Avrupa’da Aşırı Milliyetçiliğin Yükselişi

Yorum

İsviçre’de minare inşasını yasaklayan referandum, ülkemizde “Avrupa’da ırkçılık” tartışmalarını doğurdu. Bu tartışmalar genellikle Avrupa’da yaşayan Müslüman topluluklarına karşı uygulanan baskılara ve haksızlıklara odaklandı ve vurgu yaptı. Oysa baskılara ve haksızlıklara maruz kalanlar sadece Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde yaşamakta olan Müslüman topluluklar değil, dini ne olursa olsun tüm göçmen topluluklardır....

İsviçre’de minare inşasını yasaklayan referandum, ülkemizde “Avrupa’da ırkçılık“ tartışmalarını doğurdu. Bu tartışmalar genellikle Avrupa’da yaşayan Müslüman topluluklarına karşı uygulanan baskılara ve haksızlıklara odaklandı ve vurgu yaptı. Oysa baskılara ve haksızlıklara maruz kalanlar sadece Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde yaşamakta olan Müslüman topluluklar değil, dini ne olursa olsun tüm göçmen topluluklardır. En fazla baskıya ve haksızlıklara maruz kalan göçmenler, Müslim veya Gayrimüslim olsun fark etmez, Afrika ve Asya ülkelerinden gelenlerdir. Bununla birlikte, “daha kaliteli yaşam“ umuduyla Batı Avrupa ülkelerine göç eden Doğu Avrupalı göçmenler de Batı Avrupa ülkelerinde “istenmeyenler“ durumuna düşmüşler ve içinde bulundukları “ulusal-ülke“nin hâkim “ulusal-topluluğu“ tarafından baskı ve haksızlıklara maruz kalmaktadırlar. Hatta tarihsel olarak bazı otantik (göçmen değil!) topluluklar bile, vatandaşı oldukları ulus-devletin hâkim ulusundan gelen baskılara maruz kalmaktadırlar. Bu duruma örnek olarak; Slovakya’daki Macarlar, Avusturya’daki Slovenler, Bulgaristan’daki ve Yunanistan’daki Türkler gösterilebilir.

İsviçre’deki Minare Yasağı dahil, son yıllarda yaşanılan resmi veya gayri resmi bazı anti-demokratik uygulamalar ve baskılar Avrupa coğrafyasında “aşırı milliyetçiliğin“ yükselişte olduğunu gösteriyor. Aşırı milliyetçilik; “öteki“ olarak değerlendirilen ulusal, etnik, kültürel veya dinsel gruba mensup olan bireyleri ekonomik, politik ve sosyal alanlardan dışlayan veya asimile etmeye çalışan milliyetçilik biçimidir.

Milliyetçiliğin bu şekli, Avrupa ülkelerinde politik iktidarı ele geçirmiş durumda değildir. Fakat bununla birlikte aşırı milliyetçilik, Avrupa’da “münferit vaka“ olmaktan daha öteye geçmiş bulunuyor. İsviçre’de düzenlenen resmi referandum sonucunda minare inşasının resmen yasaklanması, politik iktidarı ele geçirmiş olmamakla birlikte, aşırı milliyetçiliğin “münferit vaka“ olmaktan daha yaygın ve güçlü olduğunu gösteriyor.

Eski Kıta Avrupa, tarihinin en geniş kapsamlı dönüşümlerinden birisini – belki de en önemlisini - 1990 sonrasında yaşadı. Bu büyük dönüşüm, üç unsuru eş zamanlı olarak içerdi:

(1) Avrupalı sosyalist ülkelerde sosyalist rejimlerin yıkılması ve bu ülkelerin çok hızlı biçimde kapitalizme geçmeleri.

(2) Avrupa Birliği’nin hızlı biçimde genişlemesi ve derinleşmesi.


(3) Kapitalist Batı Avrupa ülkelerinde ve bir bütün olarak Avrupa kıtasında neoliberal politikalar (özelleştirme; mal, sermaye, emek piyasaların esnekleştirilmesi; dış piyasa merkezli sermaye birikimi stratejisi; sosyal devletin tasfiyesi; sosyal hizmetlerin ve harcamaların azaltılması) üzerinden ekonominin yeniden yapılandırılması.

1990 sonrasında yaşanılan büyük dönüşümün üç eş zamanlı unsurundan ilki; Avrupa kıtasının Doğu ve Güneydoğu (Balkan) bölgelerinde kitlesel yoksullaşma, işsizlik artışı, mafyalaşma (organize suç örgütlerinin yaygınlaşması), piyasa ve kaynak kapma mücadeleleri / savaşları, ülkesel ve toplumsal parçalanmalar doğurdu. Doğu Avrupa ve Balkan ülkelerinde “belirsizlik“, “güvensizlik“ ve “yoksulluk“ durumu 1990’lar boyunca hâkim oldu. Avrupa Birliği’ne ve NATO’ya katılan ülkeler için belirsizlik ve güvensizlik durumu önemli ölçüde azaldı. Ama kapitalizme geçiş yapan Doğu Avrupalı ve Balkan halkları için ekonomik sıkıntılar halen devam etmektedir.

Büyük dönüşümün ikinci unsuru olan Avrupa Birliği süreci eski sosyalist ülkeleri Birliğe dâhil etti. Bu durum, Doğu’nun işsizler ordusunu görece daha zengin olan Batı’ya yöneltti. Avrupa Birliği içinde gerçekleşen Doğu’dan Batı’ya emek-gücü göçü, Batı Avrupa ülkelerinde “yerliler“ ile Doğu’dan “gelenler“ arasında ekonomik rekabet başlattı. Batı emek piyasasına giriş yapan Doğu Avrupalı işsizler, Batı Avrupa ülkelerinde ortalama ücret seviyesini geriletti. Böylece Batılı işçilerin reel ücretleri ve yaşam standartları geriledi. Hatta Doğu’dan “gelenler“ daha ucuza çalışmaya hazır olduklarından, Batılı “yerlileri“ işlerinden etti. Buna bir de hali hazırdaki ekonomik kriz eklenince işsizlik daha da arttı.

Tüm bunlar yaşanılırken, aynı zamanda kapitalizm 1980’lerden itibaren neoliberal politikalar üzerinden yeniden yapılandırıldı. Neoliberal yeniden yapılanma ücretleri azalttı, sosyal harcamaları / hizmetleri kıstı, özelleştirmeler yaptı ve emekçi kitlelerin lehine önemli bazı düzenlemeler yapan sosyal devleti geriletti. Yani büyük dönüşümün üçüncü unsuru (neoliberal yeniden yapılanma), 1950-1980 dönemine göre emekçi kitlelerin refah seviyesini radikal biçimde geriletti. Son yaşanılan (ve halen devam eden) ekonomik kriz bu gerilemeyi daha da derinleştirdi.

Yukarıda kısaca özetlediğim üç unsuru içeren büyük dönüşüm, Avrupa genelinde (Batı Avrupa, Doğu Avrupa, Balkanlar) geniş halk yığınlarını ekonomik açıdan geçmişe oranla yoksullaştırdı ve sosyo-psikolojik açıdan geçmişe oranla güvensizliğe sürükledi. Büyük dönüşümün neden olduğu “yoksullaşma“ ve “güvensizlik ortamı“, Avrupa genelinde aşırı milliyetçiliğin temel beslenme kaynağıdır. Dolayısıyla Avrupa’da yükselen aşırı milliyetçi hareketler / örgütler, her ne kadar tarihsel ve geleneksel motifleri kullanıyor olsalar da, son derece “modern“dir ve 1990 sonrası yaşanılan büyü dönüşümün ürünüdür.

Bu modern ürün, büyük dönüşüm çerçevesinde ortaya çıkan “yoksullaşma“dan ve “güvensizlik“ten besleniyor. Çünkü Avrupa’daki aşırı milliyetçi örgütler ve bunların politik / ideolojik liderleri, son 20 yılda yaşanılan “yoksullaşma“ ve “güvensizlik“ten dolayı “öteki/yabancı“ ulusal, etnik, kültürel veya dinsel grupları suçluyorlar.

Yani aşırı milliyetçi örgütler ve bunların politik / ideolojik liderleri, son 20 yılda (geçmiş yıllara oranla) yoksullaşan ve güvensizlik içinde bulunan emekçi kitlelerin tepkisini, “öteki/yabancı düşmanlığına“ dönüştürüyor ve yönlendiriyor. Aşırı milliyetçi örgütlerin ve liderlerin yönlendirmesi neticesinde Avrupalı beyaz-Hıristiyan, yoksullaşmanın ve güvensizliğin nedenini, son 20 yılda Avrupa çapında yaşanılan büyük dönüşüme değil, siyahlara, göçmenlere ve Müslümanlara bağlıyor. Bu böyle olunca da, İsviçreli beyaz-Hıristiyan, hıncını “minare“den alıyor.

Oysa aşırı milliyetçiliği besleyen “yoksullaşma“ ve “güvensizlik“, siyahlardan, göçmenlerden veya Müslümanlardan kaynaklanmıyor; sermaye merkezli olan ve emekçi kitleleri dışlayan 1990 sonrası büyük dönüşümden kaynaklanıyor. Öyleyse Avrupa’da aşırı milliyetçiliğin önüne geçilebilmesi için; halen devam etmekte olan Avrupa Birliği sürecinin “sermaye merkezli“ değil, “insan ve emek merkezli“ olması gerekir. Avrupa Birliği sürecinin “insan ve emek merkezli“ olabilmesi için ise, klasik liberalizmin bize öğrettiği “temsili-cılız demokrasi“nin dar sınırlarını aşmak ve yerine “katılımcı-güçlü demokrasi“yi geliştirmek gerekiyor.

Eski Kıta’nın bunu başarabilecek demokratik birikimi ve potansiyeli vardır. Bunun güzel bir göstergesi, Avrupa Birliği Parlamentosu içinde yer alan Yeşiller Grubu’dur. Yeşiller Grubu, İsviçre’deki “Minare Yasağı“nı sert dille eleştirdi. Grubun Alman lideri Daniel Cohn-Bendit, “Minare Yasağı“nın “İsviçre’nin zengin egoizminden“ kaynaklandığını söyledi. Cohn-Bendit, hem Avrupa Birliği’ni hem de tüm Müslüman ülkeleri İsviçre’ye tepki göstermeye çağırdı ve Avrupa Birliği’ni İsviçre ile olan ikili ilişkilerini gözden geçirmeye davet etti. Ayrıca İsviçre üzerinde ekonomik bir baskı oluşturmak için “tüm zengin Müslümanların İsviçre bankalarındaki paralarını çekmeleri“ gerektiğini söyledi.(1) Dolayısıyla “Yeşiller“ gibi hareketler ve Cohn-Bendit gibi politik liderler, Eski Kıta’nın aşırı milliyetçiliğe kolay kolay teslim olmayacağını, Avrupa Birliği sürecinin “insan ve emek merkezli“ olabileceğini ve bunun için gerekli olan “katılımcı-güçlü demokrasi“nin gelişebileceğini gösteriyor.


(1)Yeni Balkan Gazetesi, Yıl 6, Sayı 286, 7 Aralık 2009, s. 5.

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2681 ) Etkinlik ( 219 )
Alanlar
Afrika 74 630
Asya 98 1060
Avrupa 22 637
Latin Amerika ve Karayipler 16 68
Kuzey Amerika 9 286
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1369 ) Etkinlik ( 52 )
Alanlar
Balkanlar 24 290
Orta Doğu 22 600
Karadeniz Kafkas 3 297
Akdeniz 3 182
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1292 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
İslam Dünyası 58 781
Türk Dünyası 19 511
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2033 ) Etkinlik ( 80 )
Alanlar
Türkiye 80 2033

Avrupa Birliği (AB)'nden ayrılarak tarihinde yeni bir sayfa açan Birleşik Krallık, aktif bir küresel oyuncu olarak rolünü yeniden tanımlamak istemekte ve vizyon ve stratejisini kendisinin belirlediği güvenlik, savunma, kalkınma, uluslararası ilişkiler alanında yeni arayışlar içerisinde bulunmaktadır...;

“Şayet Türkler olmasaydı Rus tarihi en azından 1000 yıldır boşluk içinde kalırdı!” demek yanlış sayılamaz. Zira Türk-Rus ilişkilerinin tarihi, yüzyıllardır birbiriyle komşuluk yanında aynı bölgeyi ve hatta aynı devleti paylaşan, bugün dahi paylaşmaya devam eden eşine az rastlanır bir ilişkiler yumağ...;

Dünya İslâm Forumu ve İslâm Ülkeleri Düşünce Kuruluşları Platformu (ISTTP) tarafından, dördüncü defa verilecek olan İslâm Dünyası İstanbul Ödülleri açıklandı.;

Soğuk Savaş Dönemi ertesinde dünyada oluşan tek kutuplu düzenin ortadan kalkmaya başladığı ve güvenlik ortamında yeni dengelerin oluştuğunun emareleri görülmeye başlamıştır. Değişimde, ABD’nin Ortadoğu bölgesinde son 20 yılda kaybettiği enerji ve kendi iç sorunlarının ortaya çıkışı mutlaka göz önünd...;

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı.;

Afrika 54 ülke barındıran bir kıtadır. 30 milyon km2 alana sahip olan bu kıta Akdeniz, Kızıldeniz ve Atlantik Okyanusu tarafından çevrilmektedir. Afrika, Cebelitarık Boğazı ile Avrupa Kıtası’na bağlıdır. Sömürgecilik döneminden itibaren Avrupa kıtasının etkisi altında kalmıştır. ;

ABD-Çin rekabeti özellikle son dönemde yaşanan hızlı gelişmeler eşliğinde derinleşiyor. ABD Başkanı Biden’ın Asya ziyareti ve Tayvan ile ilgili sonradan tevil edilen sözleri ilişkileri gererken Çin’e yönelik stratejinin Dışişleri Bakanı Blinken tarafından ana hatları ile açıklanması rekabeti yeni bi...;

Mayıs ayının son gününde Dubai’de İsrail ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasında bir Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalandı. Ticarette hemen hemen bütün tarifeleri bir kalemde ortadan kaldırıp, beş yıl içinde 10 milyar dolarlık bir ticaret hacmi yakalamayı hedefleyen bu anlaşma, Abraham norm...;

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik Ve Uzay Forumu

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

4. Denizcilik Ve Deniz Güvenliği Forumu 2022

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Gündem 2063, Afrika'yı geleceğin küresel güç merkezine dönüştürecek yol haritası ve eylem planıdır. Kıtanın elli yıllık süreci kapsayan hedeflerine ulaşma niyetinin somut göstergesidir.

Geçmişte büyük imparatorluklar kuran Çin ve Hindistan, 20. asırda boyunduruktan kurtularak bağımsızlıklarına kavuşmuş ve ulus inşa sorunlarını aştıkça geçmişteki altın çağ imgelerinin cazibesine kapılmıştır.

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ilişkilerinin bugünü ve geleceğinin ele alındığı Avrupa Birliği Sempozyumu, Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) ile Türk Avrupa Bilimsel ve Eğitimsel Araştırmalar Vakfı (TAVAK) işbirliğinde 02 Şubat 2018’de İstanbul Taksim Hill Otel’de gerçekleştirildi.

Bu rapor, Türk savunma sanayiinin gelişme sürecinin sürdürülebilirliginin ve ihracat potansiyelinin arttırılmasında, şekillendirilecek geleceğe uygun; insan sermayesi, yapı, süreç ve stratejilerin tasarlanmasına ışık tutmak, bu kapsamda alınabilecek tedbirleri saptamak maksadıyla hazırlanmıştır.

Rusya'nın hem Avrasya bölgesine hâkim olmak hem de dünya politikalarında lider aktörlerden biri olmak amacıyla geliştirdiği Avrasyacılık tartışmaları, analitik olarak klasik ve modern olarak değerlendirilebilir.