Genişleyen Ortadoğu Ve İsrail

Haber

İsrail’in genişleyen Ortadoğu’ya ilgisi hemen soğuk savaşın bitimi ile başladı. Orta Asya ve Kafkasya’da yeni cumhuriyetlerin ortaya çıkışı Ortadoğu siyaseti, ekonomisi ve güvenliği üzerinde yeniden düşünmeyi bir zorunluluk haline getirdi. İsrail için soğuk savaş yıllarında sıkışıp kaldığı dar coğrafyadan kurtulmak, geniş bir ekonomik hinterlanda sahip olmak ve Arap olmayan müslüman ülkelerle ilişkilerini geliştirmek gibi imkanlar ortaya çıktı....

İsrail’in genişleyen Ortadoğu’ya ilgisi hemen soğuk savaşın bitimi ile başladı. Orta Asya ve Kafkasya’da yeni cumhuriyetlerin ortaya çıkışı Ortadoğu siyaseti, ekonomisi ve güvenliği üzerinde yeniden düşünmeyi bir zorunluluk haline getirdi. İsrail için soğuk savaş yıllarında sıkışıp kaldığı dar coğrafyadan kurtulmak, geniş bir ekonomik hinterlanda sahip olmak ve Arap olmayan müslüman ülkelerle ilişkilerini geliştirmek gibi imkanlar ortaya çıktı. Nitekim, 1990’lı yılların ilk yarısında kısmen olumlu barış atmosferi İsrail’in genişleyen Ortadoğu içerisinde nüfüzunu artırabilmesi için fırsatlar sundu.

İsrail’in Türkiye ile askeri işbirliği ve Azerbaycan’la ilişkilerini geliştirmesi bir dönem İsrail-Türkiye-Azerbaycan ekseninden sözedilmesine yol açmış ve bu durum İran’ın huzurunun bozulmasına yetmişti. İsrail hükümetleri Orta Asya ve Kafkasya cumhuriyetleri ile kısa sürede diplomatik ilişki kurmuş, ekonomik yatırımların önünü açmıştır.

Yeni cumhuriyetler ise İsrail’i batılı, gelişmiş bir ülke olarak teknolojik ve ekonomik fırsat sunan ve Amerika’ya açılan kapı olarak algılamaktaydı. Bu bölgede yaşayan Yahudi topluluklar aynı şekilde İsrail’in ilgi alanı içerisindedir.

İsrail için Şaron dönemi bu bölgesel ufkun sınırlandığı ve yeniden dar Ortadoğu yerelliğine dönülen yıllar oldu. Irak savaşı sonrası gündeme gelen Amerikan güdümlü “Büyük Ortadoğu İnisiyatifi” (BOİ) İsrail için hem fırsatlara, hem de meydan okumalara yol açabilecek. Siyasetin arkasında “gizli el” arama geleneğinin yaygın olduğu Ortadoğu coğrafyasında bu inisiyatif bazı mahfillerde halihazırda “Büyük İsrail Projesi” olarak değerlendirilmeye başlandı.

Spekülasyonlar bir tarafa bırakılırsa, BOİ dört önemli alanda İsrail’in konumunu güçlendirebilir

•  Genişleyen Ortadoğu içerisinde teröre karşı savaşın öne çıkacağı yeni güvenlik anlayışında Filistin sorunu bu coğrafyanın merkezi sorunu olarak algılanmaktan uzaklaşabilir.

•  Demokrasi ve insan hakları konusunda duyarlı inisiyatif İsrail’i halihazırda sorunlu da olsa bu değerlere sahip bir ülke olarak potansiyel ortak olarak görebilir.

•  Arap ülkelerine nazaran İsrail ile ilgili negatif algılamaları daha az olan çok sayıda ülkenin yeni Ortadoğu sınırları içerisinde değerlendirilmesi, İsrail’in bölgesel politikalarda elini güçlendirebilir.

•  BOİ ile daha “soft” metotlar ile gerçekleşmesi öngörülse dahi, hedef ülkeler İsrail’in ciddi problemler yaşadığı ülkelerdir. Örneğin Suriye’ye ambargo uygulanması, İran’a daha fazla baskı yapılması, İsrail yönetimini rahatlatacaktır.

Öte yandan İsrail için en önemli meydan okuma Filistin sorununun genişleyen Ortadoğu coğrafyasında da merkezi sorun olmaya devam etmesidir. Uzun vadede gerçekleşebilecek dahi olsa, uluslararası sistemin başat güçlerinin İsrail’in Filistin ve bölge politikalarını gözden geçirme ihtimali gözardı edilmemeli.

İsrail için görülen BOİ’nin tehditten ziyade, yeni fırsat alanları sunduğu. Bu durum en optimist bir bakış ile ikinci en iyi. Daha iyi olan ise İsrail’in güvenlik devleti yapısından sıyrılarak, bölgede ve İsrail-Filistin topraklarında gerçek bir barış için çaba harcaması. Şaron hükümeti politikaları bu ihtimalin akla uzak olduğunu dikte edebilir. Ancak bu kanaat İsrail’in dünyaya açık, daha Avrupalı, daha medeni yüzünü görmemezlikten gelmek olur.

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2539 ) Etkinlik ( 172 )
Alanlar
Afrika 65 605
Asya 75 983
Avrupa 13 609
Latin Amerika ve Karayipler 12 64
Kuzey Amerika 7 278
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1321 ) Etkinlik ( 44 )
Alanlar
Balkanlar 22 274
Orta Doğu 18 581
Karadeniz Kafkas 2 293
Akdeniz 2 173
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1276 ) Etkinlik ( 69 )
Alanlar
İslam Dünyası 53 771
Türk Dünyası 16 505
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1897 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
Türkiye 77 1897

Son Eklenenler