28-29 Haziran NATO İstanbul Zirvesi

Haber

ABD’de yapılan G8 zirvesinde, “İlerleme ve Ortak Bir Gelecek için Geniş Ortadoğu ve Kuzey Afrika Ülkeleriyle İşbirliği” projesinde bu bölgelerle ilgili siyasal, sosyal ve ekonomik beklentilerin ve hedeflerin dile getirilmesinden sonra gözler, 28-29 Haziran’da İstanbul’da yapılacak NATO zirvesine çevrildi. Zirvede NATO’nun bu proje kapsamında oynayacağı rol kesinlik kazanacak....

ABD’de yapılan G8 zirvesinde, “İlerleme ve Ortak Bir Gelecek için Geniş Ortadoğu ve Kuzey Afrika Ülkeleriyle İşbirliği” projesinde bu bölgelerle ilgili siyasal, sosyal ve ekonomik beklentilerin ve hedeflerin dile getirilmesinden sonra gözler, 28-29 Haziran’da İstanbul’da yapılacak NATO zirvesine çevrildi. Zirvede NATO’nun bu proje kapsamında oynayacağı rol kesinlik kazanacak. Pek çok ülke devlet başkanının ve başbakanının İstanbul’a gelerek katılacağı bu zirvede önemli kararların alınması bekleniyor. Nitekim NATO Genel sekreteri Jaap de Hoop Scheffer İstanbul’da düzenlenecek olan zirveyle ilgili olarak, “Dünyanın dikkati sadece bizim toplantımız üzerinde olursa memnun olacağım” diyerek zirvede oldukça önemli kararlar alınacağının mesajını verdi. Scheffer, yeni üyeleriyle birlikte NATO’nun 21. yüzyıl’daki meydan okumaların üstesinden geleceğine dair sergileyeceği kararlılıkla, yeni üyeleriyle birlikte herkesi ikna edeceğini belirtti. “ The New Defence Agenda ” tarafından organize edilen konferansta konuşan NATO Genel Sekreteri, İstanbul’daki zirvenin aynı zamanda NATO’nun askeri dönüşümüne yönelik sonuçları da sergileyeceğini belirtti. Scheffer konferansta bu dönüşümle ilgili olarak, zirveye kadar “…Prag Zirvesi’nde başlayan gelişmiş hava taşımacılığı ve deniz taşımacılığı yetenekleri, terörizme karşı bir paket ve füze savunma tedbirlerini kapsayan çeşitli çalışmalarımızı tamamlamış olacağız. Ve yeni kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer savunma müfrezelerinin tam işlevsel kapasitesini belirleyeceğiz” dedi ve bunlarla ilgili sonuçların İstanbul’daki zirvede ele alınacağını belirtti.

Genel Sekreter ana hatlarıyla İstanbul Zirvesi’nde NATO’nun şu planları üzerinde durulacağını belirtti :

• Balkanlardan Kafkasya’ya, Orta Asya’ya, Akdeniz ülkelerine ve daha geniş bölgelere uzanan ortaklık ilişkilerini kuvvetlendirmek.

• NATO’nun Balkanlar ile Afganistan’daki askeri operasyonları ve Akdeniz’deki aktif girişimi boyunca kararlılığını ispat etmek.

• Uzak bölgelerdeki yeni operasyonlar için NATO güçlerini yerleştirme ve organize etme yollarına dair yeni fikirler üretmek.

Ele alınacak konuların ana hatlarını böylece belirleyen Scheffer, İstanbul’daki zirvede en önemli konunun ise Afganistan olacağını belirtti: “İstanbul için ilk önceliğim –NATO’nun önceliği- Afganistan’dır. Güvenliğimiz için Afganistan’ın önemi açıktır” diyen NATO Genel Sekreteri, bu bölgedeki NATO operasyonlarının devam edeceğini belirtti.

“İstanbul, muhakkak ki aynı zamanda NATO ve Avrupa Birliği arasındaki güçlü ortaklığın stratejik değerini de belirtecektir.” diyen Scheffer, yer yer kendisine ait bir güvenlik örgütü kurmaktan bahseden Avrupa Birliği’nin, bunu gerçekleştirmesi durumunda da aralarındaki ilişkinin bozulmayacağını, NATO olarak aralarındaki ilişkinin gelişerek devam etmesi için çalışacaklarını belirtti.

NATO’nun Orta Asya’ya doğru açılması doğrultusunda Barış İçin Ortaklık Projesi (BİO) kapsamında, Orta Asya ve Kafkasya’da ’bölgesel ofisler’ açılması yönündeki kararının benimsenmesi bekleniyor. Böylece ittifak bu bölgedeki askeri işbirliğini derinleştirmeyi amaçlıyor. Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Tacikistan, Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan Orta Asya ve Kafkasya’da Barış için Ortaklık Projesi’ne katılan ülkeleri oluşturuyor. BİO’lar sadece askeri ilişkileri ve terörle mücadele konusunda işbirliği açısından değil, ittifakın üstlenmeye hazırlandığı yeni misyonlar açısından da önem taşıyor.

G8’de bu amacını gerçekleştirme yönünde AB ülkelerinin muhalefeti nedeniyle hayalkırıklığına uğrasa da ABD’nin NATO’ya, dünyaya ’’özgürlük ve demokrasi getirmek’’ hedefini de özellikle yüklemek amacında olduğu belirtiliyor. İstanbul’da tartışılması beklenen Büyük Ortadoğu Projesi de amaç kapsamında görülüyor. NATO’nun insan haklarının kısıtlı olduğu bölgelerde askeri ve siyasi olarak devreye girmesi ve ’’demokrasi inşa etme’’ projelerine girişmesi tartışılıyor. ABD’nin bu talebini tekrar dile getirmesi durumunda, AB’ye üye ülkelerin liderlerinin çoğunlukla siyasi olan bu talebe karşı yine sert muhalefet göstermesi bekleniyor.

İstanbul’daki zirvede, İttifak ile Büyük Ortadoğu bölgesindeki ülkeler arasında yeni ortaklık ve diyalog mekanizmaları kurulması öngörülüyor. NATO ile 7 bölge ülkesi, Cezayir, Mısır, İsrail, Ürdün, Moritanya, Fas ve Tunus, 1994 yılından bu yana ’’Akdeniz Diyaloğu’’ kapsamında işbirliği yapıyordu. İstanbul İşbirliği Girişimi kapsamında ise bu diyaloğun bir üst düzeye çıkarılarak ’’ortaklık’’ programına dönüştürülmesi, güvenlik diyaloğunun ise öteki bölge ülkelerine açılması planlanıyordu. Ancak bölge ülkelerinin Büyük Ortadoğu Projesi’ne yönelen eleştirileri ardından NATO’nun planlarında değişikliğe gidildiği öğrenildi. Daha önce, Akdeniz Diyaloğu ülkeleri dışişleri bakanlarının İstanbul’daki zirveye çağrılması düşünülürken bundan da vazgeçildi.

’Büyük Ortadoğu’da NATO’nun etkinlik alanının şu hedefler doğrultusunda genişletilmesi planlanmaktadır:

• Bölge ülkelerinin savunma yapılarını NATO’ya entegre edecek reformların teşviki.

• Ülkelerin birlikte harekat yapma yeteneklerini artırma çabalarının daha fazla desteklenmesi.

• Bölge ülkelerinde NATO “Temas Büroları”nın kurulması.

• Bölgedeki faaliyetleri koordine edecek bir “NATO Özel Temsilcisi”nin görevlendirilmesi.

• BİO fon yönetiminin yeniden düzenlenmesi.

• Bölge ülkelerinin katkıları ile tugay seviyesinde “Çokuluslu Terörle Mücadele Birliği”nin oluşturulması.

Bu planlar NATO’nun ağırlık merkezinin Avrupa’nın dışına kaydığını göstermektedir. ABD’nin ülke dışındaki kuvvetlerini konuşlandırma planı da bunun işareti. ABD, büyük yatırımları gerektiren mevcut üs uygulamasını terk ederken, kriz alanlarına yakın, alt yapısı, müdahale için stokları hazır ve 6 aylık rotasyonlarla daha az sayıda kuvvet bulunduracağı ’İleri Harekat Üsleri’nden krizlere hızla müdahale etmeyi planlamaktadır. Bu plan için Kıbrıs gibi yerler önem taşımaktadır.

Hazırlayan: Sosyoloji Uzman Yardımcısı Mehmet ANIK

Kaynaklar

http://www.nato.int/docu/speech/2004/s040517a.htm

http://www.forum-europe.com/publication/MAY17-SecretaryGeneralsSpeech_4.pdf

http://www.cumhuriyet.com/16/6/2004

http://www.cumhuriyet.com/14/6/2004

Yavuz Gökalp Yıldız, “NATO’nun İstanbul İşbirliği Girişimi”, http://www.aksam.com.tr/9/6/2004

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2539 ) Etkinlik ( 172 )
Alanlar
Afrika 65 605
Asya 75 983
Avrupa 13 609
Latin Amerika ve Karayipler 12 64
Kuzey Amerika 7 278
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1321 ) Etkinlik ( 44 )
Alanlar
Balkanlar 22 274
Orta Doğu 18 581
Karadeniz Kafkas 2 293
Akdeniz 2 173
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1276 ) Etkinlik ( 69 )
Alanlar
İslam Dünyası 53 771
Türk Dünyası 16 505
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1897 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
Türkiye 77 1897

Son Eklenenler