanı’na yaklaşmak zorundadır. 



Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2521 ) Etkinlik ( 170 )
Alanlar
Afrika 64 601
Asya 74 973
Avrupa 13 607
Latin Amerika ve Karayipler 12 63
Kuzey Amerika 7 277
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1312 ) Etkinlik ( 43 )
Alanlar
Balkanlar 22 273
Orta Doğu 17 578
Karadeniz Kafkas 2 293
Akdeniz 2 168
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1276 ) Etkinlik ( 69 )
Alanlar
İslam Dünyası 53 770
Türk Dünyası 16 506
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1864 ) Etkinlik ( 75 )
Alanlar
Türkiye 75 1864

Son Eklenenler