Pandora’nın Kapağı ve Adalet’in Sınırı

Röportaj

Pandora’nın Kapağı ve Adalet’in Sınırı...

( TASAM Başkanı Süleyman Şensoy Röportajı | 25.06.2015 | TRT Türk | Küresel Bakış Programı )

Suriye’nin Tel Abyad kentini kaybeden terör örgütü DAİŞ, bu sabah Kobani’de karşı saldırıya geçti. Bomba yüklü saldırılar düzenleyen militanlarla, PYD güçleri arasında çatışmalar yaşandı. Saldırılarda onlarca kişi hayatını kaybetti. Kobani’de bunlar olurken, Suriye’nin farklı noktalarından da çatışma sesleri gün boyu durmadı. Kobani bir kez daha dediğimiz gibi ateş altında. Ve kente üç koldan saldırı düzenlendi ki ayrıca gece sessizce katliam yapıldı. Çok acı bir tablo. Nasıl okuyorsunuz?

Pandoranın kapağını açınca kapatmak zor. Suriye böyle bir süreci yaşıyor. Bu gelgitler devam edecek gibi gözüküyor. Aslında çok fazla konuşacak bir şey hem yok, hem var. Çünkü; benzer olayları sıklıkla yaşıyoruz; oradaki gruplar arasındaki çatışmalar, başarılar, başarısızlıklar… Fakat; Kobani bir sembol olarak şekillendi özellikle son bir yıldır. DAİŞ’in geri dönerek buraya bir gerilla tarzı saldırı yapmış olması, kendi bulunduğu ve ilan ettiği sözde devletin merkezini koruma noktasında bir önleyici tedbir olarak görünüyor, ayrıca YPG güçlerine ve Bölge’deki Kürt unsurlara karşı da yeni bir hamlesi olarak ortaya çıkıyor. Saldırdığı insan kaynağı ve malzeme birikimi itibariyle şehri kontrol etmesi mümkün değil. Anladığımız kadarıyla bir vur-kaç taktiği. Dolayısıyla bu tür gelgitler Suriye’de olmaya devam edecek diye düşünüyorum. Çünkü; hem bölge içi ülkelerin hem bölge dışı ülkelerin gündemleri birbirinden çok farklı. Suriye’deki kriz yönetilebilir değil ve gittikçe de derinleşen bir bunalıma doğru gidiyor. Hem bölge içi belli başat ülkelerin ortak bir politika geliştirmesi hem de bunu uluslararası destekle takviye etmesi durumunda belli bir takım sonuçlara ulaşılabilir. Mevcut durumda bu kaosun daha da derinleşeceği gözüküyor.

DAİŞ kuzeye doğru yönelmedikçe hiçbir zaman uluslararası müdahale almadı. Bunu hatırlayalım geriye yönelik olarak. Kürt unsurlarla olan çatışmaların daha fazla uluslararası müdahaleye maruz kalacağı gözüküyor. Bu anlamda kendi açısından cepheyi çok dağıtmış durumda. Çok farklı unsurlarla çok farklı çatışmaların içerisinde. Ama Suriye’de sadece bu gruplar değil; birçok grup açısından da önemli gelişmeler oluyor. Ne içerden ne dışardan bir otorite tesis edilemediği için ve Suriye’de her ülkenin gündemi ve amaçları farklı olduğu için bu bunalımın çözülebilirliği çok olası gözükmüyor.

Türkiye tarafından da güvenlik önlemleri artırılacak, bunlar ne olacak ve bazı değişikliklere gidilecek ve gidiliyor şu noktada. Nedir o değişiklikler Suriye politikasında?

Bizim bu mevcut gündelik olaylardan yola çıkarak geliştirdiğimiz reflekslerin çok işe yaramadığını düşünüyorum, çünkü fotoğrafın farklı bir yönüne bakmamız gerekiyor, sopalarla uğraşmamamız gerekiyor Türkiye olarak. Çünkü bu tür gelişmeler bir çeşit sopa işlevi görüyor.

Türkiye’de yeni bir siyasi atmosfer doğdu. Bir koalisyon hükümeti zorunlu gözüküyor. Bu koalisyon hükümetinin oluşturacağı alt yapıyla Türk Dış Politikası’nda bütüncül bir reorganizeye gitmek ve enstrümanları yeniden tanımlamak, buna bağlı olarak da Orta Doğu’nun tamamını ve daha sonra da Suriye’yle ilgili politikaları belki yeniden tartışmakta yarar var. Sonuçta karar alıcılar bunu tespit edecekler.

Suriye’deki olayları konuşuyorsak bugün bunun iki yönü var: Birincisi; uluslararası terminoloji açısından ve uluslararası hukuk açısından Bölge’deki güvenlik sorunu ve terörizm sorunu nasıl çözülebilir? Bu anlamda Türkiye’nin uluslararası hukuk ve uluslararası camia açısından bir boşluk oluşturmaması gerekiyor; çünkü bu tür olası boşluklar Türkiye’yi yıpratma kampanyası olarak kullanılıyor ne yazık ki. İkincisi de; bu sürecin Türkiye’nin güvenliği açısından ortaya çıkarabileceği riskler...

Görülüyor ki Irak ve Suriye’nin kuzeyinde “de-facto“ bir Kürt oluşumu hızla ilerliyor. Bu anlamda İran ve Türkiye’de de ciddi riskler var; ama Türkiye’nin demokratik deneyimi, tecrübeleri çok farklı. Bugün Kürt kökenli olan bir parti % 13 oyla meclise 80 milletvekiliyle girdi. Türkiye’nin hem iç güvenliği açısından hem iç barışı, sosyal barışı ve ekonomisinin sürdürülebilirliği açısından bunu yorumlaması gerekiyor. Ama dış politikada, özellikle Suriye’de, Orta Doğu’da - objektif olmak açısından bir adres vermiyorum ama - bir reorganize olmaya ihtiyaç olduğu kanaatindeyim. Yoksa; bu gelgitler arasına sıkışacağız ve bizi uluslararası alanda çok fazla yıpratacaklar.

Suriye üzerinden biraz konuşmak istiyorum. Çünkü; 22,5 milyonluk bir nüfusa sahip bir ülke Suriye ve 12 milyonu evlerini terk etti, mülteci konumunda diyebiliriz. Bilinen rakam sanırım bu. Bir yandan da Dürzi köylerinin hedef alındığını biliyoruz DAİŞ tarafından. Bu dinî bir azınlık ve geleceği çok kaygı yaratıyor şu anda, yok olacak diye. Bir yandan Suriyeli Türkmenler, bir yandan Ezidiler diyoruz. Bu nasıl bir tablo ortaya koyuyor?

Bölge’nin kendi kendisini tasfiyesi tablosunu ortaya koyuyor Suriye. Bu kriz yönetilemezse Bölge ülkeleri daha küresel fotoğrafı iyi okuyan, dünyadaki devlet doğasının değişimiyle ilgili algıları iyi okuyabilen, beklenti yönetimini iyi okuyabilen ve küresel fotoğrafın 10, 20 yıllık uzun vadeli stratejilerini iyi okuyan bir anlayışla, daha büyük inisiyatiflerle bu sürecin yönetimine müdahil olmazlarsa, Suriye aslında biraz Orta Doğu’nun, Kuzey Afrika’nın özeti gibi. Süreç hızla yayılıyor. Afrika’da da benzer gelişmeler var belli bölgelerde. Bu durum, Bölge’nin kendi kendini tasfiye etmesidir. Hem güvenlik açısından hem de stratejik ve kurumsal birikimleri açısından. Bunun başarılması için de dışarıdan hiçbir güç kullanılması gerekmiyor. Uzun yıllardır söylediğimiz gibi, Doğu ve Batı arasındaki küresel rekabet, üç temel enstrüman kullanıyor; mikro-milliyetçilik, entegrasyon ve öngörülemezlik… Mikro-milliyetçiliğin her türlüsünün burada yaşandığını görüyoruz: İşte Dürziler, Ezidiler, Türkmenler, Kürtler, Araplar; onların içindeki selefiler vb. değişik gruplar. Kimin kimle savaştığı, kimin kimi öldürdüğü belli olmayan, ittifakların ve çatışmaların her gün taraf değiştirdiği bir alana dönüştü ve bu Suudi Arabistan gibi görece istikrarı stabil olan ülkelere de dağılma ve yayılma riski taşıyor.
Fotoğrafa yukardan bakmamız gerekiyor, bölge içi kazanımların tasfiyesinin sonuçları ne olur? Bölge ordularının zayıflaması ya da tasfiyelerinin sonuçları ne olur? O açıdan iyi bakmamız gerekiyor. Göç burada güvenlik açısından önemli bir konu; örneğin Filistin’e komşu olan Ürdün ve Lübnan için bu hiçbir şey getirmedi. Çok on yıllar süren bir istikrarsızlık getirdi. Pakistan için, Afganistan’dan aldığı göç nedeniyle on yıllarca süren bir istikrarsızlıkla yüzleşti. Aslında o tecrübeleri de iyi okumak ve incelemek lazım. Türkiye’nin demokratik, teknolojik kurumsal alt yapısı bu söylediğim ülkelerden çok ilerde. Ama 2 milyon insana ev sahipliği yapıyor olmak kolay değil. Belki bu sayının 2-3 katına çıkma potansiyeli de var olayların gelişimine göre. Bu Türkiye’nin iç güvenliği ve dış güvenliği açısından önemli bir risk. İşin insani boyutunda, söylenemeyecek kadar iyiyiz. Hani kimsenin o konuda söyleyebileceği bir şey yok. Batılı dostlar da, zaten gelip sürekli bizi övüp gidiyorlar; ama pek bir şey yaptıkları da görülmüyor. Ama bütüncül bir politika değişikliğine ihtiyaç var. Yoksa bu sorunlar, bu bölgenin fotoğrafı daha da kararacak.

Filistin yönetimi İsrail’in 2014 yazında Gazze’ye düzenlediği 50 günlük saldırılarla ilgili Uluslararası Ceza Mahkemesine ilk başvurusunu yaptı. Başvuruyu yapan Filistin Dış İşleri Bakanı Riyad El Malik oldu. Nasıl değerlendiriyorsunuz?

İyi niyetli, sonuçsuz bir girişim. Sayısız defa yapıldı, 1948’den beri. Bu konuda iyimser olmak için bir sebep yok, geçmişteki tecrübelere bakıldığında. Barış karşılıklı güce dayanır. Barışı sağlamak için bir denge gücüne sahip değilseniz, karşı tarafın erdemine kalıyor. Erdem beklentisiyle de Filistin meselesi bugüne kadar çözülemedi. Filistin meselesini, Filistin davasını sonuca ulaştıracak olan şey, bir güçle desteklenmesi. Bu anlamda da, Türkiye çok büyük katkılar yaptı, kendisi için de büyük riskler alarak. Fakat hiç kimse “gücünden daha fazla adaletle sorumlu değil.“ Bu hem maddi olarak hem manevi olarak. Eğer gücünüzden fazla adaletten sorumlu olmaya kalkarsanız, bunun da bir takım sonuçları ve sorumlulukları var. Filistin için bu kontrollü bunalım süreci yaşanmaya devam edecek. Suriye ve Irak’ta devam eden süreç aslında Filistin açısından biraz zaman kazandırıcı bir süreç. Çünkü birçok uluslararası çalışma oraya odaklanmış durumda. Filistin önümüzdeki dönemi eskiye göre bir miktar daha stabil geçirebilir. Fakat Suriye ve Irak’taki gidişatın kazanacağı duruma göre Filistin’deki süreç olumsuz anlamda daha da hızlanabilir. En son şunu söylemek istiyorum; DAİŞ gibi örgütleri böyle çokça konuşmamızın da bize ya da uluslararası sisteme bir katkı yaptığı düşüncesinde değilim. DAİŞ gibi örgütler yeni kurulmak istenen küresel sistem için bir kaldıraç. Belki çok sayıda DAİŞ önümüzdeki günlerde, yıllarda ortaya çıkacak. Nasıl bir sisteme doğru evrildiğimiz hakkında çokça konuşmak gerektiği kanaatindeyim.
Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2863 ) Etkinlik ( 228 )
Alanlar
TASAM Afrika 80 666
TASAM Asya 100 1157
TASAM Avrupa 23 664
TASAM Latin Amerika ve Karayip... 16 68
TASAM Kuzey Amerika 9 308
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1415 ) Etkinlik ( 56 )
Alanlar
TASAM Balkanlar 24 297
TASAM Orta Doğu 25 630
TASAM Karadeniz Kafkas 3 297
TASAM Akdeniz 4 191
Kimlikler ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1308 ) Etkinlik ( 78 )
Alanlar
TASAM İslam Dünyası 58 786
TASAM Türk Dünyası 20 522
TASAM Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2072 ) Etkinlik ( 85 )
Alanlar
TASAM Türkiye 85 2072

Kıbrıs Türkleri’nin siyasi temsil mücadelesi, değişen tarihsel ve siyasi koşullara bağlı olarak farklı araçlar ve kurumsal yapılar vasıtasıyla gelişmiştir. Dr. Fazıl Küçük’ün Halkın Sesi gazetesi aracılığıyla toplumsal talepleri dile getirmesi, Kıbrıs Türk Toplumu’nun haklarını savunan aktif bir poz...;

Osmanlı'nın son yüzyılında devletin basmadığı ufaklığı kiliseler, havralar, esnaf ve belediyeler kendileri bastı. Bulgar kasabalarında 18. yüzyıldan 1878'e kadar süren bir “kilise sikkesi” geleneği vardı. 1876–1880 krizinden sonra ise İstanbul'dan Kapadokya'ya, Trakya'dan Ege adalarına kadar teneke,...;

Küresel enerji etkisi, siyasi açıdan parçalanmış piyasalarda kaynakları, işleme tesislerini ve tüketicileri birbirine bağlayabilme kapasitesine giderek daha fazla dayanmaktadır. Hindistan bu dönüşümü açıkça örneklemektedir. İthal hidrokarbonlara büyük ölçüde bağımlı olmasına karşın Hindistan, faaliy...;

1990’lı yıllar. Yugoslavya dağılıyor, başrolü, Hırvatistan ve Slovenya’nın Yugoslavya’dan ayrılma girişimini teşvik eden Almanya oynuyordu. Fransa ve İngiltere, hemen her zaman olduğu gibi karşı cephede yer almışlardı. Hepsi Yugoslavya’yı parçalamaya ve bundan kendilerine bir pay çıkarmaya çalışıyor...;

Trump yönetiminin İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatma ihtimali göz ardı edilemez. Bu adımın ara seçimlerin ardından atılması olası görünse de gelişmelerin seyrine bağlı olarak operasyonlar seçimlerden önce de başlayabilir. ;

IŞİD-Horasan'ın (IŞİD-K) Afganistan'a yönelik oluşturduğu tehdit (ki önde gelen Rus yetkililer bunun Pakistan ile bağlantılı olduğuna dair imalarda bulunmuşlardır), Afganistan-Pakistan Savaşı ve Keşmir Sorunu; Rusya'nın, CASA (Orta Asya ve Güney Asya) bölgesinde PAKAFUZ projesi üzerinden hayata geçi...;

Bu makale, normatif güç perspektifinden Çin’in Arktik bölgesine yönelik politikasını incelemektedir. Arktik bölgesi, jeopolitik fırsatların ve küresel yönetişim normlarının kesiştiği stratejik bir alandır. ;

Bu makale, normatif güç perspektifinden Çin’in Arktik bölgesine yönelik politikasını incelemektedir. Arktik bölgesi, jeopolitik fırsatların ve küresel yönetişim normlarının kesiştiği stratejik bir alandır. ;

Asimetrik Güvenlik Tehditleri ve Risk Değerlendirme Raporu

TASAM Güvenlik ve Strateji Merkezi yürütücülüğünde hayata geçirilen "TASAM Yıllık Asimetrik Güvenlik Tehditleri ve Risk Değerlendirme Raporu", yıllık periyotlarla yayımlanması planlanan stratejik bir çalışma projesidir. Proje; küresel ve bölgesel ölçekteki asimetrik tehditlerin derinlemesine analizine odaklanarak, değişen güvenlik mimarisi karşısında proaktif stratejik öngörüler ve karara esas yol haritaları sunmayı amaçlamaktadır.

  • 19 Kas 2026 - 20 Kas 2026
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul -

12. İstanbul Güvenlik Konferansı (2026)

  • 19 Kas 2026 - 20 Kas 2026
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul - Türkiye

9. Türkiye - Körfez Savunma ve Güvenlik Forumu

  • 27 Kas 2025 - 28 Kas 2025
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul -

7. Denizcilik ve Deniz Güvenliği Forumu

  • 27 Kas 2025 - 28 Kas 2025
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul -

4. İstanbul Siber-Güvenlik Forumu

  • 27 Kas 2025 - 28 Kas 2025
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul -

8. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik ve Uzay Forumu

  • 27 Kas 2025 - 28 Kas 2025
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul -

2. Yeniden Asya Güvenlik Forumu

  • 27 Kas 2025 - 28 Kas 2025
  • Wish More Hotel Istanbul -
  • İstanbul -

Afrika 2063 Ağı | İstişare Toplantısı 3

  • 18 Haz 2025 - 18 Haz 2025
  • Çevrimiçi - 13.00

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “ABD Hegemonyasına Meydan Okuyan Çin’in Zorlu Virajı; Güney Çin Denizi” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Sri Lanka’nın Çöküşüne Küresel Siyaset Çerçevesinden Bir Bakış” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Çin-Japon Anlaşmazlığında Doğu Çin Denizi Derinlerdeki Travmalar” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Devlet geleneğimizde yüksek emsalleri bulunan Meritokrasi’nin tarifi; toplumda bireylerin bilgi, bilgelik, beceri, çalışkanlık, analitik düşünce gibi yetenekleri ölçüsünde rol almalarıdır. Meritokrasi din, dil, ırk, yaş, cinsiyet gibi özelliklere bakmaksızın herkese fırsat eşitliği sunar ve başarıyı...