Afrika ile ticaretimizden Kuzey Afrika 15 milyar dolarlık bir pay alırken, Sahra altı Afrika’nın payı 8,4 milyar dolara ulaştı. Bir önceki yıla göre, Kuzey Afrika ile ticarette 700 milyon dolarlık bir kayıp yaşanırken, Sahra altı Afrika ile ticarette yaklaşık 800 milyon dolarlık bir artış kaydedildi.
2013 yılının verileri esas alındığında, iyimser bir bakış açısından 2014 yılında istikrar korunmuştur. Fakat daha gerçekçi bir yaklaşımla, 2012 – 2014 döneminde Afrika ile ticaretimizin yalnızca 400 milyon dolar arttığı ve daha önce 2015 yılı sonu için zikredilen 50 milyar dolarlık ticaret hacminin, mevcut konjonktürde gerçekçi bir hedef olmadığı görüldü. Her ne kadar söz konusu hedef, yakın zamanda 2018 yılına ötelense de, kalan kısa zaman zarfında ticaret hacminin iki katına yükselmesi kolay olmayacaktır.
Türkiye’nin Afrika’daki başlıca ticaret ortakları değişmezken, siyasi ilişkilerimizin sancılı bir süreçten geçtiği Mısır, 4,8 milyar dolar ile ilk sıradaki yerini muhafaza etti. Söz konusu ülkeyi sırasıyla Cezayir (4,7 milyar dolar), Nijerya (2,5 milyar dolar), Libya (2,3 milyar dolar), Fas (2 milyar dolar), Güney Afrika Cumhuriyeti (1,7 milyar dolar) ve Tunus (1,1 milyar dolar) takip etti.
2014 yılında en dikkat çekici artışlar, Nijerya ve Cezayir ile yapılan ticarette görüldü. Nitekim Nijerya ile ticaret 900 milyon dolar artarken, Cezayir ile de 440 milyon dolarlık bir artış kaydedildi. Buna karşın, Libya ile 1,3 milyar dolarlık bir kayıp yaşanırken, Güney Afrika Cumhuriyeti ile ticaretimiz 360 milyon dolar azaldı, Mısır ve Tunus ile ise kayda değer bir değişim görülmedi.
Öte yandan, hedeflere paralel olarak Afrika kıtasındaki ticaret ortaklarımızın çeşitlendirilmesi büyük önem arz ederken, bu anlamda önemli birer potansiyele sahip olan Etiyopya, Gana, Kenya, Fildişi Kıyısı, Sudan ve Tanzanya gibi ülkelerle yapmış olduğumuz ticarette, ileriye dönük ümit vaat eden bir gelişme kaydedilmedi.
2009 yılından bu yana Afrika ülkeleriyle karşılıklı olarak açılan Büyükelçiliklerin ve Ticaret Müşavirliklerinin yanı sıra Türk Hava Yolları’nın Afrika seferlerindeki artış, Afrika Kalkınma Bankası’na üyeliğimiz ve TİKA’nın yeni temsilcilikleri sayesinde kıta genelindeki faaliyet alanını genişletmesi gibi faktörlerden ötürü mevcut potansiyel dikkate alındığında, söz konusu tutarın daha yukarılara taşınması gerektiği muhakkaktır.
Ufuk Tepebaş, 5 Şubat 2015
