Arap Dünyası Nerede?

Haber

Mart ayında toplanması beklenen Arap ligi geçtiğimiz Cumartesi günü Tunus zirvesinde bir araya geldi. Toplantıya Suudi Arabistan ve Bahreyn Krallığı gibi önemli Arap ülkeleri katılmadı. Libya lideri Kaddafi toplantının açılış konuşması sırasında Arap Liginin önemli Arap sorunlarına yaklaşımını protesto amacıyla zirveyi terk etti....

Mart ayında toplanması beklenen Arap ligi geçtiğimiz Cumartesi günü Tunus zirvesinde bir araya geldi. Toplantıya Suudi Arabistan ve Bahreyn Krallığı gibi önemli Arap ülkeleri katılmadı. Libya lideri Kaddafi toplantının açılış konuşması sırasında Arap Liginin önemli Arap sorunlarına yaklaşımını protesto amacıyla zirveyi terk etti. 60 yıla yakın bir geçmişi olan Arapların bu en önemli oluşumunun hali Arap dünyasının nerede olduğu sorusuna cevap teşkil ediyor. Böyle bir dünya yok!

Özellikle Arap-İsrail savaşları ile ciddi erezyona uğrayan Arap dünyası, bir dizi global ve bölgesel sorunla yok olmaya yüz tuttu. Arap yönetim krizleri, en temel sınır problemlerini çözememeleri, devlet-toplum ilişkilerindeki gerilimler, diğer sebeplerin yanında yaraya tuz biber oldu. Bugün Araplar arasında bir ortak hukuk, kimlik ve gelecek algılaması olduğunu söylemek çok zor.

Araplar çatışma, otokratizm ve yönetim krizi ile özdeşleşen ve dünyanın geri kalanına istikrarsızlık üreten Ortadoğu sistemi ile özdeşleştirilmekte. Tüm dünyayı meşgul eden global krizlerin önemli bir bölümü Araplar ile ilgili. Bu sorunlar karşısında Arapların tavrı ise çözüm üretemeyen bir çaresizlik olarak algılanmakta.

Tüm bu sorunlar sokaktaki Arapları marjinalleştirmekte. Araplar arasında bir sürgün psikoloji gün geçtikçe hakim olmakta. En yoğun şekilde entelektüeller düzeyinde yaşanan bu sürgün, halk katmanlarını yabancılaştırmakta, çaresizleşmekte. Ürdün’den Suudi Arabistan’a son 40 yılda aynı sorunlar konuşulmakta ve en hayati konulardaki çözümsüzlük bu psikolojiyi beslemekte. Bu kaçış psikolojisi sadece bireyler ile sınırlı değil, ülkeler de Ortadoğu sisteminden kaçışın yollarını aramakta.

Arap Liginin gündemindeki dört önemli sorun ve Arap ülkelerinin tavırları sorunu daha derinlemesine anlamamıza yardımcı olur. Arap Liginin önündeki acil sorunlardan biri Irak’ın işgalidir. Ebu Gırayb hapishanesinden dışarı taşan işkence görüntüleri ve Irak’taki kaos karşısında Araplar inisiyatif üretememekte. Amerikalıların Irak’ta yetki devrinden sonra ne olacağı ise Arap ülke liderleri arasında sanki bir muamma.

Bir diğer önemli gündem maddesi Filistin sorunu. Bush yönetiminin yol haritası karşısında ciddi bir alternatif olma iddiasındaki Arap planının ana sponsoru Suudi Arabistan zirveye katılmadı. Kaddafi ise iki toplumlu tek devlet modeliyle önerdiği “İsratin” planının dikkate alınmaması karşısında kızgın. Şimdiye kadar ortaya atılmış en ciddi (!) planın bu olduğunu öne süren Kaddafi kendisini anlamayan Arap liderler karşısında çözümü zirveyi terk etmekte buldu. Filistin sorunu, Şaron hükümetinin planlı katliamları ve Filistin topraklarında genişleme çalışmaları ile birlikte Arapların sürgün psikolojisini besleyen en önemli uluslar arası unsur.

Üçüncü önemli gündem maddesi Amerikan güdümlü Büyük Ortadoğu Girişimi karşısında takınılacak tavır. Girişimin herkese uyacak tek elbise şeklinde sunulmasına karşı çıkan Arap liderleri, sürecin kendilerinden bağımsız gelişmesine karşılar. Libya’nın kitle imha silahları konusunda attığı adım benzeri gelişmeleri tek taraflı çözüm arayışı olarak yadırgamaktalar. Ancak Amerika’nın atacağı yeni adımları sinik bir şüphe ile beklemenin dışında ortak bir politikanın üretilebileceğini öngörmek zor.

Son gündem ise Arap ülkelerinde reform ihtiyacı ve yönetim krizi üzerine üretilecek Arap girişimi. Tunus lideri Bin Ali’nin demokrasi çağrısını dinlemek oldukça ilginç. Kansız bir darbe ile işbaşına geçen ve yüzde 95 oy oranı ile işbaşına geçen otokrat liderin demokrasi çağrısı diğer liderleri harekete geçiremedi. Reformun iç talepler ile değil, uluslar arası sistem ile sorunlu hale gelen ilişkileri düzeltmek için yapılmaya çalışılması asıl sorun. Ayrıca gerçek dönüşüm projeleri yerine bazı yüzeysel tedbirlerin reform olarak sunulması işin bir diğer problemli yönü.

Arap otokratları uluslararası sistem ile ciddi meşruiyet krizi yaşadıkları toplumları arasında sıkışıp kalmışlar. Ortak kimlik ifade eden yegane unsurlar sınır aşan ortak problemler. Arap ülkeleri arasında vizyon ve işbirliği eksikliği bir ortak modun yada bölgede bir Arap sisteminin oluşmasına engel. Arap ülkelerinin bireysel olarak sorunlarını çözemeyecekleri ortada.

Araplar açısından tarihin ilginç bir döneminde yaşıyoruz. Bu dönem ile ilgili “olmayan Arap dünyası” söylemine yer verileceğine ve vurgulanan bağlamda Arapların tarihte yer bulacaklarını iyi kötü tahmin ediyoruz. Ancak bu dönemin ötesini tahmin etme mevcut durumda oldukça zor. Amerika’nın Irak’ta yürüttüğüne benzer politikalar ile bölgeye müdahalesi iki yanlışın bir doğru etmeyeceği düşüncesini akla getiriyor. Arap çaresizliğinin bir dip noktasını temsil ettiği ve hangi dinamikler ile buradan çıkabileceğini öngörmek zor. Ancak zamanın ruhuna uygun olan toplumsal talepler ile uluslar arası norm ve prensiplerin barıştırılması. Oldukça zor olsa ve uzun bir zaman gerektirse bile…

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2539 ) Etkinlik ( 172 )
Alanlar
Afrika 65 605
Asya 75 983
Avrupa 13 609
Latin Amerika ve Karayipler 12 64
Kuzey Amerika 7 278
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1321 ) Etkinlik ( 44 )
Alanlar
Balkanlar 22 274
Orta Doğu 18 581
Karadeniz Kafkas 2 293
Akdeniz 2 173
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1276 ) Etkinlik ( 69 )
Alanlar
İslam Dünyası 53 771
Türk Dünyası 16 505
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1897 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
Türkiye 77 1897

Son Eklenenler