Suriye’de Türk İmajı

Makale

Bir yıl önce -16 Eylül 2009’da- Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad’ın Türkiye’ye yaptığı resmi ziyaret, Türkiye ve Suriye arasındaki sınır geçişlerinde karşılıklı olarak vizelerin kaldırılmasına vesile olmuştu. Türkiye ile Suriye arasında vize uygulamasının kaldırılması geçen bir yıllık sürede iki ülke arasındaki siyasi ve ekonomik işbirliğinin ve dayanışmanın artmasına hizmet etti....

Bir yıl önce -16 Eylül 2009’da- Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad’ın Türkiye’ye yaptığı resmi ziyaret, Türkiye ve Suriye arasındaki sınır geçişlerinde karşılıklı olarak vizelerin kaldırılmasına vesile olmuştu. Türkiye ile Suriye arasında vize uygulamasının kaldırılması geçen bir yıllık sürede iki ülke arasındaki siyasi ve ekonomik işbirliğinin ve dayanışmanın artmasına hizmet etti. Bununla birlikte vize uygulamasının kaldırılması ve iki ülke arasındaki gidiş-gelişlerin artması, bölgede bir barış ve refah alanı yaratma stratejisinin bir parçası olarak iki ülke halkının birbirini daha iyi tanıması ve her iki tarafın birbirine karşı hissettiği tarihsel ve psikolojik önyargıların ortadan kaldırılması gibi konularda oldukça olumlu etkiler doğurdu. Son bir yıldır Suriye’de yaşayan bir Türk olarak Suriyelilerin kafasındaki Türkiye ve Türk imajında vuku bulan olumlu değişiklikleri ve hala devam eden yanlış anlama ve önyargıları -Suriye’de yaşadığımız deneyimlerin de yardımıyla- ele almaya çalışalım.

Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad’ın 16 Eylül 2009’da Türkiye’ye yaptığı resmi ziyaret sırasında Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Suriye halkına “onlar bizim kardeşimiz“ derken iki ayrı ülkeden çok ortak bir coğrafyayı tasavvur ediyordu. Başbakan Erdoğan’ın dediği gibi iki halk coğrafi, dini, kültürel ve tarihsel pek çok ortaklığa sahip. Buna Türkiye’nin son yıllarda Orta Doğu’ya yönelik uyguladığı aktif dış politikası ve Filistin meselesi ile ilgili duyarlılığı eklenince Suriye’de Türklere ve Türkiye’ye karşı oldukça olumlu bir atmosfer oluşmuştur. Suriye’de “Türk olduğunu“ veya “Türkiye’den geldiğini“ söylemek o kişiye ayrıcalıklı davranılmasını sağlayan bir faktör haline gelmiştir. Suriyelilerle sohbeti ilerletmenin en iyi yolu ise Türk dizilerinden bahsetmekten geçiyor. Suriyelilerin Arapça Wadi al-Diab dedikleri “Kurtlar Vadisi“ ülkede en çok ilgi gören dizilerin başında geliyor. Şam’da bir taksiye bindiğinizde taksiciyle konuşacağınız ilk konu Kurtlar Vadisi, diğeri ise Türkiye Başbakanı Erdoğan’ın Davos’ta İsrail Devlet Başkanı’na yaptıkları. Başbakan Erdoğan’ın Filistin meselesindeki duyarlılığının, onu Suriye’de –Polat Alemdar’la birlikte- en popüler iki Türk’ten biri haline getirdiği aşikâr. Suriye halkı Başbakan Erdoğan’ın İsrail’e karşı çıkışlarını desteklemekte ve bu çıkışları Türkiye’nin siyasi gücünün bir parçası olarak algılamaktadır. En son Mayıs ayı sonunda Gazze’ye yardım götürmeye çalışan Mavi Marmara gemisinin başına gelenler de Türkiye’ye olan sempatiye olumlu katkı yapmıştır. Mavi Marmara olayının ardından Türkiye’ye destek için Şam’daki tarihi Hamidiye Çarşısı’na asılan Türkçe, Arapça ve İngilizce pankartlar ve kentin birçok yerine asılan Türk bayrakları bunun birer göstergesidir. Başbakan Erdoğan’ın İsrail’le ilgili sert çıkışlarının ve iki ülke ilişkilerini bu kadar germenin uzun vadede Türk dış politikasına ne getireceği ayrı bir tartışma konusu olsa da kısa vadede Suriye ve diğer Arap ülkelerinde Türkiye’nin prestijine katkı yaptığı bir gerçektir.


Suriyelilerin “Türk“ ve “Türkiye“ algılamalarındaki olumlu değişmelere rağmen devam eden bazı önyargıları da dile getirmek gerekiyor. Suriyeliler, tarihsel ve milliyetçi yaklaşımların etkisi altında Türkleri ötekileştiren birçok önyargıyı bilinçaltlarında hala muhafaza etmektedirler. Örneğin Suriye’de günlük yaşamda karşılaştığımız Suriyelilere “Cemal Paşa“ der demez As-saffah (katil, cani, kana susamış) demeleri, bu önyargıların en önemli ifadelerinden biridir. Suriyelilere göre Cemal Paşa 1916’da Şam’daki Mercii Meydanı’nda Suriyelileri asmış bir canidir. Bu konuda sohbeti ilerlettiğimizde çoğu Suriyelinin ne “İttihat Terakki“ ne de Osmanlı Devleti’nin son döneminde yaşanan siyasi gelişmelerden haberdar oldukları da bir gerçektir. Cemal Paşa ve As-saffah kavramları –belki de Türklerdeki Şerif Hüseyin ve ihanet kavramlarının bir karşılığı olarak- Suriyelilerin bilinçaltlarına yerleşmiş milliyetçi imgeler olarak onların Türk ve Türkiye algılamalarını şekillendirmeye devam etmektedir. Suriyelilerin Fransa ve Osmanlı Devleti’nden bahsederken zaman zaman -ikisini aynılaştırarak- ehtelal (işgal) sözcüğünü kullanmaları yine bu tarz bir milliyetçi algılamanın bir sonucudur. Bunun gibi algılama şekillerinin varlığını hala sürdürmesi, büyük ölçüde okullarda okutulan ve Osmanlı ve Türkleri ötekileştiren bir milliyetçiliğin tesiri altındaki ders kitaplarından kaynaklanmaktadır. Eğitimdeki milliyetçilik Suriyelilerin Türkleri tanımlamasında doğrudan olumsuz etki yaratmış ve uzun yıllar süren kalıcı izler bırakmıştır. Bununla birlikte Suriye ders kitaplarındaki olumsuz Türk imgesinin değiştirilmesi yönünde birkaç yıldır her iki ülkenin akademisyenlerinin katıldığı çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmaların sonunda, bu ay itibariyle değiştirilmiş yeni ders kitapları piyasaya sürüldü ve yeni öğrenim döneminde okutulmaya başlanacaktır. Bu gelişme de gösteriyor ki Türkler ve Suriyeliler arasında bazı tarihi-psikolojik önyargılar ve fikir ayrılıkları olsa da birbirleriyle iyi niyet ve dostluk çerçevesinde konuşmayı – hem devlet hem de halk düzeyinde- başardıkları için bu sorunlar kısa bir süre içinde çözülebilir.

Türkiye’nin ve Türklerin Suriye’de iyi niyet ve dostluk çerçevesinde konuşmayı başaramadığı bir etnik grup da vardır. Suriye’de belki de Türkiye ve Türklere bakışı en sert olan etnik grubu Ermeniler teşkil ediyor. Suriye’deki Ermenilerin Türklere pek sempatiyle yaklaşmadıkları aşikâr. Suriye devletinin kontrolü altında kendi cemaatsel ve eğitimsel örgütlenmelerine sahip olan Ermenilerin etnik kimlik bilincini ayakta tutan en önemli faktör “sözde soykırım“ ve “Türk düşmanlığı“. Şam’daki birçok Ermeni Kilisesi’nin bahçesinde “sözde soykırım“ anıtlarını görmek mümkün. Suriye’nin Dayr’ul Zor kentinde de bir sözde soykırım müzesi mevcut. Geçtiğimiz 24 Nisan’da Şam’ın Old City bölgesindeki Ermeni Kiliseleri’nde yapılan anma törenlerini izleme fırsatımız oldu. Törenlerin en dikkat çeken yönü, küçük Ermeni öğrencilere çizdirilen zincirlenmiş, kan damlayan Ağrı Dağı ve ceset fotoğraflarıyla dolu resimlerin kilisenin duvarlarında sergilenmesiydi. Bu sahne aslında bir milletin kendi kimliğini muhafaza etmek için başka bir milleti ötekileştirmesinin ve bunu çocuklara empoze etmesinin önemli bir göstergesi. Suriye’deki Ermenilerin bilinçaltındaki olumsuz Türk imajını değiştirmenin zorluğuna rağmen bu olumsuz yaklaşımların bölgedeki tüm Ermenileri kapsamadığını belirtmek gerekiyor. Suriye’deki Ermeniler dışındaki Arap Hıristiyanların Türklere yaklaşımı ise genellikle olumlu. Bu olumlu imajı sağlanan faktörlerin başında yine Türk dizileri geliyor. Türkiye’de İslam dini ile modern kültürü birleştirmiş bir yaşam tarzının varlığı Arap Hıristiyanların ilgisini çeken bir konu. Türkiye hakkında bilgileri genellikle bu dizilerle sınırlı kalan Arap Hıristiyanların bize en sık sordukları sorulardan biri “Ayasofya’nın kilise mi cami mi?“ olduğu.


Suriye’de dolaşırken Türkçe konuştuğunuzda yanınıza biri gelip önce sizi dinlemeye ve ardından sizinle sohbet etmeye çalışırsa bu kişi büyük olasılıkla ya Kürt ya da Türkmen’dir. Suriyeli Kürtler, genelde Türkiye ve Türklere karşı oldukça iyimser ve olumlu görüşlere sahip. Türkiye’deki yaşam tarzı ve ekonomik gelişmişliğe hayranlıklarını açıkça ifade eden Suriye’de karşılaştığımız Kürtlerin, Türkiye için sık kullandıkları sözcüklerden biri cenne (cennet). Suriye’nin Türkiye sınırında yoğun olarak yaşayan Kürtler, Türk televizyonları yoluyla Türkiye’deki yaşam tarzı ve popüler kültürü yakından takip ediyor ve çoğu az çok Türkçe konuşuyor. Şam’da bir cafede otururken bir garsonun Türk olduğumuzu anlayıp yanımıza gelmesi, sempatik bir şekilde Kürt olduğunu söylemesi ve aynı garsonun biraz sonra tekrar gelip “ama PKK’yı desteklemiyorum“ demesi Suriye’de yaşadığımız en ilginç deneyimlerden biri olarak hafızamızda uzun süre korunacak. Tabi hafızamızdan çıkmayacak diğer bir deneyim de bu ay Lazkiye’ye yaptığımız yolculuk sırasında ziyaret ettiğimiz Türkmen köyü Burj İslam olacak. Lazkiye’nin 20-25 km. kuzeyinde yer alan Burj İslam, konuştuğumuz Türkmen köylülerin dediğine göre 15 bin nüfusa sahip oldukça büyük bir köy. Akdeniz’in kıyısında yer alan Burj İslam köyünün içinde sadece Türkçe konuşmak, yolda yürürken Orhan Gencebay şarkılarını duymak ve köylülerin Türkiye’den geldiğimizi duyar duymaz gösterdikleri aşırı ilgi ve misafirperverlik bizi oldukça etkiledi. Türkmen köylülerin Türkiye’den tek beklentisi ise bölgeye ekonomik ve kültürel olarak ilgi göstermesi. Bu beklentinin en önemli nedeni Suriye’deki Türkmenlerin ekonomik olarak fakir ve eğitim olanaklarından yoksun olmaları. Suriye’deki Türkmenler ve Kürtler arasındaki en önemli benzerliklerden birinin bu olduğunu belirtmek gerekiyor.

Görünen o ki Türkiye ve Suriye halkı arasındaki ilişkiler, gün geçtikçe derinleşiyor. Bu derinleşme, bir yandan iki halk arasındaki ortaklıkların ve farklılıkların daha fazla anlaşılmasını sağlarken diğer yandan da birbirlerini bu ortaklıklar ve farklılıklarla kabul edip bölgesel bir refah ve barış alanı yaratabilmek için uzun vadeli bir işbirliği ve dayanışma kurulmasını gerektiriyor. Bu bağlamda “sahte Osmanlıcılık hayallerini“ bir kenara bırakıp öncelikle Suriye’nin siyasi, sosyo-ekonomik, dinsel, kültürel yapısını iyi bilmek Suriyelilerin fikir ve eylemlerine yön veren faktörleri anlamamamızı kolaylaştıracaktır. Şu anda Suriyelilerin Türkiye’ye duydukları sempatinin temel nedeni Osmanlı Devleti’nin mirasçısı bir devlet olmasından çok Türkiye’nin modern ve seküler yaşam tarzı, siyasi ve ekonomik gelişmişliği ve Orta Doğu’ya etki etme kapasitesidir. Tabi Suriyelileri iyi anlamanın yolu öncelikle kendimizi iyi anlatmaktan geçmektedir. Bundan dolayı iyi eğitim almış, entelektüel bilgiye sahip Türk akademisyenlerin ve öğrencilerin Suriye’de yapacakları çalışmalar ve sermaye, teknoloji, iş tecrübesi ve bilgiye sahip Türk işadamlarının Suriye’de girişecekleri yatırımlar, ülkedeki Türk imajının olumlu yönde gelişmesini ve iki halk arasında kurulan ilişkilerin daha kalıcı olmasını sağlayacaktır. Son olarak hükümetler arasındaki resmi siyasi ve ekonomik işbirliğinin kısa vadede bozulabileceği göz önüne alınıp halklar arasındaki toplumsal ve kültürel ilişkilerin –özellikle de birbirlerini algılama şekillerinin- uzun vadede kalıcı olduğu unutulmamalıdır.

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2763 ) Etkinlik ( 223 )
Alanlar
TASAM Afrika 77 647
TASAM Asya 98 1106
TASAM Avrupa 23 649
TASAM Latin Amerika ve Karayip... 16 67
TASAM Kuzey Amerika 9 294
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1406 ) Etkinlik ( 54 )
Alanlar
TASAM Balkanlar 24 297
TASAM Orta Doğu 23 623
TASAM Karadeniz Kafkas 3 297
TASAM Akdeniz 4 189
Kimlikler ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1304 ) Etkinlik ( 78 )
Alanlar
TASAM İslam Dünyası 58 786
TASAM Türk Dünyası 20 518
TASAM Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2053 ) Etkinlik ( 83 )
Alanlar
TASAM Türkiye 83 2053

Bugünkü konu Türkçe. Hakikaten bizim için en önemli meseledir Türkçe. Çünkü Türk milleti dediğin topluluk bir dil etrafında oluşmuştur. Bunu Batı’da Jean-Paul Roux diye Türklerin tarihini yazan Fransız tarihçi kitabının başlarına koymuştur: “Türkler dil etrafında oluşmuş bir millettir.“ Bugün birbir...;

Stratejik konumu ve doğal kaynakları nedeniyle önemli bir rekabet alanı olan Afrika, 21. yüzyılda çok sayıda aktörün, kapsamlı politikalar geliştirdiği ve zirveler organize ettiği kıta olarak dikkat çekmektedir.;

Uluslararası düzenin Ukrayna ve Filistin'de cereyan eden çatışmalarla küresel bir karmaşa dönemine girmesiyle mevcut sorunlara çözüm üretme yeteneği de zayıflıyor. Bu durum, küresel ticaret ve tedarik zincirlerinde artan bir dengesizliğe yol açıyor. Kızıldeniz’de yaşanan tıkanma ve Rusya-Ukrayna sav...;

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu senedi olan Lozan Antlaşmasının imzalanmasından sonra Montrö Boğazlar Sözleşmesine kadar olan süreçte Türk Deniz Kuvvetlerinin yeniden yapılanması bizzat Atatürk tarafından ön plana çıkarılmıştır. Öncelikle çekirdek bir donanma sonrasında kendi gemilerimizi yapmak ve b...;

Gürcistan, yumuşak kıvrımlı ulu dağların ve bu dağlar arasındaki vadilerde gürül gürül akan nehirlerin ülkesi. İnsanın diline Kafkasların İsviçre’si demek geliyor. Ama hiçbir zaman İsviçre kadar huzurlu olmadığını hatırlayınca vaz geçmekten başka çare kalmıyor. Onlarca dil veya lehçenin onlarca fark...;

Editör: Dalia Ghanem - Türkiye'nin dünyanın çeşitli bölgelerindeki ayak izi genişlemiştir. Bu durum, sadece ekonomik anlamda değil, ülkenin eğitim girişimleri veya Afrika, Orta Doğu, Güney Kafkasya ve Batı Balkanlar'daki izleyiciler arasında Türk televizyon dizilerinin popülaritesi gibi yumuşak gücü...;

Ulusal ve uluslararası alanda ülkelerin güveliği sadece siyasi ve askeri meseleler ile ilgili olmamıştır. Özellikle soğuk savaş sonrasında oluşan yeni dünya düzeninde küreselleşmenin yükselişiyle beraber, ekonomik konuların önemi daha artmıştır. ;

İsrail'in devletinin kurulduğu 1948 yılından günümüze uzanan Siyonist ideolojinin militarist bir devlete dönüşmesi, orta doğu coğrafyasında katliama varan insan hakları ihlallerinin sona ermeyeceğinin göstergesidir. İsrail devletinin 7 aydır süren bombardımanlarının Gazze'de yarattığı yıkım ve sonuc...;

10. İstanbul Güvenlik Konferansı (2024)

  • 21 Kas 2024 - 22 Kas 2024
  • İstanbul - Türkiye

Millî Savunma ve Güvenlik Akademisi Sertifika Programı | 2024 Dönem 2

Millî Savunma ve Güvenlik Akademisi Sertifika Programları ile katılımcılara stratejik yönetim ve liderlik alanlarındaki yeniliklerin aktarılması, Türkiye ve dünyadaki gelişmeler ışığında ulusal ve uluslararası güvenlik stratejileri konularında çok yönlü analiz, sentez ve değerlendirmeler yapabilmelerine, çözüm önerileri, farkındalık ve gelecek öngörüleri geliştirmelerine destek sağlanması amaçlanıyor.

  • 20 Nis 2024 - 11 May 2024
  • Cumartesileri 10.00-13.30 (Çevrimiçi) -
  • İstanbul - Türkiye

Millî Savunma ve Güvenlik Akademisi Sertifika Programı | 2024 Dönem 1

Millî Savunma ve Güvenlik Akademisi Sertifika Programları ile katılımcılara stratejik yönetim ve liderlik alanlarındaki yeniliklerin aktarılması, Türkiye ve dünyadaki gelişmeler ışığında ulusal ve uluslararası güvenlik stratejileri konularında çok yönlü analiz, sentez ve değerlendirmeler yapabilmelerine, çözüm önerileri, farkındalık ve gelecek öngörüleri geliştirmelerine destek sağlanması amaçlanıyor.

  • 20 Oca 2024 - 10 Şub 2024
  • Cumartesileri 10.00-13.30 (Çevrimiçi) -
  • İstanbul - Türkiye

Millî Savunma ve Güvenlik Akademisi Sertifika Programı | 2023 Dönem 1

21. yüzyıl güvenlik sorunlarının dönüşümünü takip edebildiğimiz bir dönem olarak dikkat çekmektedir.

  • 11 Kas 2023 - 02 Ara 2023
  • Cumartesileri 10.00-13.30 (Çevrimiçi) -
  • İstanbul - Türkiye

Türkiye - AB İlişkilerinin 60. Yılı ve Geleceği Konferansı

  • 24 Eki 2023 - 24 Eki 2023
  • İstanbul Kent Üniversitesi Kağıthane Kampüsü -
  • İstanbul - Türkiye

Doğu Akdeniz Programı 2023-2025

  • 17 Tem 2023 - 19 Tem 2023
  • Sheraton Istanbul City Center -
  • İstanbul - Türkiye

5. Denizcilik ve Deniz Güvenliği Forumu

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul Kent Üniversitesi Kağıthane Kampüsü -
  • İstanbul - Türkiye

2. İstanbul Siber-Güvenlik Forumu

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul Kent Üniversitesi Kağıthane Kampüsü -
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “ABD Hegemonyasına Meydan Okuyan Çin’in Zorlu Virajı; Güney Çin Denizi” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Sri Lanka’nın Çöküşüne Küresel Siyaset Çerçevesinden Bir Bakış” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Çin-Japon Anlaşmazlığında Doğu Çin Denizi Derinlerdeki Travmalar” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Devlet geleneğimizde yüksek emsalleri bulunan Meritokrasi’nin tarifi; toplumda bireylerin bilgi, bilgelik, beceri, çalışkanlık, analitik düşünce gibi yetenekleri ölçüsünde rol almalarıdır. Meritokrasi din, dil, ırk, yaş, cinsiyet gibi özelliklere bakmaksızın herkese fırsat eşitliği sunar ve başarıyı...