Şamil Basayev : Kafkasya’da Kontrol Edilemeyen

Makale

İlk defa adını Ankara’ya bir uçağın kaçırılması ile duyuran Şamil Basayev, Cahar Dudayev’in yakınında olan saha komutanlarından birisiydi ve onun zamanında önemli görevlerde bulunmuştu....

İlk defa adını Ankara’ya bir uçağın kaçırılması ile duyuran Şamil Basayev, Cahar Dudayev’in yakınında olan saha komutanlarından birisiydi ve onun zamanında önemli görevlerde bulunmuştu.

Daha sonraları hem kendisinin hem de diğer Çeçen grupların yanlış yaptıklarını söyledikleri bir olaya adı karıştı. 1992 yılında Cahar Dudayev’in emri ile Abhazya’ya gönderilen Çeçen birliklerine komutalık etti. Abhazya’nın Gürcistan’dan kopmasında birinci dereceden etkili olan Kafkas Halkları Konfederasyonu birliklerinin komutanlığını da üstlenmişti. Dudayev zamanında Çeçen kuvvetleri komutanlığına kadar yükseldi. 1. Çeçen savaşının önemli komutanlarından ve Groznu’nun savunulmasında büyük rolü olan birisi idi.

1995 senesinde seslerini dünyaya duyurmak ve Çeçenistan’daki vahşeti durdurmak için Rusya’nın Budennovske kentine yaklaşık 100 kişilik bir grupla girerek sivilleri rehin aldı. Daha sonraki açıklamalarında asıl niyetinin Moskova olduğunu ancak buna maddi gücü yetmediği için buraya geldiğini söylemişti. Bu olay can kaybı olmadan Basayev ve grubunun gitmesine müsaade edilmekle bitti. Aslında Çeçenlerin gerçekleştirdikleri ve en iyi sonucu aldıkları bir olaydı (1). Tabii bu olay Rusya’nın prestij kaybı, Basayev’in ise ününün bir az daha artması ile sonuçlandı. Bu olaydan sonra Basayev efsanesi ortaya çıktı. Dudayev’in öldürülmesinden sonra Rusya ile olan savaş durduruldu ve taraflar Hasavyurt antlaşmasını imzaladılar.

Dudayev’in ölümünden sonra yapılan ve Basayev’in kendisinin de aday olduğu seçimleri kazanan Maskhadov onun üzerinde Dudayev kadar etki olmadı. Bu tarihten sonra yavaş yavaş kontrol dışına çıkmaya başladı. Seçimler yapılmış ve birçoklarının ortak desteği ile Maskhadov seçilmişti. Tüm Çeçenlerin ve Çeçenistan’ın liderliğine oynadığı bilinmektedir. Maskhadov’a karşı açıktan muhalefet etmese de onun bazı politikalarını desteklememektedir. Hatta onu zor durumda bırakacak eylemlerde bulunmaktan da çekinmemektedir. Liderlik mücadelesini bu şekilde kazanamayacağının farkında olan Basayev halkın ve komutanların desteğini kazanmak ve Rusya ile savaşı sonuna kadar götürmek için mücadeleye devam ettirdi. Adı birçok yasa dışı olaya karışmıştı. Birçoklarının da belirttiği gibi Dağıtsana girmesi için ortam yaratıldı ve 2. Çeçen savaşının başlamasına neden oldu. Bu savaşta da Groznı’yı korudu ve savaş sırasında bir bacağını kaybetti.

Bu zaman kadar mücadelesini devam ettirdi. Halkın, birçok Çeçen grup ve bölge komutanlarının gözünde bir kahraman olan Basayev, onlar üzerinde ciddi bir etkiye sahip olmuştur. Rusya ile savaşta her yolu mubah gören Basayev maceracı, korkusuz, saldırgan ve acımasız bir kişiliğe sahiptir.

Son Beslan olayı ile kendisine ait olduğu söylenen bir mektupla, Moskovoda’ki tiyatro baskınını, iki uçağın düşürülmesini ve Beslan baskınının kendisinin yaptırdığını söylemektedir. Rusya bu baskından sonra Maskhadov ve Basayev’in başına 10 milyon dolar ödül koymuştur. Kimin yazdığı belli olmaya bir mektupla -ki bunu Basayev yaptığı düşünülse bile- Maskhadov’un da yakalanması için bir ortam yaratılmaya çalışılmaktadır. Maskhadov, Beslan’da yaşananları bir vahşet olarak gördüğünü söylemiş ve bunu sert bir dille kınamıştır. Daha sonra ise Basayev’ın mahkemeye çıkarılacağını açıklamıştır. Bu bile Maskhadov’u Rusya’nın gazabından “kurtaramamıştır“ ve halen Rusya’nın gözünde Basayev’le aynı kefededir.

Basayev Rusya’nın başını fena bir şekilde ağrıttığı biliniyor. Bu nasıl önlene bilir veya Basayev nasıl etkisiz hale getirilebilir? İlk önce şunu belirtmek gerekir, eğer Rusya Basayev’i ortadan kaldırmak ve etkisini yok etmek istiyorsa onu canlı olarak yakalamak zorundadır. Basayev ölü olarak yakalansa bile efsane olarak etkinliği devam edecektir. Onun yerini başkaları dolduracaktır. 1. Çeçen savaşını da hesaba katarsak yaklaşık olarak on seneden fazla bir zamandır dağlarda yaşamaya alışkın olan Basayev’in bu gün canlı yakalanması bir az zor gözükmektedir. Küçük bir grubun eşliğinde sürekli yerini değiştirmektedir. Yerli halk da onun saklanmasına yardım etmektedir.

Son günlerde Rusya medyasında Gürcistan’ın Pankisi vadisinde saklandığı yazılıp çizilmektedir (3). Maskhadov’un zaten Rusya ile yeterince sorunu vardı ve birde Beslan’da yapılan çirkin saldırı da eklendi. Maskhadov’un başını iyice derde sokan Basayev, görünen o ki Gürcistan’ı belaya sokacaktır. Bazılarına göre deva bazılarına göre de bela olan Basayev’i bakalım nasıl bir son beklemektedir.

29.09.2004

(1) Daha sonra yapılan bütün rehin alma operasyonları kanlı bitmiştir. Rusya bu olaydan sonra direnişçilere taviz vermemek için yapılan olaylara sert karşılık vermiş ve sivillerin öleceğini göze alarak operasyon düzenlemiştir.

(2) Daha sonra onun hakkında Rusya’da bir grupla bağlantılı olarak çalıştığı söylenmeye başlandı.

(3) Öteden beri Rusya bu vadide teröristlerin askeri kapları olduğu ve burada eğitildiğini iddia etmektedir. Sarp kayalık olan bu vadiyi kontrol etmek gerçekten çok zordur.

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2689 ) Etkinlik ( 219 )
Alanlar
Afrika 74 633
Asya 98 1064
Avrupa 22 638
Latin Amerika ve Karayipler 16 68
Kuzey Amerika 9 286
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1370 ) Etkinlik ( 52 )
Alanlar
Balkanlar 24 291
Orta Doğu 22 600
Karadeniz Kafkas 3 297
Akdeniz 3 182
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1293 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
İslam Dünyası 58 781
Türk Dünyası 19 512
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2037 ) Etkinlik ( 81 )
Alanlar
Türkiye 81 2037

BM Genel Sekreter’i Antonio Guterres’in “Dünyanın buna her zamankinden daha fazla ihtiyacı vardı” ifadesi ile 22 Temmuz’da imzalanan, ilk etapta 120 gün boyunca uygulanacak, sonra yenilenecek olan Tahıl Koridoru Anlaşması’nı, her ne kadar, Rusya’nın Odesa saldırısı izlediyse de, dünya tahıl borsalar...;

Jeopolitik, siyasi coğrafyadan doğan bir bilim dalıdır. Bu bilim, siyasi coğrafyanın devletlere sağladığı avantaj ve dezavantajları inceler. Jeopolitik kavramı üzerinde uzlaşılmış kısa bir tanım yoktur. Jeopolitik, devletlerin coğrafi özellikleriyle siyasetleri arasındaki ilişkileri inceleyen bilim ...;

Arktik Okyanusu son dönemlerde uluslararası siyasetin öne çıkan bölgelerinden birisi hâline gelmiştir. Dev buz kütlelerinin küresel ısınmayla birlikte büyük bir ekolojik değişim dönemine girmesi hem Kuzey Kutup Dairesi’ne hem de kıyıdaş ülkelere yeni fırsatlar sunarken, aynı zamanda bu fırsatları ko...;

Yapay zekânın muharebenin gelişiminde kullanılması süreci hızla ilerliyor. Ukrayna, Azerbaycan, Suriye ve Etiyopya'da son dönemde yaşanan çatışmaların da işaret ettiği gibi otonom ve yarı otonom insansız hava araçlarının konvansiyonel hedefleri vurmak üzere giderek maliyetleri azalıyor ve kolay (edi...;

ABD, Japonya, Avustralya ve Hindistan arasındaki güvenlik diyalogu için oluşturulan mekanizmayı ifade eden QUAD, İngilizce bir sözcük olarak “Dörtlü” anlamına gelir. Söz konusu dört ülkenin liderleri, Ocak 2004’te Endonezya'yı sarsan deprem sonrasında oluşan tsunaminin Güneydoğu Asya’da neden olduğ...;

Gramsci’nin yıllar önce işaret ettiği gibi “eski düzenin ölmeye başladığı ancak yeni bir düzenin doğamadığı” hegemonsuz bir ara döneme (interregnum) doğru ilerliyoruz. Ben bunu “küresel bir fetret devri” olarak tanımlıyorum. Modern sonrası çağa geçişte yakalandığımız ara bir dönem bu. Küresel hegem...;

Çoğumuz çocukluğumuzdan bu yana duyduğumuz kabotaj kelimesinin yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti için ne anlama geldiğinin pek farkında değilizdir. Kabotaj, yüzyıllardır Osmanlıyı sömüren kapitülasyonların, yani ülkenin sömürülmesi için yabancılara izin verilen bir hakkın adıdır. Bu imtiyaz ile yaban...;

Bu makalede Turgut Özal dönemi (1983-1993) Türkiye’nin Orta Asya/Türkistan politikası ele alınmaktadır. Söz konusu zaman dilimi Özal’ın başbakanlık (1983-1991) ve cumhurbaşkanlığı (1991-1993) dönemlerini kapsamaktadır. Turgut Özal dönemi Soğuk Savaş yıllarının aksine Türkiye’nin Türkistan politikası...;

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik Ve Uzay Forumu

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

4. Denizcilik Ve Deniz Güvenliği Forumu 2022

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

Dünya Türk Forumu Akil Kişiler Kurulu Toplantısı 5

Dünya Türk Forumu Akil Kişiler Kurulu’nun beşinci toplantısı 25 Mayıs 2023 tarihinde İstanbul’da 6. Dünya Türk Forumu marjında gerçekleştirilecektir.

  • 14 Haz 2023 - 14 Haz 2023
  • İstanbul - Türkiye

3. Türkiye - ABD Forumu

Türkiye - ABD Forumu bu amaçla oluşturulmuştur. Karşılıklı gerçekleştirilecek Forum’un; aktif ve proaktif müzakerelerle Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin güçlenmesine katkı yapması, ikili ve çok taraflı menfaatleri karşılıklı yükseltecek fırsatlar ve fikirleri ortaya koyan bir platform olarak hizmet sunması hedeflenmiştir.

  • 14 Ağu 2017 - 17 Ağu 2017
  • Washington - ABD

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Sri Lanka’nın Çöküşüne Küresel Siyaset Çerçevesinden Bir Bakış” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Gündem 2063, Afrika'yı geleceğin küresel güç merkezine dönüştürecek yol haritası ve eylem planıdır. Kıtanın elli yıllık süreci kapsayan hedeflerine ulaşma niyetinin somut göstergesidir.

Geçmişte büyük imparatorluklar kuran Çin ve Hindistan, 20. asırda boyunduruktan kurtularak bağımsızlıklarına kavuşmuş ve ulus inşa sorunlarını aştıkça geçmişteki altın çağ imgelerinin cazibesine kapılmıştır.

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ilişkilerinin bugünü ve geleceğinin ele alındığı Avrupa Birliği Sempozyumu, Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) ile Türk Avrupa Bilimsel ve Eğitimsel Araştırmalar Vakfı (TAVAK) işbirliğinde 02 Şubat 2018’de İstanbul Taksim Hill Otel’de gerçekleştirildi.

Bu rapor, Türk savunma sanayiinin gelişme sürecinin sürdürülebilirliginin ve ihracat potansiyelinin arttırılmasında, şekillendirilecek geleceğe uygun; insan sermayesi, yapı, süreç ve stratejilerin tasarlanmasına ışık tutmak, bu kapsamda alınabilecek tedbirleri saptamak maksadıyla hazırlanmıştır.