DİE İmalat Sanayi Aylık Eğilim Anketi Eylül ayı sonuçlarını açıkladı. Ankete katılan 2.896 işyerinden elde edilen bilgilere göre, bir önceki yılın Eylül ayında yüzde 84,3 olarak gerçekleşen üretim değeri ağırlıklı kapasite kullanım oranı (KKO) 2005 yılı Eylül ayında yüzde 82,9’a geriledi. İmalat sanayinde KKO devlet sektöründe yüzde 89,2, özel sektörde ise yüzde 81,2 oldu. Geçen yılın aynı ayında KKO kamu sektöründe yüzde 86,6, özel sektörde yüzde 82,9 olarak belirlenmişti.
Tam kapasiteyle çalışamama nedenleri arasında, geçen yılın aynı dönemine göre, dış pazarda talep yetersizliğinin payı yüzde 21’den yüzde 22’ye, yerli mallarda hammadde yetersizliğinin payı yüzde 3’ten yüzde 5,5’e çıkarken, iç pazarda talep yetersizliği yüzde 52,7’den yüzde 51,7’ye, mali imkansızlık yüzde 3,5’ten yüzde 1,9’a, ithal mallarda hammadde yetersizliği yüzde 1,8’den yüzde 1’e indi.
Türkiye ekonomisinin lokomotifi konumundaki otomotiv sektörünün ihracatı 2005 yılının ilk 9 aylık döneminde yüzde 23,2’lik artışla 9 milyar 964 milyon dolara ulaşırken, 2004 yılının tamamı için yakalanan 10,7 milyar dolarlık ihracat rakamına yaklaşmış oldu.
Gümrük Müsteşarlığı tarafından açıklanan Eylül ayı geçici dış ticaret verilerine göre ihracatımız bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 16,3, ithalatımız yüzde 20,7 oranında artarak sırasıyla 6 milyar 580 milyon dolar ve 10 milyar 57 milyon dolar oldu. Dış ticaret açığı ise Eylül 2005’te bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 25,8 oranında büyüyerek 3 milyar 477 milyon dolara çıktı. Bu rakamlara göre, 2005 yılının ilk 9 aylık dönemindeki dış ticaret açığı 32 milyar 847 milyon dolara yükseldi. Gümrük Müsteşarlığı’nın verilerinin ay sonunda DİE tarafından açıklanacak rakamlara göre yüzde 7’ye varan hata içerebileceği belirtildi.
Merkez Bankası verilerine göre, 2004 yılı sonu için 12 milyar 924,6 milyon YTL olan tüketici kredileri 14 Ekim 2005 tarihi itibarıyla yüzde 91,3 oranında artarak 24 milyar 719,8 YTL’ye çıktı. En yüksek artış yüzde 259,6’lık oranla konut kredilerinde yaşandı. Nitekim, 2004 yılı sonunda 2 milyar 641,2 milyon YTL olan söz konusu krediler 14 Ek,m 2005 tarihi için 9 milyar 496,8 milyon YTL’ye ulaştı.
Merkez Bankası’nın döviz rezervleri 7 – 14 Ekim tarihleri arasında 259 milyon dolarlık artış göstererek, rekor rakam olan 44 milyar 231 milyon dolara yükseldi. Ülkemizin uluslararası rezervleri ise 23 – 30 Eylül tarihleri arasında 2 milyar 326 milyon dolarlık artış kaydetti ve 30 Eylül 2005 tarihi için 68 milyar 773 milyon dolar oldu.
Merkez Bankası tarafından açıklanan Beklenti Anketi’ne göre, yıl sonu için enflasyon beklentisi TÜFE’de, Ekim ayının ilk anketine göre 0,05 puan gerileyerek yüzde 7,17’den yüzde 7,12’ye indi. Cari açık beklentisi ise 21 milyar 258,2 milyon dolardan 21 milyar 644,1 milyon dolara çıktı.
Eylül 2005 sonu itibarıyla konsolide bütçe toplam borç stoku 329,6 milyar YTL oldu. Toplam borç stokunun yüzde 49,8’i piyasaya, yüzde 24’ü kamu kesimine olmak üzere iç ve yüzde 26,2’si ise dış borçlardan oluştu.
Rekabet Kurulu, TÜPRAŞ’ın Koç – Shell Ortak Girişim Grubu’na satışına şartlı onay verdi.
Geçen hafta inişli çıkışlı seyir izleyen İMKB Danıştay’ın Türk Telekom ile ilgili vereceği karar, IMF ve AB ile ilişkiler, yurtdışı piyasaların durumu ve FED’in faiz politikalarına ilişkin gelişmeleri takip etti. 17 Ekim Pazartesi günü yüzde 1,31 oranında değer kazanan İMKB endeksi Salı ve Çarşamba günleri gelen satışlarla sırasıyla yüzde 0,83 ve yüzde 2,6 oranında gerilerken, 20 Ekim Perşembe günü söz konusu olan tepki alımlarıyla yüzde 2,07 oranında yükselerek, önceki günlerde yaşanan düşüşün önemli bir kısmını telafi etti. Cuma günü hareketliliğin gözlenmediği borsa haftanın son işlem gününü yüzde 0,08’lik artışla kapatırken, hisse senetleri haftalık ortalama yüzde 0,04 oranında değer kaybetti.
İngiliz Sterlini dışındaki yabancı paralar geçen hafta TL karşısında değer yitirirken, ABD Doları ve Euro’nun Türk Lirası’na göre değer kaybı sırasıyla yüzde 0,73 ve yüzde 0,49 olarak gerçekleşti.
Hazine geçtiğimiz hafta dört ihaleye çıktı. Pazartesi günü düzenlenen YTL cinsinden iskontolu 91 gün vadeli referans bono ihalesinde basit faiz yüzde 13,78, bileşik faiz yüzde 14,52 oldu. İhaleye 2 milyar 120,2 milyon YTL teklif gelirken, nominal 1 milyar 917,3 milyon YTL, net 1 milyar 8,3 milyon YTL satış yapıldı. İhraç tarihi 19 Ekim Çarşamba olarak belirlenen kağıtların geri ödemesi 18 Ocak 2006’da yapılacak.
Salı günü biri Türk Lirası cinsinden diğerleri ise dövize endeksli üç tahvil ihalesi düzenledi. 19 Ekim Çarşamba valörlü, 18 Ağustos 2010 itfa tarihli, 6 ayda bir değişken kupon ödemeli 5 yıl vadeli YTL cinsinden tahvil ihalesinde 5 milyar 170 milyon YTL’lik teklife karşın nominal 720,2 milyon YTL, net 771,3 milyon YTL satış gerçekleşirken, dönemsel faiz yüzde 8,45 oldu.
13 Ekim 2010 itfa tarihli, 5 yık vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli, değişken faizli dolar cinsinden tahvil ihalesinde 604,3 milyon dolarlık teklife karşın, nominal 252,2 milyon dolar, net 252,1 milyon dolar tutarında satış yapıldı. İhalede basit faiz yüzde 6,03, bileşik faiz yüzde 6,12 düzeyinde belirlendi
Aynı gün yapılan Euro’ya endeksli tahvil ihalesine 403,6 milyon Euro teklif gelirken, nominal 305,5 milyon Euro, net 305,3 milyon Euro satış gerçekleşti. 5 yıl vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli, değişken faizli tahvil ihalesinde basit faiz yüzde 4,11, bileşik faiz yüzde 4,15 oldu.
İMKB Tahvil ve Bono Pazarı’nda ağırlıklı ortalamalara göre çeşitli vadelerdeki kağıtların haftalık net getirileri yüzde 0,24 ile yüzde 0,30 arasında değişirken, ortalama faizin yüzde 14,3 civarında bulunduğu Repo Ters Repo Pazarı’nda haftalık reponun net getirisi yüzde 0,21 olarak gerçekleşti.
Dış Piyasalar:
Avrupa Birliği istatistik kurumu Eurostat 12 üyeli Euro bölgesinde Eylül sonu itibarıyla ortalama yıllık enflasyon oranının yüzde 2,6, AB genelinde ise yüzde 2,5 olarak gerçekleştiğini açıkladı. 2004 yılında AB ve Euro bölgesi için enflasyon oranı yüzde 2,1 olmuştu.
ABD’de Eylül ayı ÜFE artışının beklentilerin üzerinde çıkarak, yüzde 1,9 olduğu açıklandı. Buna göre üretici fiyatlarındaki yıllık artış yüzde 6,7 olarak gerçekleşti. Çekirdek enflasyon artışı da beklenen yüzde 0,2 yerine yüzde 0,3 seviyesinde çıktı.
ABD’nin cari açıklarının finansmanı için önem taşıyan net sermaye girişleri Ağustos ayında artarak, 91,3 milyar dolara yükseldi. Bu rakam Temmuz ayında 87,5 milyar dolar olmuştu.
ABD ekonomisinde enflasyon eğilimlerinin güçlenmesi ve faiz artırımlarının hızlanması endişesiyle uluslararası borsalarda düşüş trendi gözlenirken, büyük şirketlerin yılın 3. çeyreğine ilişkin kâr açıklamaları nedeniyle New York Borsası dalgalı seyir izledi. Bazı önemli sanayi şirketlerinin performansının beklenenin altında kalması nedeniyle gerileyen borsa Cuma gününü 10.215,22 puandan kapatırken, Dow Jones Endeksi’nin haftalık değer kaybı yüzde 0,7 oldu. Nasdaq endeksi ise ileri teknoloji şirketlerinin olumlu performansından dolayı haftayı yüzde 0,8’lik yükselişle kapattı. Enflasyon kaygıları nedeniyle gerileyen Londra Borsası’nın haftalık değer kaybı yüzde 2,5 olarak gerçekleşirken, diğer büyük borsalarda da düşüş trendi hakimdi.
Geçen hafta uluslararası döviz piyasalarında dolar farklı para birimleri karşısında kararsız seyir izledi. Londra piyasasında Euro Dolar paritesi Pazartesi kapanışta 1.2035 iken, Cuma kapanışta 11.2013’e geriledi. Japon Yeni ve İsviçre Frankı da dolar karşısında değer kaybederken, Sterlin dolar paritesinde yükseliş yaşandı.
Önümüzdeki Haftanın Gündemi ve Muhtemel Gelişmeler:
- 24 Ekim Pazartesi günü Eylül ayı Tüketici Güven Endeksi yayınlanacak.
- 25 Ekim Salı günü DİE Temmuz ayı işgücü verilerini açıklayacak.
- 26 Ekim Çarşamba günü büyük kısmı döviz cinsinden olmak üzere 788 milyon YTL’lik itfası bulunan Hazine’nin önümüzdeki hafta ihaleye çıkması beklenmiyor.
- AB ile Türkiye arasında tam üyelik müzakereleri kapsamında eğitim ve kültür konusunda tarama yapılacak.
- 27 Ekim Perşembe günü gayri resmi AB Zirvesi başlayacak.
- Önümüzdeki hafta ayrıca, Sosyal Güvenlik Yasa tasarısının Meclis Komisyonu’nda görüşülmesi ve Danıştay 13. Mahkemesi’nin Türk Telekom özelleştirilmesinin iptal davasına ilişkin karar vermesi beklenmektedir.
