Davos Krizi’nin İran’da Yankıları Ve Türkiye-İran’ın Ortadoğu Politikaları

Yorum

29 Ocak tarihinde Davos’ta gerçekleşen Ortadoğu’da Barış toplantısında Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın çıkışı dikkat çekici olmuştur. Başbakan’ın bu tavrına karşın, bölge ülkelerinden destek içerikli mesajlar gelmiş ve eylemler yapılmıştır. ...

29 Ocak tarihinde Davos’ta gerçekleşen Ortadoğu’da Barış toplantısında Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın çıkışı dikkat çekici olmuştur. Başbakan’ın bu tavrına karşın, bölge ülkelerinden destek içerikli mesajlar gelmiş ve eylemler yapılmıştır.  Bölge ülkeleri içerisinde İran’ın bu olay karşısındaki tutumu ve Davos krizinin İran’da nasıl yankılandığı ve kriz sonrası İran-Türkiye ikilisinin Ortadoğu bölgesindeki politikalarının hangi doğrultuda gelişeceği önem taşımaktadır.

Başbakan Erdoğan’ın Davos’taki çıkışını destekleyen İlk İranlı yetkili Düzenin Yararını Teşhis Konseyi ve Uzmanlar Meclisi Konseyi’nin Başkanı Ali Akbar Haşimi Rafsancani olmuştur. Rafsancani 30 Ocak Cuma hutbelerinden Erdoğan’ın cesurca çıkışını desteklediğini ve şükranlarını dile getirmiştir. İranlı yetkililerin destek mesajlarını Cumhurbaşkanı Mahmut Ahmedinejad, Meclis Başkanı Ali Laricani, Savunma Bakanı Neccarı,   Düzenin Yararını Teşhis Konseyi’nin genel sekreteri ve eski Devrim Muhafızları Başkanı Mohsen Rızai’nin açıklamaları izlemiştir. Erdoğan’a destek sadece İranlı siyasilerle sınırlı kalmamıştır. İranlı dini mercilerden büyük Ayetullah Mekarem Şirazi, Erdoğan’ın çıkışını mazlumların sesi olduğunu ve bölgede yeni bir savaşı engellediğini söylemiş ve Nobel barış ödülünün Erdoğan’a verilmesini istemiştir. Tahran belediye Başkanı Muhammed Bager Galibaf ise Başbakan Erdoğan’a mektup yazarak, bu eyleminin özgür düşünce sahibi ve özgürlük isteyenlerin yüreğinin sevinmesini sebep olduğunu dile getirmiş ve Erdoğan’ı Tahran’ın onursal hemşehrisi olarak seçildiğini ilan etmiştir.

Başbakan Erdoğan’ın Davos’taki çıkışı, akıllara Türkiye, Ortadoğu’da İran’ın izlediği politikayı mi izlemeye başlamıştır sorusunu getirmiştir. Gazze sorunu ile birlikte Ortadoğu bölgesinde Türkiye’nin ciddi olarak ortaya koyduğu sorunun çözümü doğrultusunda çabalarına baktığımızda yukarıdaki sorusunun cevabı da bellidir. Türkiye, bölgedeki çatışmacı politikalardan uzak, bölgenin istikrarı doğrultusunda adım atmaya çalışmaktadır. Dengeleyici politikayı izlemeye çalışan Türkiye, Ortadoğu’da kendisinin sorunları çözme yolundaki gücünü ve etkinliğini de artırmak istemektedir. Türkiye’nin bu politikaları izlemesi ve arabuluculuk rolünü devam ettirmesi, bölgede ve dünya da gücünün artmasını sağlayabilir.

İran’ın Ortadoğu bölgesinde izlediği politikalar kendi çıkarlar doğrultusunda ve İsrail’i tanımama ile devam etmektedir. İran bölgedeki direniş güçlerine destek vererek bölgedeki kendi konumunu güçlendirip kendi varlığını ABD’ye kabullendirmeyi planlamaktadır. Çünkü İran kendi hakimiyeti meşruluğunun ABD ve İsrail tarafından kabul edilmediğini düşünmektedir. Onun için hem bölgedeki nüfuzunu artırarak, hem de nükleer bir güç olma çabaları ile varlığını karşı güçlere karşı kabullendirmeyi amaçlamaktadır. 1979 İran İslami Devriminden sonra başlayan ABD-İsrail-İran çatışması, İran’ı bu politikaları izlemeye doğru itmiştir. İran, bölgede Şii ideolojisine dayalı bir ülke olarak kendi varlığını güçlü bir şekilde sürdürmek istemektedir.

Türkiye’nin durumu ise İran ile farklıdır. Türkiye, çatışmacı politikalar yerine Batı ve Ortadoğu bölgesinde ılımlı ve mantıklı politikalarla gücünü artırmayı planlamaktadır. Türkiye’nin İsrail-Suriye sorununda arabuluculuk yapması, Gazze olaylarında sergilediği tavırlar Türkiye’nin İran’dan farklı bir politika izlediği göstermektedir. Gazze olayları sonrası HAMAS lideri Halit Maşal’ın İran’ı ziyaret etmesi ve Filistin başkanı Mahmut Abbas’ın da Türkiye’ye gelişi İran ve Türkiye’nin Ortadoğu’daki politikalarının temel farklılıklarını da ortaya koymuştur. Türkiye, Hamas’ın teröristi eylemlerini tasvip etmemekle birlikte, bu örgütün tecrit edilmesini ve Gazzelileri Hamas için cezalandırılmasına da karşı çıkmaktadır. Ancak İran Hamas’ın İsrail’e karşı verdiği savaşı tamamen desteklediğini ve Filistin direniş örgütlerinin yanında olduğunu açık bir şekilde dile getirmektedir.

Davos sonrası Türkiye- İsrail ilişkilerini kısa dönemli olsa da olumsuz şekilde etkilese de bu olay sonrası Türkiye’nin İran cephesinde yer aldığını düşünmek doğru değildir. Türkiye, Ortadoğu bölgesinde dengeleyici politikalar ile İsrail-Filistin sorununa çözüm arayışları içerisindedir. Türkiye’nin bölgede yer aldığı bir taraf olduğunu söylemek yanlış bir tespit olacaktır. Çünkü Türkiye bölgede taraf olduğu taktirde tek taraflı güç elde edecektir. Ancak Türk dış politikasını Ortadoğu bölgesinde böyle bir yol izlemediği gözlemlenmektedir.

Türkiye ve İran’ın Ortadoğu bölgesinde izledikleri politikaların tamamen örtüştüğünü veya tamamen çatıştığını söylemek zordur. Çünkü her iki ülke de bölgenin sorunlarına çözüm arayışı içerisinde olsalar da sorunlara yaklaşımları farklıdır. İran çatışmacı politikalar ile sorunların çözüleceğini söylese de bu güne kadar başarı elde etmemiştir. Ancak Türkiye’nin sorunları çözmede diyalog yolunu seçmesi bölgede çatışmayı azaltıp olumlu sonuçların elde edilmesini sağlayabilir.











Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2536 ) Etkinlik ( 172 )
Alanlar
Afrika 65 604
Asya 75 981
Avrupa 13 609
Latin Amerika ve Karayipler 12 64
Kuzey Amerika 7 278
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1320 ) Etkinlik ( 44 )
Alanlar
Balkanlar 22 274
Orta Doğu 18 580
Karadeniz Kafkas 2 293
Akdeniz 2 173
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1276 ) Etkinlik ( 69 )
Alanlar
İslam Dünyası 53 771
Türk Dünyası 16 505
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1895 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
Türkiye 77 1895

Son Eklenenler