1998 yılında kabul edilen ve Türk Dış Politikası’nda çok taraflı bir dış politika anlayışının güzel bir örneği olarak nitelendirilebilecek olan “Afrika’ya Açılım Eylem Planı“nda Afrika ülkeleriyle ikili ve çok taraflı siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi, uluslararası ve bölgesel kuruluşlar nezdinde Afrika ülkeleriyle temasların arttırılması, karşılıklı üst düzey ziyaretlerin gerçekleştirilmesi ve Türkiye’nin kıtadaki diplomatik temsilciliklerinin sayısının arttırılması yer almakta idi. Özellikle 2008 yılının Ağustos ayındaki İşbirliği Zirvesi’nin ardından ilişkilerdeki istikrarlı gelişme süreciyle birlikte söz konusu ziyaret trafiğinin de bir hayli hızlandığını ifade etmek mümkündür.
Sayın Cumhurbaşkanı’nın bu haftaki gezisi kapsamında yer alan Kamerun, yeni Büyükelçilik açtığımız kıta ülkelerinden biri iken, son dönemde özellikle Milenyum Kalkınma Hedefleri’nden sefaletin ve açlığın ortadan kaldırılması ile HIV/ AIDS, Sıtma ve Verem gibi hastalıklarla mücadelede önemli mesafeler kat ettiği bilinmektedir. Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin ise uzun süreli bir iç savaşın yaralarını hızla sardığı görülmektedir.
Buna karşın her iki ülke ile de ticaret hacmimiz oldukça düşüktür. 2008 yılında Kamerun ile dış ticaret hacmimiz 58 milyon dolar düzeyinde iken, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ile yalnızca 10 milyon dolar düzeyinde hesaplanmıştır.
Sahra altı Afrika ülkelerinde açılan yeni Büyükelçiliklerle birlikte Ticari Ataşeliklerin sayısı da artmakta ve bu durum ekonomik ve ticari ilişkilere de olumlu yönde yansımaktadır. Afrika, özellikle küçük ve orta ölçekli firmalar açısından hedef pazar konumunda yer almaktadır. 2003 yılında Dış Ticaret Müsteşarlığımız tarafından uygulamaya konulan “Afrika ile Ekonomik ve Ticari İlişkilerin Güçlendirilmesi Stratejisi“ son dönemde etkisini hayli önemli ölçüde hissettirirken, 2007 yılında Afrika ile ticaret hacmimiz 15 milyar dolar, 2008’de ise 17 milyar dolar olarak hesaplanmıştır. Söz konusu alanda hedeflere ulaşılabilmesi için geleneksel partnerlerle ekonomik ve ticari ilişkilerin arttırılması, yeni partnerle de söz konusu bağlantıların geliştirilebilmesi önem arz etmektedir.
2008 Ağustosu’ndaki Türkiye- Afrika İşbirliği Zirvesi sonunda İstanbul Deklarasyonu ve İşbirliği için Çerçeve Belgesi’nin kabul edilmesiyle kalıcı bir işbirliğinin temelleri atılmıştır. Söz konusu deklarasyon ve belge; önümüzdeki süreçte ilişkilerin planlı ve programlı olarak sürdürülebilmesini amaçlamaktadır. Ayrıca yine aynı yıl Türkiye, Afrika tarafından “stratejik ortak“ olarak ilan edilmiş ve 2009- 2010 BM Güvenlik Konseyi Geçici Üyeliği için Afrika ülkelerinden tam destek almıştır.
Türkiye- Afrika ilişkilerinin genel anlamda istikrarlı bir seyir izlediğini ifade etmek mümkündür. Kuzey Afrika ülkeleri ile yakın ilişkiler sürdürülmekle birlikte Sahra altı Afrika’daki istikrarlı gelişmeler, bunun açık bir göstergesidir. Beş yılda bir gerçekleştirilmesi planlanan İşbirliği Zirveleri’nin yanı sıra söz konusu ziyaretler kapsamındaki görüşmeler sonucunda müşterek bir gelecek için tutarlı politikalar geliştirilebilmesi ve bunların hızla uygulamaya konulabilmesi, Türkiye’nin Afrika’ya yönelik sürdürülebilir politikalar izleme düşüncesinde olduğunu daha net bir biçimde ortaya koyacaktır.
