“Ulusal güvenliğin sağlanması, aynı zamanda küresel güvenlik anlamına da gelebilir mi?“ Uzun süredir bu sorunun cevabını arayan Amerika Birleşik Devletleri’ne, Uluslararası Stratejik Araştırmalar Merkezi danışmanlarından Zbigniew Brzezinski yazdığı “Tercih: Küresel hakimiyet mi, küresel liderlik mi?“ isimli kitabıyla yol gösteriyor. Brzezinski’nin yukarıdaki soruya cevabı kısa: “Ulusal güvenlik, küresel güvenlik ile çok yakından bağlantılı ve küresel güvenlik sağlanmadan küresel liderliğe oynamak da mümkün değil…“
 |
| Zbigniew Brzezinski |
Aynı zamanda John Hopkins Üniversitesi’nde dış politika dersleri veren Zbigniew Brzezinski, Amerika Birleşik Devletleri’nin küresel güvenliği sağlamak için tercih etmesi gereken alternatifin adını da koyuyor: “Atlantik İttifakı!..“
Amerika ile Avrupa’nın küresel ortaklık yapmasını öneren Brzezinski, “her iki taraf da birbirine muhtaç ve birbirini tamamlar niteliktedir. Böyle bir ittifakla birlikte Amerika artı süpergüç haline gelir, Avrupa da sağlam bir şekilde bütünleşir“ görüşünü savunuyor.
Brzezinski, bu görüşünü şu şekilde temellendiriyor: “Avrupa olmadan Amerika hâlâ hakim güç olmaya devam edecektir, ancak küresel olarak herşeyi yapabilecek güçte olmayacaktır. Diğer taraftan Amerika olmadan Avrupa zengin ama iktidardan yoksun olacaktır. Yalnızca Atlantik’in iki kıyısının birlikte çalışması, dünya çapındaki ilişkilerin belirgin bir biçimde geliştiği gerçek küresel bir durum meydana getirebilir. Böyle olması için, Avrupa şu andaki koma halinden çıkmalı, kendi güvenliğinin küresel güvenlik ile olan ayrılmazlığının Amerika’nınkinden daha fazla olduğunun farkına vararak kaçınılmaz pratik çözümleri ortaya koymalıdır. [Avrupa] Amerika olmadan güvende olamaz, Amerika’ya karşı birleşemez, Amerika’yı onunla birlikte hareket etmeye istekli olmadan belirgin bir şekilde etkileyemez…“
Brzezinski, Avrupa’ya karşı adeta meydan okumakta, “Amerika olmadan Avrupa’nın neredeyse bir hiç olduğunu“ iddia etmektedir. Avrupa’ya aba altından sopa göstermeyi de ihmal etmeyen Brzezinski, “Avrupa’nın güvenliği küresel güvenliğe bağlıdır“ diyerek, Avrupa’nın ABD’ye teslim olmaktan başka çaresinin olmadığını da özellikle belirtmektedir…
ABD’nin akıl hocası Brzezinski
ABD’nin küresel güvenliği için “Atlantik İttifakı“ teklifinde bulunan Brzezinski, Avrupa’ya bu fikri kabul ettirmenin yollarını da kitabında Bush yönetimine gösteriyor. Brzezinski, öncelikle ABD, en önemli stratejik ortağı olan Avrupa’yı bölme tutkusundan vazgeçmelidir diyor. “Eski veya yeni Avrupa diye bir şey yoktur, bunlar tarihi içeriği olmayan sloganlardır“ diyen Brzezinski, “Avrupa’nın aşamalı olarak birleşmesi Amerika’yı tehdit etmez, aksine bu Atlantik Topluluğu’nun toplam ağırlığını artırmak suretiyle Amerika’nın işine gelebilir. Böl ve yönet politikası, taktiksel olarak şartları eşitlemek açısından çekici olsa da, dar görüşlü ve ters tepen bir politika olacaktır“ değerlendirmesinde bulunuyor.
Peki Avrupa ile kurulacak Atlantik ittifakında şartlar ne olacak? Bu konuda da ABD yönetimine akıl veren Brzezinski, ABD’nin asla
yüzde 50 / yüzde 50 gibi bir ortaklığa razı olmamasını istiyor. “Nüfus olarak daha genç, daha dinç ve siyasi olarak bütünleşmiş bir Amerika, siyasi ve askeri açıdan birbirinden farklı, yaşlanan, birleşen fakat bütünleşmeden uzak ulus devletlerin oluşturduğu Avrupa ile kıyaslanamaz“ yorumunu yapan Brzezinski, yarı yarıya eşit bir ortaklık olmasa da, tek gerçek seçeneğin, ortak küresel politikayı şekillendirmede ve uygulamada ağırlıklı etkinliğe sahip bir Avrupalı ortak olacağını belirtiyor.
Avrupa’nın “tercihi“ ne olacak?
Brzezinski’nin ABD ile Avrupa Birliği üyeleri arasında kurulmasını teklif ettiği “Atlantik İttifakı“nı, zamanlamasına ve koşullarına bakarak Amerika Birleşik Devletleri’nin küresel hegemonyasını pekiştirmek için atmak istediği bir adım olarak değerlendirmek mümkündür. Irak’ı işgalinde bazı Avrupa ülkeleri ABD’ye karşı çıkmış, hatta kimi AB üyesi ülkelerde Bush yönetimini çok sert protesto eden geniş katılımlı gösteriler düzenlenmişti. “Atlantik İttifakı“ projesi, Avrupa’dan bu tepkilerin “rövanşını“ almaya yönelik bir teklif gibi gözükmektedir. Bush yönetimine yol gösteren Brzezinski, Avrupa’nın gücünü pasifize etmeyi, dünyanın tek hegemonik gücü olarak ABD’nin kalmasını hedeflemektedir.
Brzezinski’nin, AB üyesi ülkeleri kendi teklifine ikna etmek için gösterdiği nedenler ile Bush’un son NATO toplantısında yaptığı konuşmanın paralel anlamlar taşıması da, “Atlantik İttifakı“ teklifinin aslında Beyazsaray kaynaklı olabileceğini akla getirmektedir. Bilindiği gibi Bush NATO toplantısında Avrupa ülkelerine seslenerek, “Bizim ortak düşmanımız küresel terörizmdir, ona karşı birlikte mücadele etmeliyiz. Hem biz gösterildiği gibi farklı değiliz, ortak değerleri savunuyoruz“ demişti.
Brzezinski’nin yazdığı “Tercih“ isimli kitaptan, ABD’nin küresel egemenlik hedeflerini gerçekleştirmek için Avrupa’ya yönelik derin bir kuşatma harekatı içinde olduğu görülüyor. Avrupa’nın ise bu kuşatma harekatında nasıl bir “tercih“te bulunacağı merak ediliyor…
*Siyaset Bilimi, Sosyokültürel Çalışma Grubu, Proje Yöneticisi
