İç Piyasalar:
Hazine Müsteşarlığı, 30 Nisan 2006 tarihi itibariyle merkezi yönetim toplam borç stokunun 332,9 milyar YTL olarak belirlendiğini bildirdi. Hazine Müsteşarlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, toplam borç stokunun 211,8 milyar YTL’lik bölümü Türk Lirası cinsinden, 117 milyar YTL’lik bölümü döviz cinsinden, 4,1 milyar YTL’lik kısmı da dövize endeksli borçlardan oluştu.
2006 Nisan sonundaki toplam borç stokunun yüzde 51,6’sının iç piyasaya, yüzde 22,5’inin ise kamu kesimine olan iç borçlardan kaynaklandığı belirtildi. Bu tarihte dış borçlar yüzde 25,9 olarak gerçekleşti. Toplam borç stokunun döviz karşılığı tutarı 253 milyar 82 milyon dolar olarak hesaplandı. Hazine Müsteşarlığı, toplam borç stokunu Ocak ayı sonunda 331,3 milyar YTL, Şubat ayı sonunda 332,4 milyar YTL, Mart ayı sonunda ise 334,4 milyar YTL olarak açıklamıştı.
Merkez Bankası Mayıs ayının ikinci dönemine ilişkin beklenti anketi sonuçlarını açıkladı. Buna göre, yılsonu enflasyon beklentisi, TÜFE bazında Mayıs ayının ilk anketine göre 0,48 puan artarak yüzde 6,27’den yüzde 6,75’e çıktı. İki ay sonrasına ait TÜFE’de Mayıs ayının ilk anketinde yüzde 0,06 gerileme beklenirken, Mayıs ayının ikinci anketinde bu beklenti yüzde 0,01 artış olarak öngörüldü.
Gelecek 12 aylık döneme ilişkin TÜFE beklentisi yüzde 5,57’den yüzde 5,83’e, cari ay TÜFE beklentisi de yüzde 0,60’dan yüzde 0,75’e yükseldi. Ankette 24 ay sonrasının yıllık TÜFE beklentisi yüzde 4,79’dan yüzde 4,93’e, gelecek ayın TÜFE beklentisi yüzde 0,14’den yüzde 0,25’e çıktı.
Yılsonu cari işlemler dengesinde meydana gelecek açık beklentisi 27 milyar 485,4 milyon dolara çıktı. Bir önceki ankette cari açık beklentisi 27 milyar 390,7 milyon dolar düzeyindeydi.
Ay sonu dolar kuru beklentisi Mayıs ayının ikinci anketinde 1,3299 YTL’den 1,4627 YTL’ye, yılsonu dolar kuru beklentisi de 1,3835 YTL’den 1,4805 YTL’ye, gelecek 12 ay sonunda dolar kuru beklentisi de 1,4161 YTL’den 1,5142 YTL’ye yükseldi. Mayıs ayının ilk anketinde yüzde 5,2 olan yılsonu GSMH büyüme beklentisi son ankette yüzde 5,1’e gerilerken, gelecek yılsonu yıllık GSMH artış beklentisinin yüzde 4,9 olarak öngörüldüğü belirtildi.
Türkiye’de piyasalarda yaşanan son gelişmeler öncesi kaleme alınan OECD Ekonomik Genel Görünüm Raporu’na göre, 2006 ve 2007 yıllarında Türkiye’de ekonomik büyüme hızının yüzde 6’ın üstünde kalacağı tahmin edildi.
Raporun Türkiye ile ilgili kısmında özel sektörün ekonomiyi büyütmeye devam ettiği, kamu açığının daha da azalacağı, cari açığın ise tarihsel olarak en yüksek seviyesinde kalmasının muhtemel olduğu bildirildi. Raporda sürdürülebilir ekonomik büyümenin sağlanabilmesi için iç ve dış güvenin sağlanması gerektiği ile Türkiye’de geçen yıl ekonomik büyümenin güçlü olmasına karşın, dış açığın arttığı, işe yerleştirmenin artmasına rağmen işsizlik oranının yüksek kaldığı vurgulandı. Yeni sosyal güvenlik kanununa rağmen, sosyal güvenlik açığının 2006 yılının ilk çeyreğinde (Ocak-Şubat-Mart) öngörülen hedefi aşması ise bir mali risk olarak belirtildi.
Büyümenin güçlü kalmasına karşın, aşağı ve yukarı yönlü bir takım risklerin bulunduğu belirtilen raporda: “Ekonomik büyüme yüzde 6’nın üstünde, cari açık ile işsizlik oranlarının yüksek düzeyde kalması bekleniyor. Aşağı yönlü riskler hem rekabete zarar verebilecek ilave kurlardaki değerlenme hem de kurlarda keskin düşüş ve faiz hadlerinin yukarı çıkmasına neden olacak finansal piyasaların güveninin azalması ile ortaya çıkabilir’’görüşü dile getirildi.
Hazine 23 Mayıs 2006 günü net 1,9 milyar YTL borçlandı. Hazine’nin düzenlediği 686 gün vadeli YTL cinsinden iskontolu tahvil ihalesinde, bileşik faiz yüzde 15,99 oldu. İhaleye nominal 1 milyar 560 milyon YTL teklif gelirken, nominal 928,3 milyon YTL, net 701,9 milyon YTL’lik satış yapıldı. İhalede basit faiz yüzde 17,12 oldu.
Hazine, piyasa yapıcı bankalara yapılan net 1 milyar 162,5 milyon YTL’lik satışla birlikte, toplam 1 milyar 864,4 milyon YTL net borçlanmaya gitti. Tahvillerin geri ödemesi 9 Nisan 2008’de yapılacak.
Öte yandan, Hazine’nin 11 Nisan’da düzenlediği 728 gün vadeli YTL cinsinden iskontolu tahvil ihalesinde bileşik faiz yüzde 13,77 olmuştu. Buna göre, bugünkü ihaledeki faiz, bu kağıda en yakın tarih olan 11 Nisan’daki ihalede gerçekleşen bileşik yüzde 13,77’ye göre 2,22 puan yükselmiş oldu.
Bu arada, Hazine 22 Mayıs günü de 5 yıl vadeli, 6 ayda bir değişken kupon ödemeli tahvil ihalesi ile kamu kuruluşları ve piyasa yapıcılara yapılan net 1 milyar 442 milyon YTL’lik satışla birlikte, toplam 2 milyar 376,3 milyon YTL net borçlanmıştı.
Böylece gerçekleştirilen toplam 1 milyar 864,4 milyon YTL’lik net borçlanma ile birlikte Hazine, iki günde toplam net 4 milyar 240,7 milyon YTL borçlanmış oldu.
Para Politikası Kurulu, Merkez Bankası bünyesindeki Bankalararası Para Piyasası ve İMKB Repo-Ters Repo Pazarı’nda uygulanmakta olan kısa vadeli faiz oranlarının (politika faizleri) sabit tutulmasına karar verdi.
Merkez Bankası’ndan yapılan açıklamaya göre, Para Politikası Kurulu, “yakın zamanda mali piyasalarda yaşanan dalgalanmalar bir tarafa bırakıldığında, son dönemde üretim, talep ve enflasyona ilişkin açıklanan verilerin Enflasyon Raporunda öngörülen orta vadeli eğilimle büyük ölçüde uyumlu bir şekilde gerçekleştiği“ değerlendirmesini yaptı. Açıklamada, yılın ilk dört ayında enflasyonda gözlenen yükselişe rağmen, alkollü içecekler-tütün, enerji, altın ve işlenmemiş gıda fiyatları gibi para politikasının kontrolü dışındaki kalemler ayrıştırılarak hesaplanan endeksteki artışın, Nisan ayı da dahil olmak üzere, düşük ve istikrarlı seyretmeye devam ettiği belirtildi. Buna göre, gecelik faiz oranları kapsamında Merkez Bankası borçlanma faiz oranı yüzde 13,25, borç verme faiz oranı yüzde 16,25, Geç Likidite Penceresi uygulaması çerçevesinde, Bankalararası Para Piyasası’nda saat 16.00-16.30 arası gecelik vadede uygulanan Merkez Bankası borçlanma faiz oranı yüzde 9,25, borç verme faiz oranı yüzde 19,25, açık piyasa işlemleri çerçevesinde piyasa yapıcısı bankalara repo işlemleri yoluyla gecelik ve bir haftalık vadelerde tanınan borçlanma imkanı faiz oranı yüzde 15,25 olarak uygulanmaya devam edilecektir.
Motorin, likit petrol gazı (LPG) ve fuel-oil’in rafineri çıkış fiyatlarına zam yapıldı. Yapılan fiyat ayarlamasıyla, motorinin rafineri çıkış fiyatı yüzde 5,3 oranında artarak metreküpü 789,87 YTL’den 831,77 YTL’ye yükseldi. Motorinin pompa fiyatları için baz olacak vergiler dahil fiyatı ise yüzde 2,6 artışla 1.918,26 YTL’den 1.967,70 YTL’ye çıktı.
LPG’nin rafineri çıkış fiyatı da yüzde 9,7 oranında artarak metreküpü 718,52 YTL’den 788,04 YTL’ye çıktı. LPG’nin pompa fiyatları için baz olacak vergili rafineri fiyatı yüzde 4,7 artışla 1.728,49 YTL’den 1.810,52 YTL’ye yükseldi. Fuel-oil 6’nın vergiler dahil fiyatı yüzde 5,4 oranında artış göstererek, 782,67 YTL’den 825,19 YTL’ye çıktı.
Hazar Denizi’ndeki ‘Şahdeniz’ yataklarından çıkartılan doğalgazı Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaştıracak Bakü-Tiflis-Erzurum Doğalgaz Boru Hattı’nın (BTE) Azerbaycan bölümüne gaz pompalanmaya başlandı. Proje operatörü BP Exploration Şahdeniz şirketinden verilen bilgiye göre, önümüzdeki sonbaharda devreye girmesi beklenen BTE’nin doldurulması için ilk aşamada Azeri yatağından çıkartılan doğalgazdan yararlanılacağı, Eylül ayından itibaren tam kapasite gaz ihracına başlanacağı ifade edildi. Toplam uzunluğu 970 km. olan boru hattının Azerbaycan’daki bölümünün 442 km., Gürcistan’daki bölümünün 248 km., Türkiye’deki bölümünün ise 280 km. uzunluğunda olacağı açıklandı. BTE’nin Türkiye’ye 6 milyar 300 milyon, Gürcistan’a ise 800 milyon metreküp Azeri doğalgazı ulaştıracağı belirtildi.
Daha sonraki yıllarda ise doğalgazın büyük bir bölümünün Türkiye ve Yunanistan üzerinden Avrupa ülkelerine sevk edileceği ifade edildi. Bakü - Tiflis - Erzurum Doğalgaz Boru Hattı ortaklarının hisse payları; BP (İngiltere) yüzde 25,5, Statoil (Norveç) yüzde 25,5, Lukagir (Rus-İtalyan) yüzde 10, Total (Fransa) yüzde 10, Azerbaycan Devlet Neft Şirketi (Azerbaycan) yüzde10, Nico (İran) yüzde 10 ve TPAO (Türkiye) yüzde 9 olarak belirlendi.
Merkez Bankası, YTL’deki değer kaybının uzun süreli olması ve reel faizlerdeki yükselişin sürmesi halinde politika faizlerinin sıkılaşma yönünde tepki vermesinin söz konusu olduğunu bildirdi. Merkez Bankası bu değerlendirmeyle "değer kaybı uzun sürerse kısa vadeli faiz oranlarını artırabilirim" mesajı verdi.
Merkez Bankası’nın açıklamasında, petrol ve altın fiyatlarının yüksek seviyesi ve döviz kurundaki son dönem gelişmelerinin, Mayıs ayında sadece altın ve akaryakıt ürünleri kanalıyla aylık enflasyona 0,4 puan artırıcı etki yapacağı öngörüldü. Bu değerlendirmeyle Mayıs ayı için yüksek bir enflasyon beklediği izlenimi edinilen Merkez Bankası tıpkı Nisan ayında olduğu gibi, Mayısta da, alt kalemler dikkatlice incelenmeden, sadece aylık enflasyon rakamına bakarak net bir yorumda bulunulmasının sağlıklı olmayacağını savundu.
Nisan’da yayımlanan Enflasyon Raporu’nda, petrol fiyatlarının yatay bir seyir izlediği ve risk priminde olumsuz bir gelişmenin ortaya çıkmadığı ana senaryo altında, orta vadede enflasyondaki düşüş sürecinin devam edeceği öngörüldü. Enflasyonun kısa dönemde olumsuz etkilenebileceği vurgulanan açıklamada, döviz kurundaki dalgalanmaların kısa vadede enflasyonu doğrudan maliyet kanalıyla etkilemesinin kaçınılmaz olduğu vurgulandı.
Merkez Bankası, enflasyon hedeflerinin 2006 yılının sonu için yüzde 5, 2007 ve 2008 yılları sonu için ise yüzde 4 olarak belirlendiğini hatırlatarak, bugünkü bilgiler ışığında 2006 yılı sonunda enflasyonun hedefin üzerinde kalma olasılığının yüksek olmakla birlikte, orta vadeli perspektifte 2007 enflasyonunun belirlenen hedefle tutarlı olması için gereken tepkinin verileceğini ifade etti.
İMKB endeksi 1.863 puanlık yükselişle haftanın son işlem gününü 38 bin 593 puandan tamamlarken, hisse senetleri haftalık bazda yüzde 2,65 oranında değer yitirdi . İMKB Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı’nda işlem gören 9 Nisan 2008 vadeli, bugün valörlü tahvilin basit getirisi yüzde 17,31, bileşik getirisi yüzde 16,17’den kapandı. İMKB Tahvil ve Bono Piyasası Repo-Ters Repo Pazarı’nda 3 günlük işlemler ortalama yüzde 13,25’ten yapıldı.
Merkez Bankası dolar kapanış kurunu alış 1,52229 YTL, satış 1,5302 YTL olarak açıkladı. Euronun alış kuru 1,9503 YTL, satış kuru ise 1,9597 YTL oldu.
Dış Piyasalar:
Avrupa Merkez Bankası (AMB) Başkanı Jean-Claude Trichet, Euro bölgesi ülkelerinden enflasyonu dizginlemek için yapısal reformlara hız vermelerini istedi.
Trichet, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı’nın (OECD) Paris’te düzenlenen “Küreselleşmeyi Yeniden Dengelemek“ konulu forumunda yaptığı konuşmada, Avrupa ülkelerinin emek verimliliğinde ABD’yi yakalayabilmek için emek piyasasını düzenleyecek yapısal reformlara hız vermeleri gerektiğini söyledi.
AMB olarak enflasyon karşısında “son derece tetikte“ olduklarını vurgulayan Trichet, verimliliği artıracak reformların enflasyonu dizginlemeye de yardımcı olacağını belirtti.
ABD Ticaret Bakanlığı, Ocak-Mart dönemini kapsayan yüzde 4,8 artış tahminini revize ederek, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın yüzde 5,3 oranında arttığını bildirdi.
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, İtalya’nın AA olan kredi notunu negatif izlemeye aldı. Fitch yöneticilerinden Brian Coulton, negatif izlemenin gerekçesi olarak İtalya’nın kamu maliyesindeki bozulmayı gösterdi. Bir ülkenin negatif izlemeye alınması, kredi notunda olası bir indiriminin ön adımı anlamına geliyor.
ABD Ticaret Bakanlığı verilerine göre, 12 aylık çekirdek enflasyon, Mart ayında yüzde 2’den yüzde 2,1’e yükseldi. ABD Doları, ABD Merkez Bankası (FED) tarafından dikkatle izlenen çekirdek enflasyonun beklentiler çerçevesinde gerçekleşmesiyle biraz geriledi. Öte yandan, enflasyonun beklentiler düzeyinde gerçekleşmesi, FED’in Haziran ayında yapacağı toplantıda faizleri artırıp artırmayacağı konusunda şüphe uyandırdı.
Önümüzdeki Haftanın Gündemi ve Muhtemel Gelişmeler:
• 31 Mayıs Çarşamba günü TÜİK Nisan 2006 dış ticaret verilerini yayınlayacak. Aynı gün Hazine Haziran ayı iç borçlanma programını açıklayacak.
• 1 Haziran Perşembe günü TİM Mayıs ayı ihracat rakamlarını açıklayacak. Aynı gün OPEC toplantısı gerçekleştirilecek.
• 02 Haziran günü Devlet İstatistik Enstitüsü Mayıs 2006 TÜFE ve ÜFE verilerini açıklayacak.
• Önümüzdeki hafta 319 milyon YTL itfası bulunan Hazine ihaleye çıkmayacak.
