DİE tarafından açıklanan Ağustos ayı geçici dış ticaret verilerine göre, Türkiye 2005 yılının Ağustos ayında 5 milyar 324 milyon dolarlık ihracat, 10 milyar 164 milyon dolarlık ithalat yaptı. Ağustos ayı ihracatı 2004 yılının aynı dönemine göre %13,4, ithalat ise %28,9 oranında artış gösterdi. Dış ticaret açığı %51,8 oranında artarak 3 milyar 189 milyon dolardan 4 milyar 840 milyon dolara yükselirken, ihracatın ithalatı karşılama oranı %59,5’ten %52.4’e geriledi.
TCMB tarafından açıklanan ödemeler dengesi rakamlarına göre, 2005 yılı Temmuz ayı cari açığı, bir önceki yılın aynı ayına göre %97,2 oranında artarak 1 milyar 497 milyon dolara çıktı. Dış ticaret açığı, ödemeler dengesi tablosunda yer aldığı şekliyle, bir önceki yılın aynı ayına göre %49,2 oranında artarak 3 milyar 271 milyon dolar oldu. 2004 yılının yedi aylık döneminde 10 milyar 718 milyon dolar olarak gerçekleşen cari işlemler açığı, 2005 yılının aynı döneminde %40,2’lik artışla 15 milyar 30 milyon dolara ulaştı.
Hazine müsteşarlığı verilerine göre; Hazine nakit dengesi, Eylül ayında 1,6 milyar YTL açık verirken, faiz dışı fazla 1,2 milyar YTL düzeyinde gerçekleşti. Ocak- Eylül 2005 döneminde ise 10,3 milyar YTL’yi bulan nakit açığına karşılık, 24,7 milyar YTL faiz dışı fazla oluştu.
DİE, bu yılın Eylül ayında tüketici fiyatlarının (TÜFE) %1.02, üretici fiyatlarının (ÜFE) ise %0,78 oranında arttığını açıkladı. Eylül ayı itibariyle yıllık enflasyon oranı TÜFE’de %7,99, ÜFE’de %4,38 olarak hesaplandı.
Hazine’nin geçen hafta Salı günü düzenlediği 581 gün vadeli (YTL) cinsinden iskontolu tahvil ihalesinde bileşik faiz %14,57 oldu. Bu oran ile Hazine, uzun zamandır ilk kez tahvilde %15 bileşik faiz oranının altında borçlanmış oldu. İhaleye nominal 3 milyar 190 milyon YTL teklif gelirken, nominal 1 milyar 139,5 milyon YTL ve net olarak da 917,1 milyon YTL’lik satış yapıldı. Tahvillerin geri ödemesi 9 Mayıs 2007 tarihi olarak belirlendi.
Özelleştirme idaresinin bu yıl satış ve devrini tamamladığı özelleştirmelerinin toplam tutarı, Erdemir ihalesinin sonuçlanmasıyla toplam 16,7 milyar dolara ulaştı. Devlet Hava Meydanları İşletmesi’nin yaptığı 3 milyar dolarlık Atatürk Havalimanı Dış Hatlar Terminali kiralamasıyla birlikte kamunun bu yılki toplam özelleştirme tutarı 19,7 milyar doları buldu.
Hazine Müsteşarlığı, 2005 yılının ikinci çeyreğine ilişkin kamu net borç stokunu açıkladı. Kamu net borç stoku 2005 yılının ilk çeyreğinde (Ocak-Şubat-Mart) 274 milyar 941 milyon YTL iken ikinci çeyrekte (Nisan-Mayıs-Haziran) %3,3 oranında gerileyerek 265 milyar 951 milyon YTL’ye indi. Bu rakamın 60 milyar 263 milyon YTL’si net dış borç stoku, 205 milyar 688 milyon YTL’si de iç borç stokundan oluştu.
Merkez Bankası, Eylül sonu itibariyle net uluslararası rezervler ve net iç varlıklara ilişkin hedeflerin tutturulduğunu, ancak Para Tabanı gerçekleşmelerinin hedeflenen düzeyin üzerinde kaldığını açıkladı.
4 Ekim Salı günü Merkez Bankası, döviz piyasasına doğrudan alım yönünde müdahale etti. Müdahalenin ardından, dövizde günün ilk saatlerinde görülen düşüşler durdu. Yapılan açıklamada döviz kurlarındaki oynaklığın Merkez Bankası’nca yakından takip edileceği ve kurlarda her iki yönde oluşabilecek aşırı oynaklık durumunda doğrudan müdahale edilebileceğinin kamuoyuna açıklandığı ifade edildi. Müdahalenin ardından serbest piyasada doların satış fiyatı, müdahale öncesine göre 0,0190 YTL artarak 1,3550 YTL’ye, Euro 1,6150 YTL’ye çıktı.
İMKB 100 Endeksi, 3 Ekim tarihinde, Avrupa Birliği’ne ilişkin tedirginlikle 32.412,52 puana gerileyerek, haftanın en düşük seviyesindeydi. Fakat 3 Ekim gününün ikinci yarısında AB ile müzakerelerin başlayacağı ve Erdemir özelleştirmesine yönelik beklentilerle hızlı bir yükseliş gösterdi.4 Ekim Salı günü 35.809,90 puana kadar yükselerek, beklentilerin gerçekleşmesiyle birlikte kar satışlarına maruz kaldı. Son işlem hacminin gerilemesi ve Avrupa borsalarında ve alternatif piyasalardaki toparlanmanın etkisiyle satışlar sınırlanarak endeks tepki alımlarıyla 33,500 seviyesine yöneldi. Borsa’da hisse senetleri haftalık bazda %0,24 oranında değer kazandı. Yeni Türk Lirası karşısında dolar değişim göstermezken, Euro %0,62 oranında değer kazandı.
İMKB Tahvil ve Bono Piyasası’nda, ağırlıklı ortalamalara göre çeşitli vadelerdeki kağıtların haftalık net getirileri %0,25 ile % 0,30 arasında değişirken, ortalama faizin %15 dolayında seyrettiği Repo-Ters Repo Pazarı’nda haftalık reponun net getirisi %0,22 olarak gerçekleşti
Dış Piyasalar:
Uluslararası piyasalarda geçen hafta, ABD Doları, Kanada Doları dışında diğer önemli paralar karşısında değer kaybederken, altın fiyatları yükseliş gösterdi.
Tokyo borsa’sında, ABD Doları, Japon Yeni karşısında haftaya 113,98 yenden giriş yaptı. ABD Doları, Japon Yeni karşısında Cuma günü kapanışta 113,50 Yene indi. Londra döviz piyasasında pazartesi 1,1909 dolardan kapanan Euro, Cuma kapanışta 1,2121 dolara çıktı. İngiliz sterlini de hafta başında 1,7540 dolar iken, hafta sonunda 1.7610 dolara yükseldi. New York’ta endeksler hafta başında dalgalı bir performans izledi. Dow Jones Endeksi 33,22 puan azalarak 10,5.48 puana, teknoloji endeksi 3,74 puan artarak Nasdaq 2,155.43 puana çıktı. Tokyo Menkul Kıymetler Borsası’nın temel göstergesi Nikkei endeksi haftaya düşüşle başlayarak 13,525.28 puandan girdi. Cuma günü kapanışta ise Nikkei endeksi 13,227.74 puana geriledi.
Petrol fiyatlarındaki artıştan dolayı Rus para birimi ruble 1 Ocak-1 Eylül döneminde yabancı para birimleri karşısında ortalama %8,6 oranında değer kazandı. Söz konusu dönem içinde ruble, dolara karşı %3, Euro’ya karşı %14,4 oranında değer kazandı.
Çin Ticaret Bakanlığı yetkilileri, Çin’in ithalat ve ihracat toplamının bu yıl 1,4 trilyon dolara ulaşmasının beklendiğini, ihracatın %18 artarak 660 milyar dolara çıkabileceği tahminini dile getirdi. Ocak ve Ağustos ayları arasında Çin’in ticaret fazlası 60,2 milyar dolar olarak açıklandı. Ağustos ayında ise dış ticarette 10 milyar dolarlık fazla elde edildi.
Rusya ve Çin’le yapılan ticaret, Türkiye’nin dış ticaret dengesinde bozulmada önemli rol oynadı. DİE verilerine göre, Ocak-Ağustos döneminde Türkiye 46 milyar 205.7 milyon dolarlık ihracata karşılık, 74 milyar 761.2 milyon dolarlık ihracat yaptı. Dış ticaret açığı sekiz ay itibariyle, 28 milyar 555.5 milyon dolar oldu, böylece geçen yıla oranla %26,5 artış gösterdi.
ABD’de Eylül ayında 35 bin kişi Katrina ve Rita kasırgalarının etkisiyle işini kaybetti. Çalışma bakanlığı’nın yaptığı açıklamada Eylül sonu itibariyle ülkedeki işsizlik oranının %5,1’e yükseldiği belirtildi.
Önümüzdeki haftanın gündemi ve muhtemel gelişmeler:
- Gelecek hafta piyasaya sadece YTL 106 milyon karşılığında itfası bulunan Hazine’nin ihaleye çıkması beklenmiyor.
- 10 Ekim’de Ağustos ayı sanayi üretimi verisi DİE tarafından açıklanacak ve Para Politikası Kurulu saat 15:00’te toplanacak.
- 11 Ekim’de Merkez Bankası faiz kararını açıklayacak.
- 12 Ekim’de Almanya Başbakanı Schröder Türkiye’ye resmi ziyarette bulunacak.
- Maliye Bakanlığı, Eylül ayı bütçe verilerini yayımlayacak.
- Merkez Bankası Ağustos ayı Ödemeler Dengesi İstatistiklerini yayımlayacak.
